Back

ⓘ Կուամի Ճակատամարտ (1944)




Կուամի Ճակատամարտ (1944)
                                     

ⓘ Կուամի Ճակատամարտ (1944)

Կուամի երկրորդ ճակատամարտ, Ամերիկայի զօրքերու կողմէ Կուամի գրաւումը՝ ճափոնական բանակէն: Տեղի ունեցած է Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ` Խաղաղ Ովկիանոսի պատերազմի ընթացքին:

                                     

1. Պատմություն

Կուամ կը գրաւէ 341.18 քառակուսի քիլոմեթր տարածք եւ Մարիանեան կղզիներու ամենամեծ կղզին կը հանդիսանայ: Կուամ եղած է ԱՄՆ-ու իշխանութեան տակ 1898-էն ի վեր, երբ ԱՄՆ-ու զօրքերը գրաւած էին զայն սպանական զօրքերէն: 10 Դեկտեմբեր 1941-ին, ճափոնական զօրքերը ԱՄՆ-էն գրաւեցին Կուամը, որ Փերլ Հարպորի վրայ յարձակման շարունակութիւնը կը ներկայացնէր: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակցային տերութիւններու պատասխան գործողութիւնները երկար չտեւեցին: "Ֆորագեր" գործողութիւնը կը ծրագրէր նախապատրաստական ռմբակոծումներ իրականացնել, առաջին հերթին Մարշալեան կղզիներու մէջ տեղակայուած աւելորդ նաւով, ապա նաեւ այլ ուղղութիւններով:

Սաիփան, Տինիան եւ Կուամը ճափոնական ռազմական հրամանատարութեան կողմէն որպէս թիրախներ ընտրուած էին, որովհետեւ նշուած կղզիներու տեղաբաշխուածութիւնը թոյլ կու տար զանոնք ռազմական կարեւոր հենակէտեր վերածելու եւ յաջողութիւնը դէպի Ֆիլիփին եւ Թայուան հասցնելու: Սաիփանի ներխուժումը ծրագրուած էր իրականցնել 15 Յունիս 1944-ին, իսկ Կուամի մէջ զօրքեր բերելը՝ 18 Յունիսին: Սկզբնական ժամանակացոյցը բաւականին լաւատէս կը թուէր: Սակայն դաշնակցային ուժերը ստիպուած էին մարտավարութիւնը փոխել, որովհետեւ ճափոնի զօրքերու դիմադրութիւնը անկարելի դարձուց կղզիին գրաւումը եւ ստիպեց մօտ մէկ ամիս սպասել: ԱՄՆ-ի ռազմածովային եւ ռազմաօդային ռմբակոծութիւնները 11-13 Յունիս 1944 տեւեցին` ներառելով 216 ռմբակոծիչներ: Այսպիսի մեծամասշտաբ յարձակման ընթացքին, շուրջ 12 ճափոնական նաւեր խորտակուեցան։ 27 Յունիս-ին ամերիկեան ռազմանաւերը` կործանիչներու աջակցութեամբ նոր գրոհի սկսան կղզիի ուղղութեամբ:

                                     

