Back

ⓘ Վահան Յովհաննէսեան




                                     

ⓘ Վահան Յովհաննէսեան

Հ. Վահան Յովհաննէսեան, ծնած է Ախալցխայի նորշէն գիւղը, ուր ստացած է իր նախակրթութիւնը։ 1908-ին՝ մուտք գործած է Ս. Ղազարու վանք, ապա, 1916-ին՝ Հռոմի Գրիգորեան համալսարան, ուր հետեւած է աստուածաբանութեան եւ իմաստասիրութեան, եւ վարդապետ ձեռնադրուած՝ 1922-ին։ Մինչեւ 1925՝ Մուրատ-Ռափայէլեանի, եւ 1925-1929՝ Միլանոյի Մխիթարեան որբանոցին մէջ կը պաշտօնավարէ իբրեւ ուսուցիչ հայ լեզուի եւ Հայոց պատմութեան։ 1929-1930, կը վարէ խմբագրութիւնը "Բազմավէպ" ի. Իսկ 1930-ին՝ կը կոչուի Մուրատ-Ռաբայէլեանի ուսումնապետի պաշտօնին: Շուտով կը փոխադրուի, սակայն, Փարիզի Սամուէլ Մուրատեան վարժարանը՝ ուր կը մնայ մինչեւ 1937: Այս թուականէն ետք, կ՛անցնի Դթովպիա՝ Միաբանական որոշումով, եւ 1940-ին՝ երբ Իտալիա եւս կը մտնէ պատերազմի, իբրեւ իտալական բանակին մէջ: Հազիւ տարի մը անց, Անգլիացիները կը գրաւեն Ատիս-Ապապան, կը գերեվարեն իտալական բանակը, որուն մէջ՝ նաեւ Հ. Վահան Յովհաննէսեան: Մինչեւ 1947՝ գերի կը մնայ Քենիայյի եւ Ուկանտայի մէջ:

1947-ին կը վերադառնայ Վենետիկ, եւ 1948-ին կը ստանձնէ տեսչութիւնը Հալէպի Մխիլարեան վարժարանին, ուր կը մնայ մինչեւ 1955:

Վերջին քսանէ աւելի տարիներուն՝ մնաց Վենետիկի մայրավանքը, ուր ապրումով եւ խանդաղատանքով կապուած մնաց հրատարակչական աշխատանքներու, պահելով հանդերձ ստեղծագործական իր կենսագրութիւնը:

Մինչեւ 1924, նուիրուած է ուսումնասիրական եւ վերլուծական աշխատանքներու՝ որոնք կ՛երեւին "Բազմավէպի" ի մէջ: Այս թուականէն ետք է՝ որ բանաստեղծը կը հայտնուի իր մէջ, կեանքի զանազան մարզերէն ու մասնաւորաբար ազգային եւ մարդկային ակունքներէ ապրումներ թելադրելով իրեն: Քերթողական իր առաջին գործն է "Հայրենի Կրակարանը" ՝ զոր հրատարակեց 1930-ին: երկրորդ եւ երրորդ հատորները՝ "Սրտերու երգը" եւ "Վանքի ծաղիկներ" ՝ լոյս կը տեսնեն 1939-ին:

Երկրորդ Աշխարհամարտի խռովայոյզ օրերուն, գերութեան թախծոտ ապրումներէ թելադրուած, գրի կ՛առնէ "խեղճ մարդկուլիւն" եւ "Հայկակն գիւղը" խորագրուած քերդուածաշարքերը, զորս հրատարակեց 1948-ին:

1945-ին լոյս տեսաւ "Մարեմական" խորագրուած իր նոր տաղարանը, ուր խմբած է 1952-1954 գրի առած կրօնաշունջ երգեր։ 1960-1970 հրատարակած է "Ես ու դու" 1960 "Հայրենի հող" 1962, "Մաշտոցական" 1963, "Տրտմութեան երգեր" 1964, եւ "Հոգիներու Հանգրուան" 1970 քերթուածներու հատորները։

Հ. Վահան Յովհաննէսեանի քերթողական վաստակը որակի փաստեր կ՛ընծայէ մեզի, համեմատաբար մեծաթիւ ապրուած էջերու՝ որոնք լեզուի թէ խորքի տեսակետով մէկէ աւելի արժանիքներ կը յայտնաբերեն։ Ընտանի, մարդկային շունջ մմը կայ անոնց մէջ, եւ արտայայտութեան հաղորդական շեշտ մը՝ որ կը մերժէ նպաստը չափին եւ յանգին։ Ըսել չենք ուզեր թէ բանաստեղծը կը մերժէ տաղաչափական դասական հասկացոութիւնը ու կը խուսաբի այդ տարազին վրայ բառի բերելէ իր ապրումները. Կ՛ուզենք ընդգծել միայն, որ Հ. Վահան Յովհաննէսեանի քերթուածը ոչինչ պիտի կորսնցնէր իր ջերմութենէն եւ հաղորդականութենէն՝ առանց արտաքին այդ նպաստին ալ։

Գրական ստեղտծագործութեանց եւ ուսուցչական իր պարտաւորութեանց կողքին՝ Հ. Վահան Յոհաննէսեան հրատարակած է Հայոց պատմութեան դասգիրքեր, հայրենաշունչ պատմուածքներ, թատրերգրութիւններ, թարգմանութիւններ, նկարագրական եւ տպաւորական էջեր։

Վախճանեցաւ 1977 Նոյեմբեր 10-ին, Ս. Ղազարին մէջ՝ ուր եւ ամփոփուած է իր աճիւնը:

                                     
  • գոյապայքարը 1915 - 1922 - ի զուլումի տարիներուն Պէյրութ, 1967: Կոճոլոզեան - Յովհաննէսեան Վ. Ձիթող դաշտին Կարնոյ Պէյրութ, 1972, 364 էջ: Յակոբեան Յովհաննէս Գերման
  • ուսուցիչներ ունեցած է Հ. Կ. Քիպարեան, Հ. Ե. Փեչիկեան Հ. Մ. Ճանաշեան, Հ. Վ. Յովհաննէսեան Հ. Ն. Տէր Ներսէսեան եւ Հ. Պ. Անանեան Անոնց հսկողութեամբ եւ առաջնորդութեամբ
  • Papazian Վան 1866 - 1920 Մուրացան, Գրիգոր Տէր Յովհաննէսեան Մուրացան - - - Շուշի 1854 - 1908 Նար Դոս, Միքայէլ Յովհաննէսեան Նար - Դոս en: Nar - Dos Թիֆլիս 1867 - 1933 Յովհաննէս
  • Դերենիկ Դեմիրճօղլեան 2 Յովհաննէս Շիրազ Օննիկ Կարապետեան 13 Նար - Դոս Միքայէլ Յովհաննէսեան 14 Շիրվանզադէ Ալեքսանդր Մովսէսեան 15 Կոմիտաս Սողոմոն Սողոմոնեան 16 Ստեփան
  • գաւառալեզուի 1952 Կարապետ Գաբիկեան Երուսաղէմ Բառարան հայերէն - ֆրանսերէն 1952 Մ. Յովհաննէսեան Կոստանդնուպոլիս Երաժշտական տերմինների համառօտ բառարան 1953 Կ. Սեժենսկի

Users also searched:

...
...
...