Back

ⓘ Կիպրոս




                                               

Հիւսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետութիւն

Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութիւնը, ՀԿԹՀ, կօգտագործուի նաեւ միայն Հիւսիսային Կիպրոս անուանումը, մասամբ ճանչցուած պետութիւն, որ կը գտնուի Կիպրոս կղզիի հիւսիսային մասը։ 1975-1983 թուականներուն կրած է Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Դաշնային Հանրապետութիւն անուանումը ։ Որպէս անկախ պետութիւն Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութիւնը ճանչցուած է միայն Թուրքիոյ կողմէ, որ, ըստ ՄԱԿ-ի բանաձեւերու այս տարածքը, առնուած է Կիպրոսի Հանրապետութենէն՝ 1974 թուականի ներխուժման ժամանակ։ Աշխարհի պետութիւններու մեծ մասը կը համարեն, որ Հիւսիսային Կիպրոսը՝ Կիպրոսի Հանրապետութենէն գրաւուած տարածք է։ ՀԿԹՀ-կը հ ...

                                               

Լեմնոս

                                               

357 (թիւ)

357 Նինինա աստեղնեակի կարգային թիւն է տարուայ 357 րդ օրն է Դեկտեմբեր 24-ը նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 23-ը Alt 357 գործադրելիս կը ստացուի e տողատառը A007304 սեպային թիւ է +357-ը Կիպրոս զանգելու միջազգային քոտն է .357 Magnum-ը եւ.357 SIG-ը փամփուշտի տեսակներ են

                                               

Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի անուանումը կրնայ ունենալ յետեւեալ կիրառումները՝ Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի Նոր Նորք Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի Նորաշէն Զօրաւոր Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի, Երեւան Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի Նիկոսիա Սպիտակաւոր Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի Բջնի

                                               

Տիգրան Գալէմքէրեան

Տիգրան Գալէմքէրեան, Բնիկ Տիգրանակերտցի, ծնած 1875-ին։ Պէյրութ հաստատուած 1896-ին։ Նախ եղած է գրագիր վաճառական Նազարէթ Պաղտասարեանի մօտ, ապա իր խանութը բացաց է եւ ըրած ներածումի եւ արտածումի գործի, ընդհանրապէս կտաւեղէնի վրայ։ 1915-ին ձերբակալուած՝ Սբ. Նշան վանքի տեսուչ Սահակ վարդապետի, Սամուէլ Գրիգորեանի եւ Միհրան Ճէյէրճեանի ու աքսորուած եւ սպաննուած՝ Տիգրանակերտի ճամբուն վրայ։ Իր զաւակը Պրն. Վահէ այժմ Անգլիա կը գտնուի, իսկ դուստրը Տիկ. Կազմարարեան՝ Կիպրոս։

                                               

Յովհաննէս Թորոսեան

1900 թուականին կը մտնէ Թոմարզայի վանքը, որմէս գիշերօդիկ աշակերտ: Ապա՝ նոյն վանքին մէջ կը պաշտօնավարէ որպէս ուսուցիչ եւ գիշերօդիկ աշակերտներու պատասխանատու: 1911 թուականին Կեսարիոյ մէջ կը ձեռնադրուի Աւագ Սարկաւագ: 1915 թուականին կաքսորուի Հալէպ:1917 թուականին կամաւոր կարձանագրուի եւ կերթայ Կիպրոս: 1918 թուականին՝ Պէյրուդ: Ապա իր բնակութիւնը կը հաստատէ Ալէյի մէջ: Լուսանկարչութիւնը կընտրէ որպէս ապրուստի միջոց: Պատանի հասակէն կը կապուի գիր ու գրականութեան: Իր կեանքի վերջին շրջանին կը լծուի Հայերէնի աշխարհին պատմութիւնը գրելու աշխատանքին: Պատմութիւն Հայ Տոմարծայի Պէյրութ 1959.1969.1969 երէք ստո ...

                                               

Աթոս լեռ

Աթոս լեռ կամ Աֆոն, կը գտնուի Խալքիտիքի թերակղզիին արեւելեան կողմը, նեղ ցամաքամասի մը վրայ, որ Եգէական Ծովուն մէջէն դուրս ցցուած է, արդի Սելանիկի ճիշդ արեւելքը։ Անիկա հիւսիսային Յունաստանի մէջ անհարթ հրուանդան մըն է, որ ծովէն ուղղաձիգ կը բարձրանայ՝ հասնելով 2.032 մեթր բարձրութեան։ Ընդհանուր տարածութիւնը՝ 335.637 քմ² է։

                                               

Սուրբ Ստեփանոս Եկեղեցի (Լառնաքա)

