Back

ⓘ Քրիստոնէութիւնը Սպանիոյ Մէջ




Քրիստոնէութիւնը Սպանիոյ Մէջ
                                     

ⓘ Քրիստոնէութիւնը Սպանիոյ Մէջ

Քրիստոնէութիւնը Սպանիոյ մէջ կը հանդիսանայ ամենատարածուած կրօնքը: Այն հիմնականին ներկայացուած է կաթողիկէ եկեղեցւոյ միջոցով: Համաձայն հետազօտական կեդրոնի տուեալներու՝ 2010-ին Սպանիոյ մէջ կը բնակէր 36.24 միլիոն քրիստոնեայ, որ կը կազմէր երկրի ընդհանուր բնակչութեան 78.6 %-ը: Ճ. Գ. Մելտոնի հեղինակած "Աշխարհի կրօններ" հանրագիտարանը Սպանիոյ մէջ բնակուող Քրիստոնեաներու թուաքանակը 2010-ի դրութեամբ գնահատած է ընդհանուր բնակչութեան 90.6 %:

Սպանիոյ մէջ Քրիստոէական խոշորագոյն ուղղութիւնը կը հանդիսանայ կաթողիկէութիւնը: 2000-ին Սպանիոյ մէջ կը գործէր 25 հազար Քրիստոէական եկեղեցիներ եւ Աստուծոյ երկրպագելու վայրեր, որոնք կը պատկանէին 192 տարբեր Քրիստոէական դաւանաբանութիւններու:

Սպանիոյ մէջ սպանացիներէն բացի Քրիստոէութիւն կը դաւանին նաեւ մեծաթիւ այլ ժողովուրդներ՝ քաթալոնացիները, պասկերը, կալիսիացիները, արակոնցիները, ասթուրիացիները: Քրիստոէաներ կը հանդիսանայ նաեւ երկրին մէջ բնակուող անգլիացիներու, գնչուներու, գերմանացիներու, իտալացիներու, ռումինացիներու, փորթոկալցիներու, հայերու, ֆրանսացիներու, պուլղարներու, ուքրանացիներու, լեհերու եւ այլ ազգութիւններու ներկայացուցիչներու մեծ մասը:

Սկսած 1950-ականներէն՝ Սպանիոյ մէջ կը գործէ Քրիստոէական էկումէնիկ կազմակերպութիւն, որ կը ներկայացնէ եկեղեցիներու միջեւ համագործակցութեան սպանական խորհուրդ պաշտօնապէս խորհուրդը ճանչցուած է 1994-ին: 2015-ի դրութեամբ սպանական երկու եկեղեցիներ աւետարանական ու ռեֆորմիստական կը հանդիսանան Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի անդամ:

                                     

1. Քրիստոնէութեան վաղ պատմութիւն

Քրիստոնէութիւնը ներկայ է Սպանիոյ մէջ իր գոյութեան առաջին դարերէն: Հռոմեացիներուն ուղղուած իր նամակին մէջ Պօղոս առաքեալը կը գրէ "ես կ՛ուղեւորուիմ ձեր վայրերով դէպի Սպանիա": Առաքելական նամակներէն պարզ չէ, թէ արդեօ՞ք Պօղոս առաքեալը կրցաւ իրագործել իր ծրագիրը, սակայն 3-րդ դարու ապոքրիֆները եւ վաղքրիստոնէական պատմիչները կը գրեն Պօղոս առաքեալի՝ Սպանիա այցելութեան մասին: Նաեւ հին ծագում ունին այն տեղեկութիւններու աղբիւրները, որոնք կը վկայեն Յակոբոս առաքեալ՝ Սպանիա այցելութեան մասին: Հիրենէոս Լիոնացիի եւ Տերտուղիանոսի հաղորդագրութիւններու համաձայն 2-րդ դարուն Սպանիոյ մէջ կը գործէին քրիստոնէական ձեւաւորուած համայնքներ:

