Back

ⓘ Քթաբորբ




Քթաբորբ
                                     

ⓘ Քթաբորբ

Քթաբորբը քիթի հիւանդութիւն մըն է: Անիկա արտացոլացումն է քիթի գերգործունէութեան եւ քիթի հիւսկէններու հիւանդագին գործունէութեան:

Համայն մարդկութիւնը կը գանգատի այս հիւանդութենէն: Բոլորս տարին նուազագոյնը մի քանի անգամ կունենանք այս տաղտկալի հիւանդութիւնը: Ան կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի առանց սեռի եւ գոյնի խտրութեան: Քթաբորբը ընդհանրապէս ոչ մէկ վտանգաւոր կացութիւն կը ստեղծէ մեր ընդհանուր առողջութեան, սակայն անիկա կը պատճառէ կեանքի անկանոն, անբնկան եւ ջղայնացուցիչ ընթացք մը:

                                     

1. Ախտանշաններ

Քթաբորբի հիմնական ախտանշանները հետեւեալներն են՝ քիթի արիւնախռնում congestion, քիթի խցում, քիթի քերուըտուք, քթահոսք եւ փռնգտուք: Քթահոսքը քիթի խլնաթաղանթային mucous membrane հոսքն է, որ կուղղուի դէպի ռունգերը nares եւ հոնկէ դուրս, կամ՝ դէպի քթաըմբան nasopharynx եւ հոնկէ կոկորդ: Քթաբորբը տեղի կունենայ երկու ձեւերով.

  • Ոչ գերզգայուն քթաբորբ nonallergic rhinitis
  • Գերզգայուն քթաբորբ allergic rhinitis,
                                     

1.1. Ախտանշաններ Գերզգայուն քթաբորբի ախտանշաններ

Գերզգայուն քթաբորբը կրնայ ըլլալ եղանակային seasonal, այսինքն՝ որոշ մէկ եղանակի մը ընթացքին, կամ շարունակական, այսինքն՝ տարուան բոլոր եղանակներուն: Գերզգայուն քթաբորբը կը յայտնուի որպէս սուր կամ մնայուն-երկարատեւ երեւոյթ: Անիկա կը սկսի անակնկալօրէն՝ որպէս սուր երեւոյթ, որ կը տեւէ քանի մը օրեր կամ շաբաթներ: Անոր կրկնութիւններով կը յառաջանայ մնայուն երկարատեւ քթաբորբը:

Գերզգայուն քթաբորբի ախտանշաններն են.

  • Քիթի խցում, որ կրնայ ըլլալ՝
  • Մնայուն կամ ընդհատումներով
  • Միակողմանի՝ աջ կամ ձախ քթախորշի փոխնիփոխ խցումով,
  • Երկկողմանի՝ երկու քթախորշերու միատեղ խցումով,
  • Լպրծուն եւ ջրանման խլնային հեղուկի արտադրութիւն եւ հոսք.
  • Քիթի խլնաթաղանթի եւ քթաըմբանի քերուըտուք.
  • Փռնգտուք.
  • Ախորժակի վատթարացում
  • Բերնի անհամութիւն,
  • Հոտառութեան տկարացում կամ կորուստ.
                                     

1.2. Ախտանշաններ Մանուկներու պարագայ

Գերզգայուն քթաբորբէ տառապող մանուկը վերոնշեալ ախտանշաններուն հետ կունենայ նաեւ հետեւեալ ուշագրաւ ախտանշանները.

  • կը կծէ եւ կամ կը ցնցէ իր քիթը զանազան ուղղութեամբ,
  • Մանուկը կը քերէ իր քիթը ուղղուհայեաց կամ կլորակաձեւ,
  • Վարի կոպերու տժգունութիւն եւ կապտութիւն,
  • Դէմքի յատուկ շարժուձեւ եւ արտայայտութիւն,
  • Կը խօսի ռնգային ձայնով,
  • Քթային շնչառութեան դժուարութիւն,
  • Բերանի շնչառութիւն,
  • Կը փորձէ ուժգնօրէն ներշնչել՝ ռունգերը վեր քաշելով եւ լայն բանալով,
  • Կը շարժէ իր վերի շրթունքը դէպի վար,
  • Կունենայ առատ արցունք
  • Կունենայ հորիզոնական մորթային փոսիկ-գծիկ մը քիթի յառաջամասին վրայ,
                                     

