Back

ⓘ Վրաստանի Պատմութիւն




Վրաստանի Պատմութիւն
                                     

ⓘ Վրաստանի Պատմութիւն

Վրաստանը, "Քարտիւալներու երկիր") տարածաշրջանի եւ ժամանակակից պետութեան անուանում է Հարաւային Կովկասի մէջ, Սեւ ծովու ափին, Մեծ Կովկասեան լեռնաշղթայի հարաւային լանջին։ Վրաստանի հիմնական եւ բնիկ բնակչութիւնը կը կազմեն վրացիները, հայերը, ինչպէս նաեւ ոչ բնիկ ազրպէյճանցիները ։ Վրաստանի պատմութիւնը անխզելիօրէն կապուած է վրաց եւ հայ ժողովուրդներու հետ։

Վրաստանի պատմութիւնը վրաց.՝ საქართველოს ისტორია կընդգրկէ երկար ժամանակաշրջան, սկսած Աբեւիլեան մշակույթէն։ Կովկասի այլ շրջաններու հետ, Վրաստանի մէջ գտած են մարդկային քաղաքակրթութեան հնագոյն յուշարձաններ եւ երկիրը, որոշ մասնագէտներու կողմէն, կը համարուի մետաղագործութեան ծագման օճախներէն մէկը։ Վրաստանի պատմութեան մէջ վրաց ցեղերու առաջին միութիւնը, իսկ յետագային առաջին պետութիւնն է Դիաոհան, որ կը յիշատակուի մ.թ.ա. 2-րդ հազարամեակէն վերջերէն։

Վրաստանի ոսկեդարը կը համարուի վրաց.՝ საქართველოს ოქროს ხანა 11-րդ դարու սկզբէն մինչեւ 13-րդ դարու սկիզբը զբաղեցնող ժամանակաշրջանը։ Ծաղկման գագաթնակէտն էր Թամար թագուհիի 1184-1210 ղեկավարութեան ժամանակը։ Անոր թագաւորութեան ժամանակ Շոթա Ռուսթավելին գրած է վրաց գրականութեան մարգարիտ "Ընձենավոր" պոեմը։ Ոսկեդարէն ետք, Վրաստանը երկար ժամանակ եղած է մոնկոլական, պարսկական եւ թուրքական տիրապետութեան տակ՝ միայն ժամանակ առ ժամանակ անկախանալով։ Ներխուժումներու արդիւնքին մէջ, միացեալ Վրացական թագաւորութիւնը քայքայուած է եւ առաջացած են Քարթլի, Կախեթի եւ Իմերեթի թագաւորութիւնները, ինչպէս նաեւ Սամցխե-Սաաթաբագո իշխանութիւնը։ Ֆեոդալներու հզօրութեան աճի պատճառով Իմերեթի թագաւորութիւնը կորցրած է վերահսկողութիւնը Մեգրելիայի եւ Գուրիայի իշխանութիւններու ու Աբխազիայի նկատմամբ։

Վրաստանի աստիճանաբար վերականգնումը սկսաւ Քարթլի եւ Կախեթի թագաւորութիւններու միաւորումէն ետք։ 1783 թուականին, Ռուսիոյ եւ Արեւելեան Վրաստանի միջեւ կնքուեցաւ Գյորգիեւեան դաշնագիրը։ 1801-1864 թթ. վրացական թագաւորութիւններն ու իշխանութիւնները ընդհանուր առմամբ մտան Ռուսական կայսրութեան կազմի մէջ, ուր մնացին մինչեւ 1918 թ., երբ առաջացաւ վրացական առաջին դեմոկրատական պետութիւնը՝ Վրաստանի Դեմոկրատականա Հանրապետութիւնը։ 1921 թ. Փետրուար 25-ին Կարմիր բանակի ներխուժումէն ետք, Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետութիւնը դադարեց գոյութիւն ունենալ եւ մտաւ ԽՍՀՄ-ի կազմի մէջ։ Առաջացաւ Վրացական ԽՍՀ-ն։ 1991 թ. Մարտին, Վրաստանի Գերագոյն Խորհուրդը ընդունեց անկախութեան հռչակագիրը, իսկ 1992, Յուլիս 31-ին Վրաստանի Հանրապետութիւնը դարձաւ Միցեալ Ազգերու կազմակերպութեան լիրաւ անդամ։

                                     