1909 թուականին Լառնաքայի մէջ փոքր մատուռ կը կառուցուի ի յիշատակ Ատանայի կոտորածի զօհերուն։ Մատուռը կը կրէ Ատանայի հովանաւոր սուրբ Ստեփանոսի անունը։ Շինարարութեան համար 1912-1913 թթ. հանգանակութիւն կատարուած է Եգիպտոսի,Մանչեսթերի ու Վոթերթաունի հայկական համայնքներու աջակցութեամբ 1913 թուականին մատուռը վերածուած է ընդարձակ վանքի։ Պաշտօնական բացումը տեղի ունեցած է 1914 թուականին։ Սուրբ Ստեփանոսի հանդիսաւոր օծումը կատարուած է 1918 թուականին արքեպիսկոպոս Դանիէլ Յակոբեանի կողմէն։ Եկեղեցւոյ խորանը փայտէ կառուցուած է՝ 1909 թուականին։ Հոգեւոր հովիւն է Տէր Մաշտոց Աշքարեանը։ Եկեղեցւոյ մուտքին մակագրո ...

Կիպրոս
                                     

ⓘ Կիպրոս

Կիպրոս, Միջերկրական ծովի արեւելեան մասը գտնուող պետութիւն մըն է՝ Թուրքիոյ հարաւը։ Ան կը գտնուի նոյնանուն կղզիի վրայ։ Կիպրոսի Հանրապետութիւնը զարգացած երկիր է եւ անդամ է Եւրոպական Միութեան 1 Մայիս 2004-էն։

                                     

1. Պետական կարգ

Կիպրոսը հանրապետութիւն է։ Ըստ 1960-ի սահմանադրութեան, պետութեան գլուխը նախագահն է։ Նախագահը պէտք է ըլլայ ազգութեամբ Յոյն իսկ փոխ նախագահը՝ Թուրք: Օրէնսդրական իշխանութեան բարձրագոյն մարմինը միապալատ խորհրդարանն է՝ ներկայացուցիչներու պալատը 35 երեսփոխան կնտրուի յոյն, 15-ը՝ թուրք համայնքէն: 1963-էն ի վէր Կիպրոսի խորհրդարանի, կառավարութեան եւ պետական այլ հաստատություններու աշխատանքներու ժամանակ թուրքական համայնքի ներկայացուցիչները չեն մասնակցիր։ 1967-էն ի վէր ստեղծուած է թուրքական գործադիր վարչակազմը, իսկ 1975-էն սկսեալ միակողմանիորէն հռչակված է Թուրքական Դաշնային պետութիւնը։ Կիպրոսի Հանրապետութեան դատական բարձրագոյն ատեանը գերագոյն դատարանն է։

                                     

2. Աշխարհագրութիւն

Կղզիի ափերը ցած դիրք ունին, թոյլ կտրտուած, մակերեւոյթը լեռնային է։ Հիւսիսային ափի երկայնքով կը գտնուի Քիրենիա լեռնաշղթանառավելագոյն բարձրութիւնը՝ 1023 մ, կեդրոնական եւ հարաւային մասին մէջ կը գտնուի Դրոտոս լեռնազանգուածը առավելագոյն բարձրութիւնը՝ 1951 մ։ Անոնց մէջտեղը Մեսաորիա հարթավայրն է բարձրությունը մոտ 200 մ։ Օգտակար հանածոյներէն կան մերձարևադարձային, երկաթ, պղինձ, կտաւաքար։ Կլիման մերձարեւադարձային միջերկրածովեան է։ Ամառը տաք է25-35C, ձմեռը՝ մեղմ 10-15C ։ Տարեկան տեղումները հարթավայրերուն մէջ 300-500 մմ են, լեռները՝ 100-1300 մմ։ Գետահունները ջուրով կը լէցուին միայն ձմեռային անձրեւներէն ետք։ Մինչեւ 500 մ բարձրությունները կը գերակշռէն մշտադալար թուփերուն մացառուտները, ավելի բարձր կաղնիի, նոճիի, հալեպեան սոճիի անտառները կը գրաւէն Կիպրոսի տարածքին մոտ 20 %-ը։

                                     

3. Արդիւնաբերութիւն

Զարգացած են արդիւնաբերութեան հանքարդիւնահանող եւ գիւղատնտեսական հումքի վերամշակող ճիւղերը։ Կայ նաեւ տնայնագործական եւ արհեստագործական արտադրութիւն ։ Կը մշակէն ցորեն, գարի, ընդեղէն, բոստանային բոյսեր, խաղող, ցիտրուսներ, ծխախոտ, նշէնի։ Կան ձիթենիի եւ ընկուզէնիի պուրակներ։ Զարգացած է շերամապահութիւնը, ափամերձ շրջաններուն մէջ՝ ձկնորսութիւնը։

