Back

ⓘ Քիթի Արիւնահոսութիւն




Քիթի Արիւնահոսութիւն
                                     

ⓘ Քիթի Արիւնահոսութիւն

Քիթի արիւնահոսութիւնը բնական երեւոյթ մը չէ: Անիկա ժողովուրդը շփոթի եւ ահազանգի կը մատնէ ու անհաճոյ կացութիւն մը կը ստեղծէ թէ՛ ենթակային եւ թէ անոր շուրջը գտնուողներուն համար: Սակայն կրնանք ըսել, թէ քիթի արիւնահոսութիւնը միշտ մտահոգիչ չէ: Մարդոց մոտ 60%-ը կ՛ունենան քիթի արիւնահոսութիւն, որոնցմէ միայն 10%-ը մտահոգիչ է:

Քիթի արիւնահոսութեան պատճառները բազմաթիւ են: Անիկա տեղի կ՛ունենայ երկու ձեւով.

  • Քիթի յառաջամասէն anterior.
  • Քիթի յետսամասէն posterior։
                                     

1. Քիթի յառաջամասի արիւնահոսութիւն

Ասիկա աւելի յաճախակի է եւ նկատուած է անվտանգ երեւոյթ մը, որովհետեւ կարելի է կասեցնել զայն շուտով: Անիկա կը յայտնուի քթախորշի nasal cavity յառաջամասին մէջ եւ քիթէն դուրս:

                                     

1.1. Քիթի յառաջամասի արիւնահոսութիւն Պատճառները

Այս արիւնահոսութիւնը տեղի կ՛ունենայ հետեւեալ պատճառներով.

  • Քիթի խորշապատի septum աճառային cartilaginous մասի խլնաթաղանթի զարկերակներու եւ երակներու զանազան տեսակի հարուածային վնասումով: Զարկերակները եւ երակները կը վնասուին, կը բացուին եւ տեղի կ՛ունենայ արիւնահոսութիւն: Յաճախ կը տեսնենք անձեր եւ մանաւանդ մանուկներ, որոնք իրենց մատներու եղունգներով շարունակ եւ անտեղիօրէն կը գրգռեն իրենց քիթին խլնաթաղանթը, ինչ որ պատճառ կը դառնայ քիթի արիւնահոսութեան
  • Խորշապատի ոսկրային խթ-աններ bony spurs եւ անճոռնի ծռութիւններ, որոնց պատճառով քիթի խլնաթաղանթը կը վնասուի եւ կ՛արիւնի
  • Օտար մարմիններ քթախորշին մէջ, որոնց պատճառով նոյնպէս քիթի խլնաթաղանթը կը վնասուի եւ կ՛արիւնի
  • Արտաքին հարուած, որ պատճառ կը դառնայ աւելի մեծ տարողութեամբ արիւնահոսութեան: Այս պարագային կրնայ պատահիլ խորշապատի կոտրտուք եւ խլնաթաղանթի պատռուածք

Քիթի խորշապատի septum աճառային cartilaginous մասի խլնաթաղանթի զարկերակներու եւ երակներու զանազան տեսակի հարուածային վնասումով: Զարկերակները եւ երակները կը վնասուին, կը բացուին եւ տեղի կ՛ունենայ արիւնահոսութիւն: Յաճախ կը տեսնենք անձեր եւ մանաւանդ մանուկներ, որոնք իրենց մատներու եղունգներով շարունակ եւ անտեղիօրէն կը գրգռեն իրենց քիթին խլնաթաղանթը, ինչ որ պատճառ կը դառնայ քիթի արիւնահոսութեան:

  • Օդի չորութիւն եւ նուազ խոնաւութիւն, որոնց պատճառով քիթի խլնաթաղանթը կը կորսնցնէ իր լպրծուն եւ խոնաւ վիճակը, եւ հետեւաբար խորշապատի խլնաթաղանթի երակները հակամէտ կ՛ըլլան բացուելու եւ արիւնահոսութեան
  • Զարկերակային եւ երակային հիւանդութիւններ.
  • Արիւնահոսային հիւանդութիւններ՝ սպիտակարիւնութիւն leukemia եւ արիւնահոսկանութիւն hemophilia, որ ժառանգական հիւանդութիւն մըն է
  • Պնդերակութիւն arteriosclerosis.
  • Հեռանօթածաւալում telangiectasia.
  • Երակներու ընդլայնում varicose veins.
  • Լաւորակ ոչ-մահացու ուռեր, օրինակ՝ փոլիփներ polyps
  • Վատորակ ուռեր՝ քաղցկեղ
  • Թունաւոր կազերու, զօրաւոր հոտերու եւ բեղմնափոշիի pollen պատճառած գրգռ-ութիւն
  • Ուժգին փռնգտուք
  • Արեան գերճնշում hypertension
                                     