1.3. Ախտանշաններ Ախտապատճառներ

Գերզգայուն քթաբորբը յաճախ նախնշանը կըլլայ այլ գերզգայուն հիւանդութիւններու, մասնաւորապէս՝ խռչափողի, թոքերու, մորթի եւ մարսողական գործարաններու գերզգայնութեան:

Գերզգայուն քթաբորբի ախտապատճառներն են՝

  • Ծխախոտի ծուխ,
  • Արեւու ճառագայթ,
  • Անասուններու մորթ եւ մազ,
  • Թռչուններու աղուամազ եւ փետուր,
  • Շրջապատի փոշի, խոնաւութիւն, օդի ջերմաստիճանի անակնկալ փոփոխութիւն եւ օդի պաղ հոսանք,
  • Բուրդ, բամպակ, թուղթէ թաշկինակ,
  • Կարգ մը սննդեղէններ եւ ոգելից խմիչքներ,
  • Որոշ դեղեր,
  • Քթախոտ
  • Բեղմնափոշի pollen,
  • Գրգռիչ հոտեր՝ անուշահոտ, բուրումնաւէտ ծաղիկներ, ծուխ, ներկեր, քիմիական նիւթեր եւ կազեր,

Բեղմնափոշիի գերզգայնութիւնը կը սկսի տարուան մէկ եղանակին: Բեղմնափոշին կարտադրուի ծառերու, թուփերու եւ խոտերու ծաղկումով: Անիկա շուտով կը տարածուի օդին մէջ եւ մենք անզգալաբար կը ներշնչենք զայն օդին հետ:

Գերզգայուն քթաբորբի շնչառական ախտանշաններուն կուղեկցին նաեւ ակնային ախտանշաններ, յատկապէս՝ ակնազօդերու conjunctiva քերուըտուք եւ կարմրութիւն:



                                     

1.4. Ախտանշաններ Ոչ գերզգայուն քթաբորբ nonallergic rhinitis

Ոչ գերզգայուն քթաբորբը կը յայտնուի քիթի խլնաթաղանթին բորբոքումով, որ կը յառաջանայ երկու տարբեր ախտապատճառներու խմբաւորումներով.

  • Մանրէական ախտապատճառներ
  • Ոչ մանրէական ախտապատճառներ
                                     

1.5. Ախտանշաններ Մանրէական ախտապատճառներ

  • Քիթի ցպկային bacterial վարակումներ,
  • Քիթի ժահրային viral վարակումներ, մասնաւորապէս՝ հարբուխ եւ "կռիփ"
                                     

1.6. Ախտանշաններ Ոչ մանրէական ախտապատճառներ

  • Կարգ մը ներազդակներու hormone գործածութիւն,
  • Հակայղութեան դեղերու գործածութիւն,
  • Թիքի կազմուածքային փոփոխութիւններ, յատկապէս՝
  • Ներազդակային խանգարումներ յղութեան, դաշտանի եւ դաշտանադադարի menaupos ընթացքին,
  • Որոշ դեղերու գործածութիւն,
  • Քիթի միջնեպատի septum կոտրուածք,
  • Օտար մարմիններու գոյութիւն քիթին մէջ,
  • Զգացական վերիվայրումներ եւ յուզումներ,
  • Քիթի լաւորակ եւ վատորակ ուռեր եւ բոլիբներ
  • Քիթի հարուած-վնաս,
  • Չափազանց ալքոլի գործածութիւն,
  • Քիթի միջնեպատի ընթոծին congenital ծռութիւն,
  • Ծխածոտի գործածութիւն եւ անոր ծուխին ենթակայութիւն,
  • Ենթավահանագեղձութիւն hypothyroidism,

Ոչ գերզգայուն քթաբորբի ախտանշանները գերզգայուն քթաբորբի նման են, բայց անոնք կը յայտնուին նուազ ուժգնութեամբ:

                                     

2. Ախտաճանաչում

Քթաբորբի ախտաճանաչումը կը կատարուի հետեւեալ միջոցառումներով.

