Back

★ Սիմոն Վրացեան



                                               

Սիմոն (անձնանուն)

Սիմոն, հայկական արական անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն (եբր.՝ שִׁמְעוֹן ‎} բառէն, որ կը նշանակէ՝ "լսէ՛": Հայերէնի անցած է անուան յունականացուած ձեւէն (յուն․՝ Συμεών }: Կը հանդիպի նաեւ Սիմէոն ձեւով: Անունէ կազմուած մականուն՝ Սիմոնեան. Լատինագիր ձեւը՝ SIMON.

Սիմոն Վրացեան
                                     

★ Սիմոն Վրացեան

Սիմոն Վրացեան, Բոլշիե Սալի, Մյասնիկովի շրջան, Ռոստովի մարզ - 21 Մայիս 1969, Պէյրութ, Լիբանան), հայ քաղաքական գործիչ, դաշնակցական ղեկավար։ Եղած է Հայաստանի առաջին հանրապետութեան գիւղատնտեսութեան եւ պետական գոյքի, ինչպէս նաեւ աշխատանքի նախարարն ու չորրորդ վարչապետը։

                                     

1. Կենսագրութիւն

Ծնած է Նոր Նախիջեւանի Մեծ Սալա գիւղին մէջ։ Բուն անունով՝ Սիմոն Գռուզինեան։ Յաճախած է տեղւոյն միջնակարգ դպրոցը, ապա՝ Էջմիածինի Գէորգեան Ճեմարանը, ուր կազմաւորուած է իբրեւ հայ եւ մտաւորական։

1906-ին կը սկսի իր յեղափոխական գործունէութիւնը զէնք փոխադրելով դէպի Արեւմտեան Հայաստան եւ կ՚անդամակցի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Հիւսիսային Կովկասի Կեդրոնական Կոմիտէին։ Յաջորդ տարին կը մասնակցի Դաշնակցութեան 4-րդ Ընդհանուր ժողովին Վիեննայի մէջ։ Այս ժողովը արեւմտահայ եւ արեւելահայ դատերու միջեւ խաչաձեւման ու թրքահայու եւ ռուսահայու հակադրութեան բուռն մթնոլորտի մէջ գումարուած էր, որմէ կուսակցութիւնը դուրս եկած է աւելի միաձոյլ եւ միակամ։ Գաղափարական այդ միասնականութիւնն ու կազմակերպական հզօրացումը հիմքը կազմեցին Վրացեանի հետագայ աշխատանքին։

