Back

ⓘ Տիրան Հայկազն




                                     

ⓘ Տիրան Հայկազն

Տիրան Հայկազն, Տիրանիոն, առաջին յայտնի հայ գիտնական ապրած ու ստողծագործած է 400 տարի առաջ։ Ծնած եւ մահացած թուականները անյայտ են։ Ծնած է Ամիսոս, ուր յայտնի էր որպէս "այր բազմահմուտ" ։ Ըստ Պլուտարքոսի, Լուկուլլոսը Տիրան Հայկազունին Ամիսոսէն գերեվարած է Հռոմ, ուր ան հռչակուած է հուն, քերականութեան եւ հռետորական արուեստի բնագաւառներուն մէջ դրսեւորած խորիմացութեամբ։ Սթրապոնի վկայութեամբ, Սուլլան Աթէնքէն Հռոմ փոխադրուած է մեծ գրադարան մը, զոր "Ինկած է Արիստոտելի երկրպագու Տիրանիոնի" ձեռքը։ Կարեւոր դեր խաղցած է Արիստոտելի եւ Թէոֆրաստի երկերը կորուստէն փրկելու, կարգաւորելու գործին մէջ․ Անտրոնիքոս Հռոտոսացին, անկէ ստանալով Արիստոտելի եւ Թէոֆրաստի երկերու պատճէնները, հրատարակած է։ Տիրան Հայկազունը Հռոմի մէջ ստեղծած է մեծ գրադարան ։ Կիկերոնի խնդրանքով կարգաւորած է անոր հարուստ գրադարանը, տան մէջ բացած է դպրոց, ուր դասաւանդած է քերականութիւն եւ ճարտասանութիւն։

Տիրան Հայկազունի դասախօսութիւնները ունկնդրած է նաեւ Սթրապոնը։

                                     

1. Գրականութիւն

  • Պլուտարքոս, Զուգակշիռք, հ․ 3, Վնտ․, 1833, էջ 422–23, 551–52։ Խրլ Ոպեան Գ․ Տ․, Հայ սոցիալական իմաստասիրութեան պատմութիւն․ Ե․, 1978, էջ 34–35։
  • Цицерон, Письма, т․ 1, М․–JI․, 1949, с․ 221, 237, 302, т․ 3, М․-Л․, 1951, с․ 45-46;
  • Аревшатян С․ С․, Формирование философской науки в Древней Армении V-VI вв․, Е․, 1973․
  • Страбон, География, М․, 1964, с․ 514, 571;
                                     
  • հարցը եւ Մեծ տէրութիւնները 1914 - 1917 թուականներին 2002, 189 էջ: Ղազարեան Հայկազն Ցեղասպան թուրքը Պէյրութ, 1968, 424 էջ: Ղազարեան Հայկ Հայ ժողովուրդի

Users also searched:

...
...
...