2. Քիթի յետսամասի արիւնահոսութիւն

Անիկա տեղի կ՛ունենայ քիթին յետսամասը: Իսկ հոսած արիւնը կը յայտնուի ըմբանին, Բերանին մէջ ու քիթի յառաջամասը եւ քիթէն դուրս: Հիւանդը կը կլլէ կամ կը թքնէ ըմբանին եւ բերնին մէջ կուտակուած արիւնը: Յետսամասի արիւնահոսութիւնը կը պատահի առաւելաբար տարեցներուն: Անոր պատճառներն են.

  • Պնդերակութիւն
  • Արեան գերճնշում
  • Արիւնահոսութեան հիւանդութիւններ
  • Վատորակ ուռեր՝ քաղցկեղ։
  • Սիրտի որոշ հիւանդութիւններ
  • Արեան հակամակարդիչներու anticoagulants անկանոն գործածութիւն
  • Լաւորակ ուռեր՝ ցցունքներ polyps.

Քիթի յետսամասի արիւնահոսութիւնը աւելի մտահոգիչ է քան յառաջամասինը եւ անոր դարմանումը՝ աւելի դժուար: Անհատը մեծ քանակութեամբ արիւն կրնայ կորսնցնել կարճ ժամանակամիջոցի մը մէջ եւ ենթարկուիլ լուրջ բարդութիւններու, օրինակ՝ սակաւարիւնութիւն anemia, ուժաթափութիւն, գլխապտոյտ, գլխացաւ, արեան ենթաճնշում եւ մարմնական ընդհանուր փլուզում-փլանք shock:

Յառաջամասի արիւնահոսութեան ախտաճանաչումը կը կատարուի քթադիտակումով՝ ուղղակի տեսնելով քիթի յառաջամասը:



                                     

3. Յառաջամասի արիւնահոսութեան դարմանումը

Յառաջամասի արիւնահոսութեան դարմանումը աւելի դիւրին է եւ յաջող քան յետսամասինը: Քիթի արիւնահոսութեան պարագային առաջնահերթութիւն պէտք է տրուի արիւնահոսութեան կասեցման: Այս մէկը կը կատարուի հետեւեալ միջոցառումներով.

  • Երկու մատներով դուրսէն ճնշում բանեցնել քիթին վրայ մօտաւորապէս 15-30 վայրկեան.
  • Խցել քիթի յառաջամասը իւղապատ խցաններով waxy packs եւ կամ օդով լեցուն կերպընկալ պզտիկ գնդակներով՝ ճնշում բանեցնելու համար արիւնահոսութեան կէտին վրայ: Այս խցանները կամ կերպընկալ գնդակները կը պահուին 24-48 ժամ եւ ապա զգուշութեամբ դուրս կը բերուին ու կը կատարուի արիւնահոսութեան վերջնական ախտաճանաչումը: Այս հանգրուանէն ետք կը կատարուի նաեւ ախտապատճառին հիմնական դարմանումը
  • Այրել եւ սպիացնել cauterize արիւնահոսութեան վայրը որոշ դեղերով կամ ելեկտրական ջերմութեամբ.

Յետսամասի արիւնահոսութեան ախտաճանաչումը կրնայ բաւական դժուար ըլալ, նկատի ունենալով արիւնահոսութեան ծաւալը եւ անոր վայրը: Հոս նախքան արիւնահոսութեան ախտաճանաչումը շուտով պէտք է կասեցուի արիւնահոսութիւնը, որ կը կատարուի հիւանդանոցի մը մէջ հետեւեալ ձեւով՝ քիթին երկու խորշերը յառաջամասէն եւ քիթին յետսամասն ու քթաըմբանը ուժգնօրէն կը խցուին իւղապատ խցաններով կամ օդով լեցուն կերպընկալ գնդակներով մօտաւորապէս 48-72 ժամ: Այս միջոցառումը բաւական անհաճոյ կացութեան կը մատնէ հիւանդը: Այս ժամանակամիջոցին՝