  • Անկախութեան հռչակումէն ետք 1918 կը նշանակուի Հարաւ Ռուսական կամաւորական բանակին կից դիւանագիտական առաքելութեան ղեկավար։.
  • Դեկտեմբեր 1911-1913 թուականներուն ՀՅԴ Արեւելեան Ամերիկայի "Հայրենիք" շաբաթաթերթի խմբագիր կ՚ըլլայ։ Անոր օրով թերթը կը վերածուի երկօրեայի։.
  • Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի եւ Ազգային Խորհուրդի խառն նիստին կողմէ վարչապետ նշանակուած Յովհաննէս Քաջազնունիի աջ բազուկը դառնալով՝ Վրացեան իր կարգին կը տեղափոխուի Երեւան։ Կառավարութեան գլխաւոր բանագնացներէն կը դառնայ ինչպէս Պաթումի մէջ թուրքերու հետ հաշտութեան բանակցութիւններուն, այնպէս ալ համատարած սովին յաղթահարման համար Մ. Նահանգներու հետ տարուող բանակցութիւններուն՝ Պարէնի ապահովման նպատակով։.
  • 1918-ին կընտրուի Անդրկովկասեան Սէյմի անդամ: Անդրկովկասեան կառավարութեան կազմին մէջ մասնակցած է Պաթումի թուրք-անդրկովկասեան բանակցութիւններուն։.
  • 1908-1910 թուականներուն ուսանած է Փեթրոկրատի համալսարանին մէջ, ուր հետեւած է իրաւաբանութեան, գիւղատնտեսութեան եւ մանկավարժութեան ճիւղերուն։.
  • 1919-ին կընտրուի դաշնակցական բիւրոյի անդամ։ Կընտրուի Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի անդամ։ Միաժամանակ՝ կընտրուի Հայաստանի Հանրապետութեան անդրանիկ խորհրդարանին՝ Հայաստանի Խորհուրդի պատգամաւոր եւ տենդագին կը լծուի նորահաստատ Հանրապետութիւնը ժողովրդավարական հիմերու վրայ հաստատելու եւ միջ-կուսակցական գործակցութեամբ օժտելու աշխատանքին։ Իրաւագէտի եւ գիւղատնտեսի իր մասնագիտական պատրաստութեամբ ալ նշանակալի ներդրում կունենայ աշխատանքի եւ տնտեսական յառաջդիմական օրէնսդրութեան մշակումին մէջ։ Պետական շինարարութեան գործին Սիմոն Վրացեանի փարումը կըլլայ ամբողջական եւ արդիւնաւոր։ Կը դառնայ սերտ գործակիցը Ալեքսանդր Խատիսեանի կառավարութեան։.
  • Հայաստանի Հանրապետութեան վերջնական խորհրդայնացումէն ետք, Սիմոն Վրացեան իր կարգին կանցնի Թաւրիզ, Պարսկաստան, ուրկէ կը մեկնի Փարիզ եւ 1925-1933-ին կը ստանձնէ Հ.Յ.Դ. պաշտօնաթերթ "Դրօշակ" ի խմբագրութիւնը։ "Դրօշակ" ի հրատարակութեան այս շրջանը պատուանդանը կը կազմէ Վրացեանի գաղափարագրական ժառանգութեան։ Հայ քաղաքական մտքի եւ յատկապէս դաշնակցական մտածողութեան մէջ յառաջ եկած բեկումներու, խզումներու եւ խոտորումներու դժուարին այդ հանգրուանին, "Դրօշակ" ի շուրջ համախմբուած ուժերու ստորագրած յօդուածներով թէ ուղղակի իր առաջնորդողներով՝ Սիմոն Վրացեան բառին բուն իմաստով ուղի կը հարթէ տարագիր հայութեան եւ նոյնպէս տարագրուած Դաշնակցութեան առջեւ։ Կը դառնայ ոչ միայն արթուն պահապանը հայ ազգային - ազատագրական շարժման քաղաքական-գաղափարական աւանդներուն, այլեւ նորարար ու լայնախոհ դրօշակիրը կը դառնայ ծանրագոյն ցնցումներէ վերականգնող աշխարհի մը մէջ հայ ժողովուրդին նոր տեղն ու դերը գաղափարականօրէն հունաւորելու շարժումին։ Միեւնոյն այդ շրջանին Սիմոն Վրացեան կը գրէ նաեւ իր կոթողական գործը՝ "Հայաստանի Հանրապետութիւն" ը, որ մնայուն աւանդ մը կը կազմէ ոչ միայն պատմագրական առումով, այլեւ՝ նոր ժամանակներու հայ քաղաքական մտքի ինքնուրոյն ուղղութիւնը՝ ազգային արեւելումը հիմնաւորելու իմաստով։.
  • Մայիս 1920-ին կը նշանակուի Հ. Օհանջանեանի գլխաւորած կառավարութեան գիւղատնտեսութեան եւ աշխատանքի նախարար, Նոյեմբեր 1920-ին ՀՀ կառավարութեան վարչապետ։.
  • 1910-ին խուսափելով ցարական ոստիկանութեան հալածանքէն, կանցնի Կարին, ուր Ռոստոմ հաստատուած էր՝ մէկտեղելով Դաշնակցութեան փորձառու եւ խոստմնալից ուժերը, միասնաբար լծուելու համար բուն Երկրի հայութեան հասարակական եւ մշակութային զարգացման, ինչպէս եւ ազգային-յեղափոխական կազմակերպումին։ Կ՚անցնի Պաթում, ապա Տրապիզոն եւ ի վերջոյ Կոստանդնուպոլիս։ Կարճ ժամանակով կը ստանձնէ Կարինի "Յառաջ" թերթի խմբագրութիւնը։.
  • 1914-ին Կարնոյ Հ. Յ. Դ. 8-րդ Ընդհանուր Ժողովին Ս. Վրացեան կը ներկայացնէ Ամերիկայի շրջանը։ Աւարտին կընտրուի կուսակցութեան Բիւրոյի անդամ եւ կանցնի Թիֆլիս։ Կը ստանձնէ դաշնակցական պաշտօնաթերթ "Հորիզոն" ի խմբագրութիւնը՝ զուգահեռաբար Թիֆլիսի Հայոց Ազգային Խորհուրդին անդամ ընտրուելով եւ լծուելով հայ կամաւորական շարժման կազմակերպումին։.
  • Հայաստանի մէջ Խորհրդային կարգերու հաստատումէն ետք կը գլխաւորէ Հայրենիքի Փրկութեան Կոմիտէն։ Այս կոմիտէն Փետրուար 1921-ին Երեւանի մէջ յեղափոխութեան անյաջող փորձ մը կը կատարէ, որ պատճառ կը դառնայ մէկ ամսուան տեւողութեամբ քաղաքացիական բախումերու: Ասոնք յայտնի են նաեւ փետրուարեան ապստամբութիւն անունով։ Անյաջողութեան պատճառով կանցնի Զանգեզուր, որմէ ետք Պարսկաստանի ճամբով Նժդեհի հետ դուրս կելլէ երկրէն։ Օգոստոս 1921-էն ետք կապրի Ֆրանսա, ԱՄՆ, Լիբանան` շարունակելով քաղաքական գործունէութիւնը։.

Տարիներու ընթացքին, Սիմոն Վրացեան կը մշակէ մտաւորական լայն հետաքրքրութիւններ, որոնց մէջ գրականը յետինը չըլլար։ Բայց երկար ատեն գրական իր հետաքրքրութիւնները, ազգային-քաղաքական գործի մարտահրաւէրներու ետին պահուած, կը դրսեւորուին հրապարակագրական եւ պարագայաբար կրթական գործունէութեամբ, որուն սկզբունքներուն հիմը կ՚ըլլայ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան գաղափարը։

  • 1945-ին, որպէս Հայկական ազգային կոմիտէի նախագահ վերջնագիր մը կը ներկայացնէ Սան-Ֆրանսիսքոյի մէջ ՄԱԿ-ի հիմնադիր համաժողովի կազմակերպիչ պետութիւններուն՝ անոնց ուշադրութիւնը գրաւելով հայ ժողովուրդի հանդէպ պատմական անարդարութեան վրայ։.