                                     

4. Բնակչութիւն

Կիպրոսի բնակչութեան մեծամասնութիւնը մոտ 80 % յոյներ են, որոնց նախնիները այստեղ բնակութիւն հաստատած են ավելի քան 3 հազար տարի առաջ, 18 %-ը թուրքեր են, որոնք այստեղ մուտք գործած են XVI դարին։ Յունաստանի հետ յոյն-կիպրացիներու միաւորումը շարունակաբար խոչընդոտ եղած է կղզիի փոքրաթիվ թրքական համայնքը։

                                     

5. Մամուլ, ռատիօ, հեռուստատեսութիւն

Կիպրոսի մէջ լոյս է տեսած է շուրջ 30 թերթ, ամսագիր ։ Խոշորագոյններն են յուն., 1951-էն ի վէր "Ալիթիա" շաբաթաթերթը, 1960-էն ի վէր "Մախի", 1964-էն ի վէր "Ագոն", 1969-էն ի վէր "Նեա", 1955-էն ի վէր "Ֆիլելեւթերոս", 1956-էն ի վէր "Խարավգի", 1942-էն ի վէր թուրքերէն "Հալքըն սեսի" օրաթերթը։ Հայերէն լոյս կը տեսնեն "Տեղեկատու", "Կիպրահայ տեղեկատու", "Արձագանք", "Հայացք", "Փարոս" պարբերականները։ Ռատիօհաղորդումները ` 1953-էն ի վէր, հեռուստատեսային հաղորդումները ` 1957-էն ի վէր։

                                     

6. Հայերը Կիպրոսի Մէջ

Հայերը Կիպրոսի մէջ կը բնակէին հնագոյն ժամանակներէն ի վէր։ Ըստ Հայ սփիւռք հանրագիտարանի՝ դեռեւս միջնադարին 4-5-րդ դդ. Կիպրոսի մէջ եղած են առանձին հայ պաշտոնեաներ, զինուորականներ, առեւտրականներ։ Հայկական համայնքը այստեղ ձեւաւորուած է 12-րդ դարին։ Կիլիկիայի Հայոց թագաւորութեան անկումէն 1375 թ. եւ Հայոց ցեղասպանութիւննէրէն 1915-23 թթ. հետոյ Կիպրոսի մէջ հայերու թուաքանակը ստուարացած է։ Ներկայ ժամանակին մէջ կիպրահայերուն թիւը կը կազմէ 4.000 մարդ որոնք կապրին Նիքոսիա, Լարնաքա, Լիմասոլ, Ֆամակուսդա, Փաֆոս քաղաքներուն մէջ։ Կիպրոսի հայ համայնքի թուաքանակին մասին նմանատիպ ցուցանիշ հրապարակուած է նաեւ Կիպրոսաբնակ հայութեան համացանցային հանգոյցին մէջ։ Հայկական սփիւռքի ավանդական կառոյցները միշտ աշխուժ կը գործադրէն՝ ըլլալով հայ համայնքի ինքնակազմակերպման եւ հայապահպանութեան արդիւնաւէտ ազդակներ։ Հայերը՝ որպես Կիպրոսի Հանրապետութեան քաղաքացիներ, լիովին մասնակցած են այդ երկրի հասարակութեան եւ աշխուժ մասնակցութիւն կը ցուցաբերէն հատկապէս հասարակական-քաղաքական կեանքին։ Անոր լաւագոյն վկայութիւնը, թերեւս, այն է, որ սոյն թուականի 6 Մարտին հայազգի Մարիոս Գարոյանը ընտրուեցաւ Կիպրոսի խորհրդարանի Ներկայացուցիչներու պալատ նախագահ։ Ան 22 Հոկտեմբեր 2006-ին Կիպրոսի առաջատար քաղաքական կուսակցություններուն մէկուն՝ Ժողովրդավարական կուսակցութեան նախագահն է։ Կիպրոսաբնակ հայութիւնը ունի կրօնական համայնքի կարգավիճակ։ Հայ համայնքը Ներկայացուցիչներու պալատին մէջ ունի 1 ներկայացուցիչ։ Կիպրոսի խորհրդարանի մէջ հայ համայնքի ներկայացուցիչն է նշանավոր գործարար եւ հասարակական-քաղաքական գործիչ Վարդգես Մահդեսյան ը։ Կիպրական հասարակութեանը հայերու մխրճումին մասին է կը վկայէ այն, որ ս.թ. 5 Նոյեմբերին Կիպրոսի նախագահ Տիմիթրիս Քրիստոֆիասը գլխաւորած է ի մէջ հայկական դպրոցի բացման արարողութիւնը։