  • Քնաբեր եւ հանդարտեցուցիչ դեղեր կը տրուին հիւանդին, որպէսզի ան մտային եւ ֆիզիքական հանդարտ վիճակի մէջ մնայ.
  • Կը կիրարկուին ներերակային հեղուկներ եւ արեան փոխներարկում blood transfusion
  • Կը կատարուի յետսամասի արիւնահոսութեան ախտաճանաչումը.
  • Արեան գերճնշումի պարագային կը կիրարկուին հակա-գերճնշումի anti-hypertensive դեղեր.

Քիթի խցանները դուրս բերուելէ ետք կը կատարուի յետսամասային արիւնահոսութեան ախտապատճառին հիմնական դարմանումը:

Յաճախ քիթի խցանները դուրս բերելէ ետք արիւնահոսութիւնը կը վերսկսի, հետեւաբար քիթը յառաջամասէն եւ յետսամասէն դարձեալ կը խցուի ամբողջութեամբ:

                                     
  • Ներծորոյթներու, երկաթի եւ կենսանիւթերու կիրարկում. Առողջ սննդականոն: Երիկամ Քիթի Արիւնահոսութիւն Վահանագեղձ Կրիփ Եւ Հարբուխ Շաքարախտ Snell BJ Nov Dec 2009 Assessment
  • իսկ մնացեալներուն կը տրուի ամէն տարի անգամ մը Հեշտոցային Արիւնահոսութիւն Քիթի Արիւնահոսութիւն Վահանագեղձ Երիկամ Շաքարախտ Մարսողութիւն Eccles R November
  • Խոռոչատապ քիթի խոռոչներու բորբոքում: Խոռոչները կը գտնուին գլխուն որոշ վայրերու մէջ, յատկապէս քիթին շրջապատը, որոնք հաւաքաբար կը կոչուին քիթի խոռոչներ:
  • պատճառ կը դառնան ջերմին եւ մնացեալ ախտանշաններուն: Քիթի բերանի եւ ստամոքսա - աղիքային արիւնահոսութիւն տեղի կ ունենայ արեան մանրանօթներու պատերու սպիտակուցներուն
  • Քթաբորբը rhinitis քիթի հիւանդութիւն մըն է: Անիկա արտացոլացումն է քիթի գերգործունէութեան եւ քիթի հիւսկէններու հիւանդագին գործունէութեան: Համայն մարդկութիւնը
  • մօտ գտնուողը կը հակադարձէ ըսելով անուշ ըլլայ: Փռնգտալով կ արտահանուի նաեւ քիթի խլնաթաղանթային հեղուկը եւ երբեմն ալ բերնի լորձունքը: Դժբախտաբար անոր միջոցաւ
  • Ցնցղիկատապի ախտանշանները կը յայտնուին հետեւեալ ընթացքով Հարբուխի նշաններ քիթի խցում, քթահոսք, մեղմ ջերմ եւ հազ, որոնք կը տեւեն մէկ կամ երկու օր. Մեղմ հազը
  • գործածութիւնը կրնայ վտանգաւոր դառնալ հիւանդին համար: Հեշտոցային Արիւնահոսութիւն Քիթի Արիւնահոսութիւն Վահանագեղձ Կրիփ Եւ Հարբուխ Երիկամ Տոքթ. Պարլէտ Լ. Մինասեան
  • շաբաթներ ետք կը վերադառնայ իր առողջ վիճակին: Հեշտոցային Արիւնահոսութիւն Քիթի Արիւնահոսութիւն Երիկամ Կրիփ Եւ Հարբուխ Շաքարախտ editor - in - chief, Susan Standring 
  • հետեւեալները. Արտա - արգանդային յղութեան Ectopic pregnancy ընթացքին պատահած արիւնահոսութիւն Փայծաղի պայթում spleen rupture Ջրանուազումի պատճառներն են հետեւեալները
  • գլխացաւը կ ըլլայ միակողմանի, սաստիկ, բաբախիչ, տրոփիչ, աչքերու կարմրութեամբ, քիթի հոսքով - խցումով, արցունքով եւ յօնքերու կախուածութեամբ Յաճախ հիւանդը քունէն