Հայաստանի խորհրդայնացումէն եւ նախկին ղեկավարութեան արտասահման ելքէն տարիներ ետք, հանրապետութեան վերջին վարչապետը առիթը կունենայ հիմնելու եւ խմբագրելու մտաւորական բարձր որակի պարբերական մը "Վէմ" ը։ Եւ մանաւանդ, շատ աւելի ուշ գրելու իր յուշերը "Կեանքի Ուղիներով" շարքը 1967, որ ուղղակի գրական ընտիր էջեր կը հաշուէ իր առաջին երկու հատորներուն մէջ։

Կեանքի վերջին տասնամեակներուն, հինէն գոյ բայց ուշ յայտնուած գրագէտի կողքին, Սիմոն Վրացեան կը բացայայտէր ներկայութիւնը նաեւ կրթական մշակին։ Լեւոն Շանթի մահէն ետք 1951, Սիմոն տնօրէնի պաշտօնի կը կոչուի Պէյրութի Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարան, այժմ՝ Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան Ճեմարան, ուր իրեն կ՚օժանդակեն, իբրեւ փոխ-տնօրէն, Մուշեղ իշխան եւ Գառնիկ Բանեան։ Իր պաշտօնավարութեան օրերուն կը բացուի Ճեմարանի թիւ 2 1953-ին եւ թիւ 3 1957-ին շէնքերը որպէսզի գոհացում տայ աշակերտութեան աճող թիւին։ Ան գրեթէ քսան տարի կը վարէ ճեմարանը մինչեւ իր մահը 21 Մայիս, 1968, որմէ ետք Հրաչ Տասնապետեան կը նշանակուի տնօրէն։

                                     

1.1. Կենսագրութիւն Ս. Վրացեանի կազմած կառավարութիւնը

Սիմոն Վրացեան 24 Նոյեմբերին կը ներկայացնէ կառավարութեան հետեւեալ կազմը.

Թափուր կը մնան ներքին գործոց, հաղորդակցութեան եւ խնամատարութեան նախարարներու պաշտօնները, որոնք ժամանակաւորապէս կը վերաբաշխուին Ս. Վրացեանի, Հ. Տէրտէրեանի եւ Ա. Խոնդկարեանի միջեւ։ Վրացեանի կառավարութեան աշխատակազմը նախորդներուն պէս բաղկացած էր 21 հոգիէ։ Կառավարութեան կազմը սակայն մինչեւ վերջ այդպէս չի մնար եւ ան վարչապետի պաշտօնին վրայ կը մնայ ընդամէնը շուրջ մէկ շաբաթ` մինչեւ 2 Դեկտեմբեր 1920, Հանրապետութեան կազմալուծումը։ ՀՀ կառավարութիւնը կորոշէ երկրին ղեկավարութիւնը յանձնել Զօրաբանակի ընդհանուր հրամանատար Դրոյին՝ Դրաստամատ Կանայեանին։

                                     

2. Քաղաքական մարտահրաւէրներ

Կառավարութեան Հռչակագիրով Սիմոն Վրացեան կը շեշտէ թուրքերու եւ հարեւան երկիրներու հետ "խաղաղ համակեցութեան" հաստատումը, "երկրի ուժերուն հաւաքումը եւ ժողովրդական կուռ բանակի կազմակերպումը", պետութեան ներքին կեանքին մէջ "պետութեան հիմքերը փորող բոլոր ուժերու եւ երեւոյթներու դէմ" պայքարիլը, "օրէնքի գիտակցում" ը ուժեղացնելը, "յանցաւորները պատժելը", "պարենաւորման սուր ճգնաժամը մեղմելը եւ գաղթականներու ծանր վիճակը թեթեւցնելը", ինչպէս նաեւ "երկիրը արտաքին փոթորիկներէն հեռու պահելը" եւ Հայաստանի ինքնիշխանութեան պահպանումը։

Սիմոն Վրացեանին վիճակուած էր իր տրամաբանական վերջնագիծին հասցնել հայ-թրքական ու հայ-ռուսական բանակցութիւնները։ Ի պաշտօնէ ան ե՛ւ վարչապետ էր, ե՛ւ արտաքին գործերու նախարար։ Ալեքսանդրապոլի մէջ տեղակայուած քեմալական Թուրքիոյ ներկայացուցիչ Քյազիմ Կարաբեքիր փաշան 18 Նոյեմբեր 1920-ին Հայաստանը պարտութեան մատնելէ ետք վերջնագիր ներկայացուցած էր հրաժարիլ Սեւրի պայմանագիրէն եւ վերջնական ժամկէտ նշանակել 25 Նոյեմբերի ժամը 6:45-ը։ Նախքան հրաժարական տալը, Օհանջանեանի կառավարութիւնը արդէն որոշած էր Կարաբեքիր փաշայի հետ բանակցութիւններ վարելու նպատակով Ալեքսանդրապոլ մեկնող պատուիրակութեան կազմը։ Բանակցութիւններու վերսկսումը կը նախատեսուէր 24 նոյեմբերի գիշերուան 12-ը։ Ուշագրաւն այն է, որ զարմանալի զուգադիպութեամբ Բ. Լեգրան 19 Նոյեմբերին Երեւան ժամանած էր։ Այդպիսով, ակնյայտ էր ռուս-թրքական դաշնագրին իրողութիւնը. Ռուսաստան ակնդէտ կը հետեւէր թրքական բանակի յառաջխաղացքին։



                                     

