Back

ⓘ Ֆաթմա Նեսլիշահ




Ֆաթմա Նեսլիշահ
                                     

ⓘ Ֆաթմա Նեսլիշահ

Ֆաթմա Նեսլիշահ Սուլթան, յայտնի է նաեւ որպէս Նեսլիշահ Օսմանօղլու, մայրական գծով օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե. Վահիտետինի, իսկ հայրական գծով Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ ի թոռնուհի, եգիպտական ռեգենտ Մուհամմատ Ապտել Մոնիմի կինը:

Արքայատոհմի վերջին ներկայացուցիչն է, որ ծնած է մինչեւ սուլթանութեան տապալումը եւ վերջին մարդը, որ գրանցուած է "Օսմանեան արքայատոհմի գիրքին մէջ":

                                     

1. Ծագում

Ֆաթմա Նեսլիշահը ծնած է ծնողներու Նիշանտթաշիի պալատին մէջ 4 Փետրուար 1921-ին: Անոր հայրը շեհզատէ Օմեր Ֆարուքն էր՝ Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ ի միակ որդին եւ աւագ երեխան, մայրը՝ Ռուքիյէ Սապիհա Սուլթանը՝ Օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե ի կրտսեր աղջիկը: Ծննդեան պահէն Ֆաթմա Նեսլիշահն ստացած է Նորին կայսերական մեծութիւն՝ "Նեսլիշահ Սուլթան Հազրեթլերի" "Devletlû İsmetlû Neslişah Sultan Aliyyetuşşan Hazretleri" տիտղոսը: Անոր ծնունդը տօնած են թնդանօթի 121 համազարկով եւ ոսկի բաժնելով: Նեսլիշահ ընտանիքի աւագ երեխան էր, ան ունէր երկու քոյր՝ Հանզատէ Օսմանօղլուն ծնած է 1923-ին Սթամպուլի մէջ եւ Նեճլա Հիպեթտուլլահ Սուլթանը ծնած է Նիցցա, 1926-ին: Արտաքսումէն առաջ ընտանիքը կ՛ապրէր Տոլմապահչէի պալատը:

                                     

2. Արտաքսում

Համաձայն 3 Մարտ 1924-ի № 431 օրէնքի՝ Նեսլիշահը, անոր ծնողքն ու քոյրը ներառուած են հարկադիր տեղահանութեան ցուցակին մէջ։ Ընտանիքը տեղափոխուած է Նիցցա, ուր Նեսլիշահը քոյրերուն հետ կրթութիւն ստացած է: Անոր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցած է Ֆրանսայի մէջ, որմէ ետք մեկնած է Եգիպտոս: Նեսլիշահը սորված է 4 լեզու՝ ֆրանսերէն, գերմաներէն, անգլերէն եւ արաբերէն:

                                     

3. Եգիպտական արքայադուստր

1940-ին Ֆաթմա Նեսլիշահը ամուսնացած է Եգիպտոսի վերջին խետիվ Ապպաս Հիլմիի որդու՝ արքայազն Մուհամմատ Ապտել Մոնիմ Պեյ Էֆենտիի հետ՝ այդպիսով դառնալով Եգիպտոսի արքայադուստր-կոնսորտ: Անկէ 2 տարի առաջ 50 միլիոն ամերիկեան տոլար կարողութեան ժառանգորդ Մուհամմատը իր բարեկամէն՝ Եգիպտոսի թագաւոր Ֆարուքէն, թոյլտուութիւն ստացած էր ամուսնանալու Ալպանիոյ թագաւոր Ահմէտ Զոգուի քրոջ հետ, բայց ամուսնութիւնը այդպէս ալ չէ կայացած:

Երբ Յուլիսեան յեղափոխութեան ընթացքին Ազատ սպաներու շարժումը տապալած է Ֆարուք թագաւորին, Մուհամմատը նշանակուած է մանկահասակ թագաւոր Ֆուատի խնամակալներու խորհուրդի նախագահ: 7 Սեպտեմբեր 1952-ին խորհուրդը լուծարուած է, եւ Մուհամմէտը դարձած է միանձնեայ խնամակալ արքայազն: Թագուհի-կոնսորի բացակայութեան պայմաններուն անոր պարտականութիւնները կատարած է Նեսլիշահը՝ որպէս խնամակալ արքայազնի կին: Նեսլիշահը զբաղած է բարեգործութեամբ եւ ներկայացուցչական գործունէութեամբ ներկայ եղած է մարզական խոշոր մրցաշարերու եւ այլն:

Մուհամմատի խնամակալութիւնը տեւած է 10 ամիս: 18 Յունիս 1953-ին Եգիպտոսի յեղափոխական հրամանատարութեան խորհուրդը վեացուցած է միապետութիւնը: Չորս տարի ետք Մուհամմատն ու Նեսլիշահը ձերբակալուած են նախագահ Նասերի դէմ դաւադրութեան մասնակցելու մեղադրանքով: Նեսլիշահը ամուսինին հետ բանտէն ազատ արձակուած է միայն Թուրքիոյ նախագահի միջամտութենէն ետք: Նեսլիշահը արտաքսուած է երկրորդ անգամ: Ան ընտանիքի հետ բնակութիւն հաստատած է Ֆրանսայի մէջ, ուր մնացած է մինչեւ 1963-ը:



                                     

4. Վերադարձ հայրենիք

1952-ին Թուրքիոյ մէջ Օսմանեան արքայատոհմի արքայադստեր համար համաներում կը յայտարարուի: 1963-ին Նեսլիշահը ընտանիքի հետ վերադարձած է Թուրքիա, ուր ստացած է քաղաքացիութիւն եւ Օսմանօղլու ազգանունը բառացի՝ Օսմաններու որդի, ժառանգ: Մուհամմատ արքայազնը մահացած է 1979-ին Սթամպուլի մէջ, Ֆաթմա Նեսլիշահն մնացած է չամուսնացած աղջկայ՝ Իքպալի հետ:

Իր մահուան պահուն Նեսլիշահը Օսմանեան արքայատոհմի ամենածեր ներկայացուցիչն էր: Պուրհանետտին Ճեմի եւ Էրթուղրուլ Օսմանի մահէն ետք Նեսլիշահը արքայատոհմի վերջին կենդանի անդամն էր, որ ծնած էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ:

                                     

5. Երեխաներ

Նեսլիշահը ու Մուհամմատը ունեցած են երկու երեխայ.

  • Արքայադուստր Սապիհա Ֆաթիմա Հիլմի Հանըմ – ծնած է 28 Սեպտեմբեր 1974-ին Լոնտոնի մէջ
  • Արքայազն Տաւուտ Ապտելմունիմ Հիլմի Պէյ – ծնած է 23 Յուլիս 1979-ին Լոնտոնի մէջ
  • Արքայադուստր Իքպալ Հիլմի Ապտուլմոնիմ հանըմ սուլթան – ծնած է 22 Դեկտեմբեր 1944-ին
  • Արքայազն Ապպաս Հիլմի – ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1941-ին Գահիրէի մէջ։ Ամուսնացած է Մետիհա Մոմտազի հետ, ունի 2 երեխայ.
                                     

6. Գրականութիւն

  • Montgomery-Massingberd, Hugh Burkes Royal Families of the World. Volume II: Africa & the Middle East. - London: Burkes Peerage, 1980. - ISBN 978-0-85011-029-6. OCLC 18496936
                                     

7. Արտաքին յղումներ

  • "Genealogy of Princess Fatma Neslishah as a member of the Muhammad Ali Dynasty"
  • Հարցազրոյց Նեսլիշահ Սուլթանի հետ անոր ընտանիքի արտաքսման մասին
  • "Genealogy of Princess Fatma Neslishah as a member of the Ottoman Dynasty"
  • Կրճատ կենսագրութիւն