Ժողովուրդներու մեծ տեղաշարժի ժամանակաշրջանին Փիրենէեան թերակղզին գրաւուեցաւ վեստգոթերու կողմէ, որոնք արդէն այդ ժամանակ ընդունած էին քրիստոնէութեան արիոսական ուղղութիւնը: Իպերոհռոմեացիներու ժառանգներուն արիոսականութիւն պարտադրելու վեստգոթերու բոլոր փորձերը ձախողեան: Տեղացիները կը դաւանէին ուղղափառութեան նիկեան ձեւը:

8-րդ դարուն Փիրենէեան թերակղզին կը նուաճուի արաբներու կողմէն, որոնց սպանացիները կ՛անուանէին մավրեր: Սպանիոյ մէջ տարածքի մեծ մասը քանի մը դարով յայտնուեցաւ մահմետական իշխանութեան կառավարման ներքոյ: Սպանիոյ մէջ քրիստոնեաներու մէկ մասը ընդունեց իսլամ, իսկ միւս մասը մոսարաբներ, ընդունելով արաբական մշակոյթն ու կեանքի կենցաղը, ընդհանուր առմամբ պահպանեց քրիստոնէական հաւատքը: Քրիստոնեայ բնակչութեան հանդէպ մահմետական կառավարիչներու վերաբերմունքը կը փոփոխուէր յարաբերական հանդուրժողականութիւնէն մինչեւ լիակատար մերժում: Բազմաթիւ քրիստոնեաներ տանջանքներու կ՛ենթարկուէին մահմետականներու կողմէն: Այդպիսի քրիստոնեաները պատմութեան յայտնի են որպէս Քորտովեան նահատակներ: Մահմետական ժամանակաշրջանին յաջորդած Ռեքոնքիստան Փիրենէեան թերակղզիին մէջ ուժեղացուց կաթողիկէ եկեղեցւոյ գերիշխանութիւնը:

                                     

2. Կաթողիկէութիւն

Համաձայն հետազօտական կեդրոնի Pew Research Center տուեալներուն՝ 2010-ին կաթողիկէները կը կազմէին Սպանիոյ բնակչութեան 75.2 %-ը: Անոնցմէ շատերը կը պահպանեն լատինական ծէս: Սպանիոյ եկեղեցւոյ ամենաբարձր հոգեւոր իրաւասութիւնը ունի Սպանիոյ պրիմասը, որուն կը ծառայէ Թոլետոյի արքեպիսկոպոսութիւնը: Սպանիոյ տարածքը բաժանուած է 55 կաթողիկէ թեմերու: Վերջինները իրենց հերթին կը միաւորուին 11 մեթրոպոլիաներուն մէջ։ Ամբողջ երկրին մէջ կը գործեն 23 հազար կաթողիկէ ծուխեր:

Կապուած այն հանգամանքի հետ, որ Սպանիոյ մէջ աշխատում են մեծ թիւով ուքրանացիներ, երկրին մէջ սկսաւ գործել Ուքրանական յունակաթողիկէ եկեղեցին: Ներկայ դրութեամբ այս եկեղեցին երկրին մէջ ունի շուրջ 40 ծուխ:

Սպանիոյ մէջ կը գործեն նաեւ ոչ հռոմէական կաթողիկէներու բաւականին փոքր համայնքներ: Այդպիսի համայնքներէն է Սուրբ Փիոս Ժ ի քահանայապետական եղբայրութիւնը աւանդապահ կաթողիկէներ, Գալիսիական առաքելական եկեղեցին որու մէկ թեմը կը գտնուի Քանարեան կղզիներուն մէջ, հին կաթողիկէներ եւ այլն: Սպանիան կը հանդիսանայ Փալմարեան կաթողիկէ եկեղեցւոյ հայրենիքը: Այն ստեղծուած է Քլիմենթ Կոմէսի կողմէն, որ իրեն հռչակած էր Գրիգոր ԺԷ. պապ:

                                     