2.1. Քաղաքական մարտահրաւէրներ Հայ-ռուսական յարաբերութիւններ

Վրացեան վարչապետի պաշտօնը ստանձնելէ ետք կը փորձէր բարեկամական յարաբերութիւններ հաստատել Խորհրդային Ռուսաստանի հետ Լեգրանի միջոցով, որ Պաքուէն Երեւան վերադարձած էր 19 Նոյեմբերին. թէեւ 28 Հոկտեմբեր 1920-ին ճամբորդած էր Մոսկուա` Հայ֊ռուսական պայմանագիրի կազմուած նախագիծը ստորագրելու ու հաստատելու նպատակով։ Պայմանագիրը Հայաստանի համար բաւական նպաստաւոր կէտեր կը պարունակէր յատկապէս 2-րդ եւ 4-րդ կէտերը, սակայն Լեգրան կանգ կառնէ Պաքուի մէջ։ Այն ատեն Ստալինի եւ Օրջոնիկիձէի ստորագրութեամբ հեռագիր կուղարկուի Խորհրդային Ռուսաստանի արտաքին գործերու ժողկոմ Չիչերինին եւ Լենինին։ Հեռագիրին մէջ կըսուի, որ պայմանագիրը "պէտք է հանգամանալից քննարկուի եւ ենթարկուի էական փոփոխութեան։ Թուրքիան պէտք է Ռուսաստանի ճնշման տակ նահանջէ մինչեւ 1914 թուականի սահմանը" ։ Բացի ատկէ 16 Նոյեմբերին Ստալին Լենինի հեռագիրով տեղեակ կը պահէր, որ Մդիվանիին հրահանգած է, որ "դաշնակների պատճառով թուրքերի հետ չկռուել" ։

Եւ ահա, Լեգրան Երեւանի մէջ, 19 Նոյեմբերին Կովկասեան բիւրոյի անդամ Բ. Մդիվանիի մասնակցութեամբ երեք ժամ տեւողութեամբ զրոյց մը կունենայ վարչապետ Հ. Օհանջանեանի եւ զինուորական նախարար Ռ. Տէր-Մինասեանի հետ։

Լենինին գրած նամակին մէջ Լեգրան գրած է, որ Ստալինի ղեկավարած խորհրդակցութիւնը բացասական ազդեցութիւն կունենայ Հայ-ռուսական պայմանագիրին վրայ եւ "մենք փաստօրէն ոչինչ չենք կարող անել թուրքերի յարձակման կապակցութեամբ" ։

                                     

2.2. Քաղաքական մարտահրաւէրներ Բանակցութիւններ Լեգրանի հետ

Այս պայմաններուն մէջ, 23 Նոյեմբերին Հայաստանի Խորհրդարանը վարչապետ կընտրէ Ս. Վրացեանը, որ անմիջապէս բանակցութիւններ կը սկսի Բ. Լեգրանի հետ։ Բանակցութիւններու կարեւոր թեմաներն էին.

  • Ռուսական կողմը կը պահանջէր հրաժարիլ Ամերիկայի եւ Եւրոպայի օգնութենէն։ Սակայն Վրացեան կը հասկնար, որ հայ ժողովուրդը առանց այդ օգնութեան սովամահ կըլլայ, Ռուսաստանէն ալ իրական օգնութիւն չեն կրնար ակնկալել, քանի որ կը հասկնան, որ Ռուսաստան նոյնպէս ծանր տնտեսական վիճակի մէջ է։.
  • Վրացեան կը հաւաստիացնէր, որ Հայաստան պատրաստ է բարի դրացիական յարաբերութիւններ պահպանել Ռուսաստանի հետ եւ Ռուսաստանին կը տրամադրէ Հայաստանով Թուրքիա տանող ուղղակի ճանապարհ։.
  • Վրացեան անհրաժեշտ կը համարէր Հայաստանի անկախութեան պահպանումը` շեշտելով յատկապէս Հայկական Հարցի իրաւատէրը ըլլալու հանգամանքը, որ կը կորսնցնէր խորհրդայնացման պարագային։.
  • Հայաստանին ինչ միջոցներով եւ ինչպէս կրնար օգնել Խորհրդային Ռուսաստանը։ Ըստ Լեգրանի, պէտք է Ալեքսանդրապոլէն ետ կանչուի Ա. Խատիսեանի պատուիրակութիւնը, մերժուին թուրքերու պահանջները, խորհրդային զօրքերը մտնեն Հայաստան։ Սակայն Վրացեան կառարկէր ըսելով, որ ներկայ պահուն Հայաստանի սահմաններու մօտ անհրաժեշտ քանակութեամբ ռուսական զօրք չկայ եւ հետեւաբար ինչ երաշխիք կայ, որ "նախքան ռուսերու Երեւան հասնիլը, թուրքերը, բանակցութիւնները ընդհատելու պարագային, աւելի մօտ ըլլալով աւելի շուտ չեն մտներ Արարատեան դաշտ աւեր ու մահ սփռելով իրենց շուրջը" ։ Լեգրան կը պատասխանէր, թէ թուրքերը, իմանալով ռուսական զօրքի Հայաստան մտնելու մասին, չեն համարձակիր յարձակիլ։ Վրացեան կը նկատէ, որ եթէ այդ այդպէս է, ապա ռուսական կողմին դիւանագիտական միջամտութիւնը լիովին բաւարար կրնար ըլլալ թրքական յարձակումը կասեցնելու համար, սակայն չըլլար։ Վրացեան թէեւ ծանօթ չէր դաշնակներու համար թուրքերու հետ չկռուելու բովանդակութեամբ Ստալինի գրած հեռագիրին, սակայն կը հասկնար, որ ռուսերը թուրքերու հետ Հայաստանի համար չէին կռուիր։ Պարզ էր, որ պոլշեւիկեան Ռուսաստանի համար թուրքերը աւելի կարեւոր նշանակութիւն ունէին, քան ռուսերը թուրքերուն համար։.