1.1. Գրականութիւն Անգլերէն

  • Assatiani, N. and Bendianachvili, A.։ Histoire de la Géorgie, Paris, 1997
  • Steele, Jon. "War Junkie: One Man`s Addiction to the Worst Places on Earth" Corgi 2002. ISBN 0-552-14984-5
  • Iosseliani, P.։ The Concise History of Georgian Church, 1883
  • Gvosdev, Nikolas K.։ Imperial policies and perspectives towards Georgia: 1760–1819, Macmillan, Basingstoke 2000, ISBN 0-312-22990-9
  • Bremmer, Jan, & Taras, Ray, "New States, New Politics: Building the Post-Soviet Nations", Cambridge University Press, 1997
  • Manvelichvili, A։ Histoire de la Georgie, Paris, 1955
  • Avalov, Zurab։ Prisoedinenie Gruzii k Rossii, Montvid, S Peterburg 1906
  • Allen, W.E.D.։ A History of the Georgian People, 1932
  • Anchabadze, George։ History of Georgia: A Short Sketch, Tbilisi, 2005, ISBN 99928-71-59-8
  • Braund, David։ Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia 550 BC–AD 562. Clarendon Press, Oxford 1994, ISBN 0-19-814473-3.
  • Kalistrate Salia։ A History of the Georgian Nation, Paris, 1983
  • Ammon, Philipp։ Georgien zwischen Eigenstaatlichkeit und russischer Okkupation: Die Wurzeln des russisch-georgischen Konflikts vom 18. Jahrhundert bis zum Ende der ersten georgischen Republik 1921, Klagenfurt, 2015, ISBN 978-3902878458
  • Suny, R.G.։ The Making of the Georgian Nation, 2nd Edition, Bloomington and Indianapolis, 1994, ISBN 0-253-35579-6
  • Lang, David M.։ A Modern History of Georgia, 1962
  • Lang, David M.։ The Georgians, 1966
  • Lang, David M.։ The last years of the Georgian Monarchy: 1658–1832, Columbia University Press, New York 1957
                                     
  • ուղղափառ եկեղեցի Վրաստանի երաժշտութիւն Վրացական պար Գինթօ Վրացական ճարտարապետութիւն Վրացերէն Վրացերէնի այբուբեն Վրաստանի պատմութիւն Музыкальная энциклопедия
  • Վրաստանի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն վրաց. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა անկախ վրացական պետութիւն Հարաւային Կովկասի մէջ 1918 - 1921 ններուն Հիմնադրուած
  • Վրաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիա ՎԳԱԱ վրաց. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია մինչեւ 1990 թուական, կոչուած է Վրացական ԽՍՀ գիտութիւններու
  • 5 - 8080 - 0520 - 5. հայ. ռուս. Թիֆլիսի պատմութիւն եւ ճարտարապետութիւն kensingtontours.com օգոստոսի 10, 2017 Թիֆլիսի Վրաստանի մայրաքաղաքին, ընդհանուր տեղեկատուութիւն
  • քանի մը այլ պետութիւններէն բացի, շարք մը տարածքներ կը համարեն գրաւուած եւ Վրաստանի կազմի մէջ մտնող Անոնք են Ափխազիան եւ Հարաւային Ովսիան, որոնք Ռուսիոյ
  • Վրաստանի նամակի եւ նամականիշներու պատմութիւնը, կ անդրադառնայ Վրաստանի տարբեր տարիներու, տարբեր պետական կարգերու օրօք Ռուսական կայսրութիւն, ԱԽՖՍՀ, Խորհրդային
  • Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Վիրահայոց Վրաստանի թեմ, ՀԱԵ թեմ, որ կ ընդգրկէ Վրաստանի Հանրապետութեան տարածքը Թեմի առաջնորդանիստը կը գտնուի Տբիլիսիի Սուրբ
  • գերիշխանութեան տակ չէր համակերպեր այդ կացութեան Հայերուն անհրաժեշտ էր Վրաստանի օգնութեամբ թօթափել սելճուք - թուրքերու լուծը Հայ - վրացական ռազմա - քաղաքական
  • Վրաստանի ազգային դրամատուն վրաց. საქართველოს ეროვნული ბანკი Վրաստանի կեդրոնական դրամատուն: Վրաստանի ազգային դրամատունը ստեղծուած է ԽՍՀՄ Պետական դրամատան
  • յուշադրամներ ինչպէս նաեւ ներդրումային մետաղադրամները, կը թողարկուին Վրաստանի Ազգային դրամատան կողմէն սկսած 1995 թուականէն Ի տարբերութիւն հիմնական