3. Բողոքականութիւն

Ռեֆորմիստական գաղափարները ներթափանցեցին դեռեւս Մ. Լիւթերու կենդանութեան օրօք: Վալիատոլիտի եւ Սեւիլեայի մէջ ձեւաւորուեցան բողոքական համայնքներ: Այդպիսի խումբերու յայտնաբերումէն ետք անոնց հետեւորդներու մէկ մասը կենդանի այրուեցաւ, իսկ միւս մասը լքեց երկիրը:

19-րդ դարու կէսերուն Սպանիոյ մէջ կը սկսին գործել պլիմուտեան եղբայրները, ռեֆորմատորները, մեթոդիստները եւ բաբտիստները: 1920-ականներուն անոնց կը միանան շուէտական յիսունական քարոզիչները:1967-ին սպանական գնչուներու խումբը, որ անդամները Ֆրանսայի մէջ հաւատափոխ եղած էին եւ դարձած յիսունականներ, Լէ Քոսէքին ծառայութիւն մատուցելէն ոգեւորուած վերադարձան Սպանիա եւ տեղական գնչուական համայնքներուն մէջ հիմնեցին իրենց կրօնական առաքելութիւնը: Յետագային այն վերաձեւափոխուեցաւ որպէս "Ֆիլատելֆիա" անունը կրող աւետարանական եկեղեցի, որ դարձաւ երկրի խոշորագոյն բողոքական եկեղեցին: 20-րդ դարու վերջը երկու տասնամեակուն յիսունականները հետեւորդներու թուաքանակի տեսակէտէն ունեցան տպաւորիչ աճ եւ արդէն 21-րդ դարու սկիզբը կը ներկայացնէին սպանական բողոքականներու կէսը:

Ներկայ դրութեամբ սպանական բողոքականներու թուաքանակը կը գնահատուի 460-էն 567 հազար հաւատացեալ: Յիսունականները շուրջ 312 հազար առաջին հերթին ներկայացուած են "Ֆիլատելֆիա" աւետարանական եկեղեցիով շուրջ 204 հազար եւ սպանական Աստուծոյ ժողովով շուրջ 25 հազար: Ուքրանական սփիւռքին մէջ կը գործէ Ուքրանայի աւետարանական հաւատքի քրիստոնեաներու եկեղեցւոյ եօթ ծուխ: Սպանիոյ մէջ անկլիքանները կը հաշուեն շուրջ 76 հազար: Աւելի քան 10 հազար հաւատացեալներ ունին պլիմուտեան եղբայրները, բաբտիստները, ադուենտիստները եւ միջազգային սպանական աւետարանական եկեղեցին:



                                     

4. Ուղղափառութիւն

1761-ին Սպանիոյ մէջ ռուսական դեսպան Պեոտր Ռեպնինի մասնակցութեամբ Մատրիտի մէջ կը կառուցուի առաջին եկեղեցին, որ կը նուիրուի Մարիա Մագտալենացիին: Պետական ծախսերու կրճատման հետ կապուած 1882-ին եկեղեցին կը փակուի:

19-րդ դարու վերջը առափնեայ քաղաքներուն մէջ կը հանգրուանեն յոյն առեւտրականները: Առաջին համաշխարհային պատերազմէն ետք Մերձաւոր Արեւելքէն միգրացիայի հետեւանքով Սպանիոյ մէջ յոյներու թուաքանակը նկատելիօրէն կ՛աճի: 1949-ին Մատրիտի մէջ տեղակայուած Յունաստանի դեսպանատան ֆինանսական աջակցութեամբ կը կառուցուի Անտրէեւեան տաճարը: Եկեղեցական ծուխը պաշտօնապէս կը գրանցուի միայն 1968-ին, երբ որոշակիօրէն ազատականացուեցաւ սպանական օրէնսդրութիւնը: Այդ եւ նմանատիպ եկեղեցական ծուխերը կը հանդիսանային Կոստանդնուպոլիսի տիեզերական պատրիարքութեան մաս եւ ներկայ դրութեամբ ներառուած են Սպանական ու Փորթուկալական մեթրոպոլիայի մէջ։ Այն Սպանիոյ մէջ ունի շուրջ 26 եկեղեցական ծուխ:

Երկրին մէջ ուղղափառներու թուաքանակը սկսաւ աճիլ 1990-ականներէն, երբ Արեւելեան Եւրոպայէն դէպի Սպանիա աշխատանքային միգրանտներու հոսք սկսաւ: Այս հանգամանքի հետ կապուած երկրին մէջ սկսաւ գործել Ռումինական ուղղափառ եկեղեցին 49 եկեղեցական ծուխ, Ռուս Ուղղափառ եկեղեցին 9 եկեղեցական ծուխ եւ համայնք եւ Սերպական ուղղափառ եկեղեցին 14 եկեղեցական ծուխ:

Ըստ "Pew Research Center" -ի գնայատականներով՝ 2010-ին Սպանիոյ մէջ բնակուած են 900 հազար ուղղափառներ:

                                     

5. Ոչ աւանդական քրիստոնէութիւն

Ճոն Մելտոնի կողմէն հիմնադրուած "Աշխարհի կրօնները" հանրագիտարանի տուեալներով 2010-ին Սպանիոյ մէջ բնակուած են մարկինալ քրիստոնէութեան 210 հազար հետեւորդ:

Սպանիոյ մէջ մարկինալ քրիստոնէութեան խոշորագոյն կառոյցը կը հանդիսանայ Եհովայի վկաներ կազմակերպութիւնը, որ երկրին մէջ գործունէութիւն սկսած է իրականացնել 1919-էն: Համաձայն Եհովայի վկաներ կազմակերպութեան տուեալներուն 2012-ին Սպանիոյ տարածքին կազմակերպուած է 1521 հաւաք, որոնց մասնակցած է 110 հազար մկրտուած կազմակերպիչ-քարոզիչ:

Սպանիոյ մէջ Հիսուս Քրիստոսի վերջին օրերու սուրբերու եկեղեցւոյ միաբանութիւնը մորմոններ առաջին անգամ ձեւաւորուած է 1968-ին ամերուկեան քաղաքացիներու կողմէ: 1974-ին երկրին մէջ արդէն կ՛ապրէր 620 մորմոն: Ներկայ դրութեամբ կազմակերպութեան սեփական տուեալներով Սպանիոյ տարածքին կը գործեն մորմոններու 141 միաբանութիւններ, որոնց հետեւորդներու թուաքանակը 53 հազար է:

Կեղծ քրիստոնէական կրօնական կազմակերպութիւններէն է Աստուծոյ երեխաները եւ "Քրիստոնէական գիտութիւն" կազմակերպութեան ենթաճիւղ համարուող այսպէս կոչուած "Քրիստոսի եկեղեցին":

                                     
  • այդ ցուցանիշը կազմած է 68, 4  Քրիստոնէութիւնը ժամանակակից Սպանիոյ տարածք մտած է 1 - ին եւ 2 - րդ դարերու սահմանագօտիին մէջ Ժողովուրդներու մեծ գաղթի ժամանակաշրջանուն
  • են Սպանիա Սպանիոյ մէջ քրիստոնէութիւնը տարածուեցաւ Ք.Ե. առաջին դարուն եւ երկրորդ դարուն մեծապէս տարածուեցաւ Սպանիոյ քաղաքներուն վրայ Սպանիոյ այժմեան լեզուի
  • Հռոմէն, քանի որ այնտեղ կը տիրապետէր հունական մշակոյթը հռոմէականի, Քրիստոնէութիւնը Հռոմէական հեթանոսութեան եւ հունարէնը լատիներէնի փոխարէն Ուսումնասիրողները
  • որու հետեւորդն է սփիւռքահայերու գերակշիռ մեծամասնութիւնը Հայաստանի մէջ քրիստոնէութիւնը պետական կրօն հռչակելէ 301 ետք Հայ առաքելական եկեղեցին դարձաւ հայ

Users also searched:

...
...
...