Բանակցութիւնները արդիւնաւէտ չեղան, քանի որ "Հայաստանի Խորհրդայնացման հարցը նախորդ ամիսներուն արդէն լուծուած էր Մոսկուայի եւ Պաքուի մէջ։ Սակայն հայ ժողովուրդի ֆիզիքական ապահովութենէն ելլելով բանակցութիւնները կը շարունակուէին Ալեքսանդրապոլի մէջ` թուրքերու, Երեւանի մէջ` Լեգրանի հետ։ Թուրքերը կտրականապէս կը մերժեն Ալեքսանդրապոլի մէջ Ռուսական կողմը ներկայացնող Մդիվանիի միջնորդութիւնը։ Իսկ Լեգրան մերժման այդ հանգամանքով կը մեկնաբանէ, թէ ինչու կարելի չըլլար թուրքերուն Հայաստանի վերաբերեալ պայմաններ առաջադրել։ Մէկ այլ պարագային կըսէ, որ Մդիվանին լիովին թուրքերու ազդեցութեան տակ է։ Ըստ Խատիսեանի. ".ան աւելի շատ խանգարեց մեզ, քան օգնեց" ։

                                     

3. Երկեր

  • Անկախ եւ Միացեալ Հայաստան ուրուագիծ, Երեւան, 1920, 24 էջ.
  • Ինչո՞եւ ի՞նչպէս խորհրդայնացաւ Հայաստանը, Թեհրան, 1982, 53 էջ.
  • Դիւան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, խմբ. Ս. Վրացեան, հատ. Ա, Պոսթըն, 1934, 395 էջ.
  • Խարխափումներ Հովհ. Քաջազնունու Հ. Յ. Դաշնակցությունը անելիք չունի այլևս գրքի առթիվ, 2–րդ հրտ., Երեւան, 2016, 188 էջ.
  • Յուշապատում Հ. Յ. Դաշնակցութեան 1890–1950, կազմեց՝ Ս. Վրացեան, Պոսթըն, 1950, 636 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Բ, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 1967, 307 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Ե, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 2007, 360 էջ.
  • Մրրկածին Դրօն, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 1996, 207 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Զ, Պէյրութ, 1967, 348 էջ.
  • Հայաստանի հանրապետութիւն, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 1958, 684 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Բ, Պէյրութ, 1960, 307 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Բ, 4–րդ հրտ., Պէյրութ, 2007, 289 էջ.
  • Հայաստանը բոլշեւիկեան մուրճի եւ թրքական սալի միջեւ, Պոսթըն, 1941, 271 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Դ, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 2007, 302 էջ.
  • Խարխափումներ Յ. Քաջազնունու "Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը անելիք չունի այլեւս" գրքի առթիւ, Պոսթըն, 1924, 230 էջ.
  • Մրրկածին Դրօն, Պէյրութ, 1968.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Գ, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 2007, 265 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Գ, Պէյրութ, 1963, 278 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Ե, Պէյրութ, 1966, 363 էջ.
  • Հայաստանի հանրապետութիւն, Փարիզ, 1928, 548 էջ.
  • Բանակցութիւններ Ազգային պատուիրակութեան եւ Հայաստանի պատուիրակութեան միջեւ, Պոսթըն, 1920, 68 էջ.
  • Դիւան Հ. Յ. Դաշնակցութեան, խմբ. Ս. Վրացեան, հատ. Բ, Պոսթըն, 1938, 464 էջ.
  • Անկախ եւ Միացեալ Հայաստան, 2–րդ հրտ., Պոսթըն, 1920, 64 էջ.
  • Վաթսունամեակ Հ. Յ. Դաշնակցութեան 1890–1950, կազմեց՝ Ս. Վրացեան, Պոսթըն, 1950, 264 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Բ, 3–րդ հրտ., Թեհրան, 1985, 308 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Զ, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 2007, 344 էջ.
  • Հայաստանի հանրապետություն, 4–րդ հրտ., Երեւան, 1993, 704 էջ.
  • Հին թղթեր նոր պատմութեան համար, Պէյրութ, 1962, 381 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Ա, Գահիրէ, 1955, 295 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Ա, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 1967, 295 էջ.
  • Հայաստան եւ սփիւռք, Թեհրան, 1956, 66 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Դ, Պէյրութ, 1965, 307 էջ.
  • Հայաստանի հանրապետութիւն, 3–րդ հրտ., Թեհրան, 1982, 684 էջ.
  • Անձինք նուիրեալք յուշագրութիւն, Պէյրութ, 1969, 248 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Ա, 4–րդ հրտ., Պէյրութ, 2007, 273 էջ.
  • Կեանքի ուղիներով, հատ. Ա, 3–րդ հրտ., Թեհրան, 1985, 284 էջ.
  • Հայաստանը բոլշեւիկեան մուրճի եւ թրքական սալի միջեւ, 2–րդ հրտ., Պէյրութ, 1953, 208 էջ.