2. Ճակատամարտ

Կուամը, անմատչելի ժայռերով եւ ծանծաղուտներով շրջապատուած ըլլալով, իսկական մարտահրաւէր եւ պատուհաս էր յարձակողներու համար: Կուամ, անմատչելի ժայռերով եւ ծանծաղուտներով շրջապատուած ըլլալով, իսկական մարտահրաւէր եւ պատուհաս կը թուէր որեւէ յարձակողի համար: Ամերիկեան նախապատրաստական թեմը անօգնական խոչընդոտները կատարեց 14-17 Յուլիսին: Չնայած այս բազմաթիւ խոչընդոտներուն` ամերիկեան զօրքերը Օրոթէ թերակղզիի երկու կողմերէն դուրս եկան` Կուամի արեւմտեան մասին մէջ, Ափրա Հարբորը ազատագրելու նպատակով: ԱՄՆ–ու ռազմածովային Երրորդ ստորաբաժանումը Օրոթէ թեարկղզիի հիւսիսային հատուածին մօտեցաւ, իսկ Առաջին ռազմածովային ստորաբաժանումը հարաւային հատուածին: Ափհանումը կ՛ուղղեկցուէր թեժ մարտերով եւ բազմաթիւ կորուստներով, բայց ի վերջոյ յաջողութեամբ պսակուեցաւ: Սակայն այս մէկը միայն սկիզբն էր. ճափոնական ուժերը յատկապէս գիշերները հակայարձակումներու կը դիմէին հակառակորդին կորուստներ պատճառելու եւ ուժերը ջախջախելու համար: Բայց այս հակայարձակումները լաւ արդիւնքեր չունեցան: 23-24 Յուլիս–ին, Ամերիկայի բանակի 77-րդ հետեւակային բաժինը աւելի բարդ ճակատագիր որոշած էր ցամաք հանելու համար: Ցամաք հանելու մեքենաներիու կարիքը ունենալով` զինուորներուն ափ իջեցուցին՝ ցամաքին վրայ, եւ անմիջապէս յայտնուեցան ճափոնական ուժերու գնդակոծման տակ: Նոր ուժերու դէպի Կուաամ ուղարկումը աւէլի կը դժուարանար. ցամաք ելլող նաւերը չէին կրնար ափ մօտենալ վրանոցներու պատճառով, իսկ ցամաք հանելու մեքենաներ չկային: 25 Յուլիս–ին, Ամերիկեան ռազմական առաջին կիսաբաժինը շրջափակման ենթարկուած էր Օրոնթէ թերակղզիին մէջ, եւ օղակը աւէլի կը նեղնար: Նոյն գիշերը, ճափոնական զօրքերու հրամանատար Ժեներալ-Լեյտենանտ Տակաշին գործողութիւն նախատեսած էր իրականացնել նաեւ Երրորդ բաժինի նկատմամբ, որ հիւսիս կը գտնուէրԿաղապար:Rp: Յաջորդ օրը ժեներալ Օբաթան հաղորդեց. "մեր զօրքերը ձախողեցան ցանկալի նպատակներուն հասնելու գործին մէջ" Կաղապար:Rp: 28 Յուլիս-ին ժեներալ-լեյտենանտ Տակեշի Տակաշինան զոհուեցաւ, եւ ընդհանուր հրամանատարութիւնը ժեներեալ Օբաթան ստանձնեցԿաղապար:Rp: Արդէն 28 Յուլիս-ին երկու հենակէտերն ալ ամերիկեան հսկողութեան ներքեւ վերցուած էին, եւ մինչեւ 29 Յուլիս ամերիկեան զօրքերը ամբողջ թերակղզին կը վերահսկէինԿաղապար:Rp: Ճափոնցիներու հակայարձակումները ամերիկեան յենակէտերուն վրայ ուժասպառ ըրին անոնց: Օգոստոսի սկզբը ճափոնցիները զէնքի եւ պարենի խիստ կարիքը ունեցան: Արդիւնքը այն էր, որ ժեներալ Օբաթան իր զօրքերը դուրս բերաւ Կուամի հարաւային շրջաններէն` նպատակ ունենալով կղզիի լեռնային հատուածներուն մէջ դիմադրութիւնը շարունակելԿաղապար:Rp: Ամերիկեան ուժերը, յաջողութիւնը աւելի եւս զարգացնելով, նոյն օրը ազատագրեցին նաեւ ԱգանանԿաղապար:Rp: Իսկ Տիյան ազատագրուեցաւ 1 Օգոստոս-ինԿաղապար:Rp: Անտառներու մէջ մարտնչելը, չափազանց բարդ էր ամերիկայի զօրքերուն համար: Բայց անոնք աննկուն էին եւ Բարրիգադա լերան շրջանին մէջ, 2-4 Օգոստոսի ընթացած թէժ մարտերու պատճառով, ճափոնական պաշտպանական գիծը փլուզուեցաւԿաղապար:Rp: Ճափոնի միւս կարեւոր յենակէտը` Սանտա Ռոզա լեռը ազատագրուեցաւ 8 ՕգոստոսինԿաղապար:Rp: 10 Օգոստոսին, ճափոնի կազմակերպած դիմադրութիւնը վերջնականապէս քանդուեցաւԿաղապար:Rp: Յաջորդ օրը` Ճափոնի յղած հրաժեշտի խօսքէն ետք, ժեներալ Օբաթան, վարչական իր գրասենեակին մէջ ինքնասպան եղաւԿաղապար:Rp:

                                     

3. Հետեւանքներ

Կուամի ճակատամարտէն ետք, որոշ ճափոնցի զինուորներ անտառներու մէջ ապաստան գտանԿաղապար:Rp: 8 Դեկտեմբեր 1945-ին, երեք ամերիկեան ծովայիններ սպաննուած էին անոնց կողմէն: 24 Յունուար 1972-ին, քանի մը որսորդներ, ճափոնական բանակի քսանապետ Յոկոյին փայտնաբերեցին անտառներու մէջէն: Ան քարայրին մէջ ապրած էր շուրջ 28 տարի:

Կուամի ազատագրման գործողութենէն ետք այնտեղ դաշնակցիներու ռազմական կայանները տեղակայուեցան` ճափոնական տարածքներու վրայ յարձակում իրականացնելու նպատակովԿաղապար:Rp:

                                     

4. Գրականութեան Ցանկ

  • Manchester, W., 1980, Goodbye, Darkness: A Memoir of the Pacific War, Boston: Little, Brown, and Co., 978-0-316-54501-3, pp 278–302
  • Guam: Operations of the 77th Division ։ American Forces in Action series։ United States Army Center of Military History։ 1990 ։ CMH Pub 100-5
  • Hatashin Omi 2009։ Private Yokois War and Life on Guam, 1944–72: The Story of the Japanese Imperial Armys Longest WWII Survivor in the Field and Later Life ։ Honolulu: University of Hawaii Press։ ISBN 1-905246-69-2
  • Gailey Harry 1988։ The Liberation of Guam 21 July – 10 August ։ Novato, California, U.S.A.: Presidio Press։ ISBN 0-89141-651-X
  • Anderson Charles R.։ Western Pacific ։ U.S. Army Campaigns of World War II։ United States Army Center of Military History։ CMH Pub 72-29
                                     

5. Արտաքին Յղումներ

  • Dyer George Carroll 1956։ "The Amphibians Came to Conquer: The Story of Admiral Richmond Kelly Turner" ։ United States Government Printing Office։ արխիւացուած բնօրինակէն 21 May 2011-ին ։ արտագրուած է՝ 5 May 2011
  • Lodge, Major O.R. USMC Historical Monograph: The Recapture of Guam, Historical Branch, United States Marine Corps, 1954.
  • Keene R.R.։ "Wake up and die, Marine!" ։ Leatherneck Magazine
  • Battle for the Mariana Islands Եություպի վրայ
  • Photos from the Liberation of Guam The Real Revo
  • OBrien, Cyril J. Liberation: Marines in the Recapture of Guam, Marines in World War II Commemorative Series, Marine Corps Historical Center, United States Marine Corps, 1994.
  • Կաղապար:Internet Archive film clip
  • "The Marianas and the Great Turkey Shoot", World War II Database.
  • Pacific War Museum National Park Service site