  • Քիթի բժշկական մանրակրկիտ քննութիւն.
  • Տարրալուծարանային քննութիւններ
  • Ախտանշաններու ճիշդ մեկնաբանութիւն.
  • Արեան քննութիւն, ուր արեան ճերմակ գնդիկներու որոշ խմբաւորումին, eosinophil-ներու բարձրացումը կը բացայայտէ գերզագայուն քթաբորբը, իսկ ընդհանուր ճերմակ գնթիկներու բարձրացումը կը բացայայտէ մանրէական-ցպկային քթաբորբը
  • Քիթի խլնային հոսքի քննութիւն, որ կը զատորոշէ գերզգայուն քթաբորբը ոչ գերզգայուն քթաբորբէն,
  • Քիթի եւ քթախոռոչներու nasal sinuses "Ք" ճառագայթային նկարահանում

Յաճախ հիւանդը բժշկական քննութեան ընթացքին բոլորովին բնական եւ առողջ վիճակի մէջ կը գտնուի, բայց այդ չի նշանակեր, թէ ան քթաբորբէ զերծ է:

Գերզգայուն քթաբորբի դարմանումը կը կատարուի հետեւեալ միջոցառումներով.

  • Գտնել քթաբորբի գրգռիչ ախտապատճառը եւ հեռու մնալ անկէ.
  • Գործածել որոշ դեղեր, յատկապէս.
  • Հակագերզգայնութեան դեղեր,
  • Cortisone, որ կը գործածուի զանազան ձեւերով՝ դեղահատ, օշարակ, քթակաթիլ, մկանային կամ երակային սրսկում

Cortisone-ի կարճատեւ գործածութիւնը շատ օգտակար է: Անոր երկարատեւ գործածութիւնը կը յառաջացնէ քիթի խլնաթաղանթի ջրուռեցք edema, կարմրութիւն, այրուածք, չորութիւն, եւ արիւնահոսում:

Ոչ գերզգայուն քթաբորբի դարմանումին համար վերոյիշեալ միջոցառումներու կողքին յաճախ պարտաւորիչ կը դառնայ հակաբորբոքումային դեղերու գործածութիւնը եւ վիրաբուժական գործողութեան մը անհրաժեշտութիւնը, օրինակ՝ միջնեպատի վերականգնում, բոլիբներու եւ խեցիներու հատում: Սուր եւ երկարատեւ քթաբորբը հազուադէպօրէն կրնայ ստեղծել կարգ մը բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են.

  • Հիւծիչ քթաբորբ atrophic rhinitis, որ կը յառաջանայ.
  • Քթախոռոչատապ sinusitis, որ կը յառաջանայ քիթի խցումով.
  • Բոլիբներու զարգացում քիթին մէջ, որ կը յառաջանայ գերզգայնութեան հետեւանքով.
  • Քիթի վիրաբուժական գործողութիւններէ ետք
  • Երկարատեւ մանրէական քթաբորբով,


                                     

2.1. Ախտաճանաչում Հիւծիչ քթաբորբ

Հիւծիչ քթաբորբի ախտանշաններն են.

  • Քթախորշի nasal cavity ծաւալում.
  • Թարախային քթահոսք.a
  • Քիթի խլնաթաղանթի եւ քիթի ներքին պատերուն վրայ գտնուող խեցիներու turbinates հիւծում.
  • Քիթի խլնաթաղանթի կեղեւարում crusting.
  • Քիթի գարշահոտութիւն, որ զգալի կըլլայ թէ հիւանդին կողմէ եւ թէ իր շուրջը գտնուողներուն կողմէ.

Հիւծիչ քթաբորբը կը դարմանուի հետեւեալ միջոցառումներով.

  • Գործածելով հակաբորբոքումի դեղեր.
  • Վիրաբուժական գործողութեամբ, ուր կը կատարուի ծաւալած քթախորշի նեղացումը
  • Լուալով խթախորշը աղի ջուրով.
                                     
  • վարին ու վերին խողովակներու լուրջ բորբոքումներ քթախոռոչաբորբ sinusitis քթաբորբ rhinitis ըմբանաբորբ pharyngitis խռչափողաբորբ laryngitis շնչափողաբորբ

Users also searched:

գրիպ բուժում, գրիպի նշաններ,

...
...
...