                                     

4. Գրականութիւն

  • Մուշեղ Իշխան, Իմ ուսուցիչներս, Պեյրութ, 1984, 208 էջ.
  • Հայկական համառօտ հանրագիտարան, հատ. 4, Երեւան, 2003.
  • Ով է Հայեր: Կենսագրական հանրագիտարան, հատ. 2, Երեւան, 2007, էջ 559.
  • Հայկական սովետական հանրագիտարան, հատոր 11, Երեւան, 1985, էջ 531.
  • Սիմոն Վրացեան, "Բագին", գրական հանդէս, Պէյրութ, 1969, թիւ 7.
  • Արշակ Բալեան, Սիմոն Վրացեանի հասարակական-քաղաքական եւ պետական գործունէութիւնը, Երեւան, 2013, 200 էջ.
  • Ռիչըրտ Յովհաննիսեան, Հայաստանի հանրապետութիւն, հատոր 4, Երեւան, 2016, 548 էջ.
                                     

5. Աղբիւրներ

  • Արշակ Բալեան "Սիմոն Վրացեանը Հայաստանի առաջին հանրապետութեան վարչապետ".
  • Սիմոն Վրացեանի յուշերէն "Ազատութիւն ռատիոկայան".
  • Մեր-մասին / պատմական /.
  • Հայաստանի Հանրապետութեան 1918-1920 թուականներուն ԵՊՀ հայագիտական հետազօտութիւններու ինստիտուտ.
                                     
  • Սամսուն - 2003, Նիւ Եորք նկարիչ Սիմոն Սեղբոսեան 1857 - 1917, Կ.Պոլիս բժիշկ Սիմոն Սիմոնեան 1914, Այնթապ - 86 Պէյրութ գրագէտ Սիմոն Վրացեան 1922, Նոր Նախիջեւան - 1969
  • տարիներուն 142 - րդ օրն է Տարուան աւարտին համար կը մնայ 224 օր 1969 Սիմոն Վրացեան ծն 1882 հայ քաղաքական գործիչ, դաշնակցական ղեկավար, Հայաստանի առաջին
  • Վռամեան, Արամ Աշոտ Ս. Մինասեան Ն. Թաշճեան, Սիամանթօ, Յ. Չագմաքճեան, Սիմոն Վրացեան Մ. Համբարձումեան, Մ. Օզանեան, Ս. Չթճեան, Ն. Տեստեկիւլ եւ Մ. Վերածին
  • յայտնի չէ Յարութիւն Տէր Ղազարեան մ.1975 հայ բժիշկ եւ ուսումնասիրող Սիմոն Վրացեան մ.1969, Պէյրութ քաղաքական գործիչ Մինաս Վերածին մ.1945 գրող եւ
  • Բանեանի Կուտպայ Այնթուրա.Է Մէմուար Աֆ Տը Արմինիըն Ճենոսայտ - ի Ներկայացում Ամսուան Դէմքը Նշան Փալանճեան Ճեմարան Մուշեղ Իշխան Լեւոն Շանթ Սիմոն Վրացեան
  • կոչուի Համազգայինի Նշան Փալանճեան Ճեմարան Լ Շանթին կը յաջորդէ Սիմոն Վրացեան Հ Հ ժամանակի գիւղատնտեսութեան եւ աշխատանքի նախարար, Նոյեմբեր 1920 - ին
  • Զաւարեան Սիմոն 1865, Լոռի Այգեհատ - 17 Հոկտեմբեր 1913 թ., Կ. Պոլիս, թաղուած է Թիֆլիսի Խոջէվանքը հայ հասարակական - քաղաքական գործիչ Սիմոն Զաւարեան
  • Դաշնակցութեան 1890 - 1950 խմբ. Ս. Վրացեան Բոստոն, 1950, 636 էջ Վաթսունամեակ Հ. Յ. Դաշնակցութեան 1890 - 1950 խմբ. Սիմոն Վրացեան Պոսթըն, 1950: Յուշամատեան
  • Ագուլիս տեսնելու ընտանիքը եւ այդ պատճառով ալ, Պապաշայի կենսագրութեան մէջ Սիմոն Վրացեան նշած է. Հօր բացակայութեան, Թադէոսեան եղբայրները կազմաւորուած են իրենց
  • մշակոյթի պատմաբան 09 Յունուար Սամուէլ Սաֆարեան ծն.1902, Շուշի 21 Մայիս Սիմոն Վրացեան ծն.1882, Տոնի Ռոսթով քաղաքական գործիչ 17 Յունիս Գուրգէն Մահարի ծն
  • 1880 1972 հայ նկարիչ Սեյրան Խաթլամաջեան 1937 1994 հայ նկարիչ Սիմոն Վրացեան 1882 1969 Հայաստանի առաջին հանրապետութեան վարչապետ Գրիգոր Շլդեան
  • թիւ 1 - 2: Լազեան Գաբրիէլ, Յեղափոխական դէմքեր, Գահիրէ, 1945, էջ 59 - 76: Վրացեան Սիմոն Կեանքի ուղիներով, հատ. Ա., Գահիրէ, 1955, հատ. Բ., Պէյրութ, 1960:
                                     
