Back

ⓘ Ցնցղատապ




Ցնցղատապ
                                     

ⓘ Ցնցղատապ

Ցնցղատապը թոքերու ցնցուղներուն նեղնալն է, որուն պատճառով տեղի կունենայ ներշնչումի եւ արտաշնչումի դժուարութիւն, այլ խօսքով օդի մուտքը դէպի թոքեր եւ ելքը թոքերէն դուրս կը նուազի:

Ցնցղատապը կը պատահի առանց սեռի եւ տարիքի խտրութեան ու բոլոր եղանակներուն, բայց առաւելաբար ծխողներուն մօտ եւ ձմրան եղանակին: Անիկա յաճախ տեսնուած հիւանդութիւն մըն է: Մօտաւորապէս ժողովուրդին 5 առ հարիւրը կը տառապի անկէ.:

                                     

1.1. Ազդակներ Հիմնական ախտապատճառներ

Մանրէները կը յառաջացնեն ցնցուղներու բորբոքում, որոնք կրնան ըլլալ ցպկային Bacterial կամ ժահրային viral բորբոքումներ, սակայն ժահրայինը առաւելաբար տեսնուած երեւոյթն է: Մանրէները կը ներշնչուին քիթի կամ բերանի ճամբով եւ անցնելէ ետք խռչափողէն ու շնչափողէն կը հասնին ցնցուղներ:

Բորբոքումին հետեւանքով ցնցուղներուն ներքին պատերը կը հաստնան, ցնցուղները կը նեղնան եւ արգելք կը հանդիսանան բնականոն շնչառութեան:

Մանրէական ցնցղատապը ընդհանրապէս կը պատահի հարբուխէ, "կռիփ" է influenza եւ խոռոչատապէ laryngitis ետք:

                                     

1.2. Ազդակներ Երկրորդական ախտապատճառներ

  • Ստամոքսաորկորային յետադարձութիւն gastro-esophageal reflux, որ պատճառ կը դառնայ ստամոքսի թթուին մուտքը թոքերէն ներս: Ստամոքսի թթուն գրգռելով ցնցուղներուն ներքին պատերը կը յառաջացնէ անոնց բորբոքումը եւ նեղացումը.
  • Տկար դիմադրողականութիւն, որ մասնաւորաբար կը տեսնուի տարեցներու, երկարատեւ-մնայուն հիւանդութիւններէ տառապողներու եւ ծխողներու մօտ: Տկար դիմադրողականութեան պատճառով անոնք շուտով թիրախ կը դառնան մանրէական բորբոքումներու

Մանրէական ախտապատճաներով յառաջացած ցնցղատապը ժամանակաւոր եւ անցողակի է: Անիկա կրնայ փոխանցիկ ըլլալ:

                                     

1.3. Ազդակներ Ոչ մանրէական ախտապատճառներ

  • Ծխախոտի գործածութիւն եւ ծխախոտի երկրորդական-անուղղակի վնասներուն secondary-indirect,
  • Ապականած միջավայր եւ մթնոլորտ
  • Փոշի եւ բեղմնափոշի pollen
  • Գրգռիչ կազեր եւ քիմիական նիւթեր, մանաւանդ գործարաններու մէջ,

Այս ախտապատճառներով ցնցուղներու ներքին պատերը կը գրգռուին եւ կը յառաջացնեն ցնցուղներուն պրկումը եւ նեղացումը, որոնց պատճառով կը հաստատուի մնայուն ցնցղատապը:

                                     

2. Յառաջացում

Մանրէական ցնցղատապը կը սկսի սուր երեւոյթով, որ կը տեւէ մօտաւորապէս երկու շաբաթ, ուր արդէն հիւանդը ապաքինած կըլլայ եւ ձեռբազատուած բոլոր ախտանշաններէն: Քիչ պարագաներուն, երբ սուր ցնցղատապը կատարեալ ամբողջական ձեւով չի դարմանուիր եւ մասնաւորաբար ծխախոտ գործածողներուն մօտ, սուր ցնցղատապը կը վերածուի մնայուն chronic երեւոյթի՝ հազով, խուխով եւ կրծքավանդակի ցաւով, որոնք առաւելաբար զգալի կը դառնան գիշերուան ժամերուն եւ պառկած վիճակի մէջ։ Յաճախ հիւանդներ տարիներով կը տառապին մնայուն ցնցղատապէ: Սակայն երկարատեւ-մնայուն ցնցղատապի հիմնական պատճառը ծխախոտի գործածութիւնն է:

                                     

3. Ախտանշաններ

Սուր ցնցղատապի ախտանշաններն են՝ չոր կամ խուխով հազ, շնչասլոց strider եւ շնչարգելութիւն dyspnea, ջերմ, դող, մկանային ցաւ, քիթի խցում, կրծքավանդակի եւ փորի մկանային ցաւ: Խուխը նշան է, որ բորբոքումը տարածուած է դէպի թոքերու ծայրամասերուն եւ անիկա ազդանշանն է թոքատապի սկզբնաւորութեան:

Ոչ-մանրէական եւ երկարատեւ ցնցղատապի պարագային խուխը կըլլայ անգոյն եւ թափանցիկ հեղուկ մը, իսկ բորբոքումի պարագային խուխը կը դառնայ անթափանց, դեղին կամ բաց կանաչ թանցր հեղուկ մը: Շատ քիչ պարագաներու կը տեսնուի արիւնոտ խուխ, որ նշան է մանրանօթերու capillaries վնասումին trauma՝ հազի պատճառով: Ջերմը ընդհանրապէս մեղմ է, մանաւանդ ոչ-մանրէական ցնցղատապի պարագային, իսկ բարձր ջերմ կը նշանակէ մանրէական զօրաւոր ցնցղատապ կամ թոքատապ: Հազը հակադարձութիւն մըն է արտահանելու համար խուխը: Իսկ չոր հազը հետեւանքն է ցնցուղներու մակերեսին գրգռութեան: Փորի մկանային ցաւը հետեւանքն է շարունակական եւ ուժգին հազի:

Մնայուն ցնցղատապի ախտանշաններն են՝

  • Կապտութիւն cyanosis, որ հետեւանքն է արեան թթուածինի նուազումին
  • Մնայուն շնչահեղձութիւն
  • Թանցր եւ դեղին-կանաչ խուխ
  • Ոտքերու եւ սրունքներու ջրուռեցք edema
  • Մնայուն չոր կամ խուխով հազ, որ կը պատահի առաւելաբար առաւօտուն
  • Փքռոյց emphysema եւ թոքային այլ հիւանդութիւններ
  • Խուխի դժուար արտահանում

Մնայուն ցնցղատապը փոխանցիկ չէ, որովհետեւ այս պարագային մանրէներ գոյութիւն չունին:



                                     

4. Ախտաճանաչում

Ցնցղատապի ախտաճանաչումը ընդհանրապէս դիւրին է, որովհետեւ անոր ախտանշանները յատկանշական են. սակայն բժիշկը կը կատարէ թոքերու Ք K ճառագայթային պարզ նկարահանում եւ յաճախ խուխի պարզ քննութիւն եւ խուխի ցան-մշակում smear-culture:

                                     

5. Դարմանամիջոցներ

Սուր ցնցաղատապը կը դարմանուի մի քանի միջոցառումներով համաձայն անոր ախտապատճառներուն: Բոլոր պարագաներուն կը կիրարկուին հետեւեալ դարմանամիջոցները՝

  • Տան մէջ խոնաւացուցիչ humidifier զետեղել.
  • Ժամանակաւորապէս գործէ դադրիլ եւ տնային հանգիստի դիմել.
  • Հազացուցիչ դեղեր expectorant գործածել թանցր խուխի պարագային.
  • Հեռու մնալ փոշիէ եւ բեղմնափոշիէ.
  • Շոգի ներշնչել խուխը կակուղցնելու համար.
  • Հազը մեղմացնող դեղեր գործածել չոր հազի պարագային.
  • Դադրիլ ծխելէ, եթէ ծխախոտը ախտապատճառ է

Ոչ-մանրէական ցնցղատապի պարագային գործածել նաեւ corticosteroid դեղահատեր եւ ցնցուղները ընդլայնող դեղամիջոցներ:

Մանրէական ցնցղատապէ տառապող հիւանդին պէտք է տրուի նաեւ հակամանրէական եւ հակաջերմ դեղեր:

                                     

6. Բարդութիւններ

Հազուադէպօրէն սուր ցնցղատապը բարդութիւններով կը զարգանայ շատ արագ եւ տեղի կունենայ խիստ շնչահեղձութիւն եւ կապտութիւն: Այս պարագային վերոյիշեալ բոլոր դարմանամիջոցներուն կողքին հիւանդը կը խնամուի հիւանդանոցի մէջ եւ անոր կը ներարկուի թթուածին արուեստական շնչառական սարքի artificial respirator միջոցաւ:

Մնայուն ցնցղատապէ տառապող անհատը շարունակ պէտք է գործածէ ցնցուղները ընդլայնող դեղամիջոցներ, corticosteroid եւ հակահազ դեղեր, ինչպէս նաեւ պէտք է դադրի ծխելէ՝ եթէ ծխող է:

                                     

7. Մտահոգիչ Ախտանշաններ

Ցնցղատապէ ախտահարուած անհատը հիւանդանոցային շտապ օգնութեան կը կարօտի երբ ան ցուցաբերէ հետեւեալ ախտանշանները.

  • Ուժգին եւ շարունակական հազ հանգիստ վիճակի եւ քունի մէջ
  • Չորս օրերէ աւելի բարձր ջերմ
  • Խիստ եւ մնայուն շնչասպառութիւն
  • Արիւնոտ խուխ
  • Մնայուն եւ ուժգին շնչասլոց
                                     

8. Ցուցմունքներ

Ոչ-մանրէական ցնցղատապը կանխարգիլելի է ուշադրութիւն ընելով հետեւեալ ցցմունքներուն.

  • Հեռու մնալ գրգռիչ կազերէ, քիմիական նիւթերէ եւ ապականած, խճողուած եւ խոնաւ միջավայրերէ.
  • Չծխել կամ դադրիլ ծխելէ եւ ծխողներէ հեռու մնալ.
  • Ամէն տարի պատուաստուիլ կռիփի դէմ յատուկ պատուաստով մը
                                     
  • հետեւեալներն են թոքատապ pneumonia թոքային անօթախցում pleural embolism ցնցղատապ bronchitis ցնցղիկատապ bronchiolitis փքռոյց emphysema ցնցուղներու

Users also searched:

...
...
...