  • մէջ 1953 - ի ամա ռը, Պէյրութի Հա մազ գա յի նի ճե մա րա նի տ նօ րէն Սի մոն Վրաց եան Հրաչ Տաս նա պետ եա նը հրա ւի րած է Ճե մա րան, իբ րեւ բնագիտութեան
  • org wiki Track: Q131454 a Դէպի Մուշեղ Իշխանին ծննդավայրը Սիվրիհիսար, Սեւան Տէյիրմենճեան Նշան Փալանճեան Ճեմարան Լեւոն Շանթ Սիմոն Վրացեան Գառնիկ Բանեան
  • փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու կազմող Վլ. Ղազախեցյան, Երևան, 1999: Վրացեան Սիմօն, Կեանքի ուղիներով, հատ. Զ, Պէյրութ, 1967, 348 էջ, Պէյրութ, 2007
  • 1907 - 1908 Սիամանթօ 1909 - 1911 Յարութիւն Չագմագճեան 1909 - 1911 Սիմոն Վրացեան 1911 - 1914 Մանուկ Համբարձումեան 1914 - 1916 Մերուժան Օզանեան 1916 - 1918
  • որ պէտք է գումարուէր Հայաստանի երկու հատուածներու միացումէն ետք Սիմոն Վրացեան Հայաստանի Հանրապետութիւն, Բ. հրատարակութիւն, Պէյրութ, 1958, էջ 183
  • Հայրենիք ամսագիր, Պոսթըն, 1957, թիւ 5, էջ 20 - 33, թիւ 6, էջ 24 - 30: Վրացեան Սիմոն Հայաստանի Հանրապետութիւն, Փարիզ, 1928, 2 - րդ հրատ., Պէյրութ, 1968, 3 - րդ
  • 2004, 264 էջ Վրացեան Սիմոն Բանակցութիւններ Ազգային պատուիրակութեան եւ Հայաստանի պատուիրակութեան միջեւ Պոսթըն, 1920, 67 էջ Վրացեան Սիմոն Հայաստանի հանրապետութիւն
  • Պէյրութ, 1993, 414 էջ Յուշապատում Հ.Յ. Դաշնակցութեան 1890 - 1950 խմբ. Սիմոն Վրացեան Պոսթըն, 1950, 636 էջ Վարանդեան Միքայէլ, Հ.Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն
  • 1930, թիւ 5, էջ 132 - 135, թիւ 6 - 7, էջ 168 - 173, թիւ 10, էջ 246 - 248 Վրացեան Սիմոն Կուկունեան արշաւանքը, տե ս Յուշապատում Հ. Յ. Դաշնակցութեան 1890 - 1950
  • Արտաշէս Բաբալեան, Ամէնուն տարեգիրքը, Է. տարի, 1960, Պէյրութ, 1961 Վրացեան Սիմոն Հայաստանի Հանրապետութիւն, Երեւան, 1993 Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական
  • Գալուստ Տէր - Մկրտչեան Կարապետ եպիսկոպոս Տէր - Մկրտչեան Լեւոն Տէր Մելիքսէթեան Սիմոն Վրացեան Պետրոս Բեդիրեան Գրիգոր Բրուտեան Դաւիթ Գիւրջինեան Գնել Գրիգորեան Գրիգոր
  • 1966 Սիմոն Վրացեան Կեանքի ուղիներով, Գ. հատ., Պէյրութ, 1963, 278 էջ Սիմոն Վրացեան Կեանքի ուղիներով, Զ. հատ., Պէյրութ, 1967, 348 էջ Սիմոն Վրացեան Հայաստանի


                                     
  • հաստատելն է, ինչ որ չէր հասկնար դաշնակցական կառավարութիւնը Նախարարապետ Վրացեան Ի նկատի ունենալով արտաքին հանգամանքների շնորհիւ երկրում ստեղծուած կացութիւնը
  • Ամիրեան 1986 Յուշեր Memories Գէորգ Մարտիկեան 1955 Ամերիկայի երգը Սիմոն Վրացեան 1960 Կեանքի ճանապարհներով Անդրանիկ Չալաբեան 1988 Դրօ Միսաք Թորլաքեան
  • անմեղ զոհերուն մէջ կ որոնէ իր շահը, մեր յոյսը պէտք է ըլլայ մեր վրայ Վրացեան Սիմոն Արմենակ Ղազարեան Հրայր, Դժոխք տե ս Յուշապատում Հ. Յ. Դաշնակցութեան
  • հաւատաւոր երիտասարդներու վրիժառու բազուկներուն վստահելով: Այս իմաստով Սիմոն Վրացեան կ ըսէ. Հայոց Ցեղասպանութիւնը ծրագրող եւ գործադրող հրէշներու մահապատիժի
  • Կիլիկիոյ Ռուբինեան թագաւորութեան կարմիր, կապոյտ, եւ դեղին եռագոյնը Սիմոն Վրացեան իր Հայաստանի Հանրապետութիւն աշխատութեան մէջ կը վկայէ, թէ դրօշին գոյները
  • Երկեր, Հատոր Բ - 1896 - 1941, Լոս ԱնՃելըս, 1988 Նշան Փալանճեան Ճեմարան Սիմոն Վրացեան Մուշեղ Իշխան Գառնիկ Բանեան Յովհաննէս Քաջազնունի Սիրական Տիգրանեան Վահան

Users also searched:

ալեքսանդր մյասնիկյան, ասքանազ մռավյան, ավետիս ահարոնյան, արամ մանուկյան, համո օհանջանյան, հայրենիքի փրկության շարժում, սիմոն վրացյան հայաստանի հանրապետություն, սիմոն վրացյան փողոց, սիմոն (անձնանուն), նշանակությունը, անվան, Սիմոն, հովհաննես, արմեն, արման, նարեկ, անունների, լիլիթ, լիլիթանվաննշանակությունը, անուններինշանակությունը, նարեկանվաննշանակությունը, հովհաննեսանվաննշանակությունը, արմենանվաննշանակությունը, արմանանվաննշանակությունը, գոռանվաննշանակությունը, անձնանուն, մոնթե, Սիմոնանձնանուն, մոնթեանվաննշանակությունը, սիմոն, վրացյան, ասքանազ, ալեքսանդրմյասնիկյան, արամմանուկյան, ավետիսահարոնյան, ասքանազմռավյան, հայաստանի, հանրապետություն,

...

Encyclopedic dictionary

Translation

Հայրենիքի փրկության շարժում.

Սիմոն Վրացյան, Կյանքի ուղիներով. Սիմոն Վրացյան. 1920 թվականի դեկտեմբերի 2 ի երեկոն. December 2, 2020. 5470. 1920 թ. դեկտեմբերի 2 ի. Սիմոն վրացյան փողոց. Սիմոն Վրացյան Իրազեկ. Հետո երկամսյա ժամկետում: Հասցե Ք: Երևան, Սիմոն Վրացյան, 71 1, 13, հեռ. 374 94 600178.





Համո օհանջանյան.

ՄԱՅՐ ԱԹՈՌ ՍՈՒՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ Վաչե և. Թուրքիան ճանաչած առաջին երկիրը եղել է Հայաստանը 1920 ին. Սիմոն Վրացյան.


Ասքանազ մռավյան.

3 Սեն. Սիմոն Վրացյան Բնակարանների. Փետրվարի 7 ին ՀՅԴ Սիմոն Վրացյան կենտրոն ում հանդիպել են Երևանի և Հայաստանի ՀՅԴ 10. Ալեքսանդր մյասնիկյան. Հ.Յ. Դաշնակցութեան դիրքը Հայաստանի. Ակցենտ Շոփ. Դիտումներ՝ 6023. Զավեն Սարգսյան. Երևան, 0070, Սիմոն Վրացյան փող․ 71 8. 374 11 67 76. Արամ մանուկյան. Կատեգորիա:Սիմոն Վրացյան. Բնակարան Սիմոն Վրացյան փողոցում Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի հարևանությամբ, 100 ք.մ.





Սիմոն Վրացյան Հայ կամաւորներ 1914.

Սիմոն Վրացյան Հայ կամաւորներ 1914 1916 ալբոմից. Թեմա՝ Գրական, երաժշտական, թատերական,. Սիմոն Վրացյան Պատմական ակնարկ. Ինչու է 1918 ի Մայիսի 28 ը համարվում անկախության օր. Սիմոն Վրացյան. Կարևոր լուրեր. Կազմակերպության մասին. Սիմոն Վրացյւսնը Հայաստանի Առաջին Հանրապետության վարչապետ. 67. Թափուր Ա. Վրացյան է.


2 3 Սեն. Վարդանանց Սիմոն. Վրացյան.

Ես հավատացած եմ, որ ձեր և երկրի աջակցությամբ կհաջողվի տագնապալի այս վիճակից դուրս. Կ Ա Ն Ո Ն Ա Դ Ր ՈՒ Թ Յ ՈՒ Ն. Հայաստանի Հանրապետութիւն Սիմոն Վրացեան​․. by Վրացյան, Սիմոն Ղազարի, 1882 1969. Material type: Book​. Tender ad Գնումների համակարգ. Կապիտալ վերանորոգված, բարվոք, սանհանգույցը և խոհանոցը իսպանական սալիկ, մետլախ,.


ԿԵՆՏՐՈՆԻ ՈՍՏԻԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱԺԻՆ.

Սիմոն Վրացյան փողոց 80: 2. ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՐԿԱՆ ԵՎ ՆՊԱՏԱԿԸ. 2.1. Սիմոն Վրացյան. 1920 թվականի. Մարդիկ նաև որոնում են.





Սիմոն Վրացեան համահայկական հանդես.

Սիմոն Վրացյան փողոցում վաճառվում է 3 սենյականոց բնակարան 81 ք.մ. մակերեսով:. 4 սենյականոց բնակարան Սիմոն. Հանրապետական ուսումնամեթոդական կենտրոն​, Սիմոն Վրացյան 86, ՀՀ գյուղատնտեսության. ԱՐԳԻՍԴԻ Հայաստանի. Երևան, Սիմոն Վրացյան 75 հասցեում, ​Գնումների մասին ՀՀ օրենքի 23 րդ հոդվածի 1 ​ին մասի.


ՎՐԱՑԵԱՆ ՍԻՄՈՆ books.

Ք. Երևան. Սիմոն Վրացյան 75. 374 10 552241 n4 tarackayin.​ron@. 6 Շիրակ. Շիրակի տարածքային. DocumentView Arlis. Այս պահին ՀՅԴ Սիմոն Վրացյան կենտրոնում ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ նախաձեռնությամբ. Կոդ՝30403 բնակարան 3 սենյակ Սիմոն. Վարձով է տրվում 3 սենյականոց Բնակարան Կենտրոն համայնքում՝ Սիմոն Վրացյան Փողոցում.





01551712 2020 Պետական եկամուտների.

Կոմիտեի նախագահ Սիմոն Վրացյանը երեք գործոց նախարարության վարիչ՝ Վրացյան. 3 սենյականոց բնակարան Վրացյան փող. Խարխափումներ. 1.900 AMD. Սիմոն Վրացյան. 3 in stock. Add to cart. Category: Books Tags: Armenian, History. Additional Information. Վրացյան Սիմոն Լազարի. Հանրապետական մարզադաշտի տոմսարկղերից ​Սիմոն Վրացյան և Եղիշե Չարենց փողոցներ,. Հայ մամուլ catalog. Փողոց Հասցե Սիմոն Վրացյան շքեղ բնակարան Քաջազնունի Վրացյան հատվածում, կապիտալ. Սիմոն Վրացյան 1882 1969. Հայաստանի. Փետրվարի 17 ի երեկոյան ՀՅԴ Սիմոն Վրացյան կենտրոնում ՀՅԴ Բյուրոյի քաղաքական.


ՀՅԴ Սիմոն Վրացյան կենտրոնում ՀՅԴ.

Վրացյան փող., 90 շենք. Կենտրոն վարչ. շրջան. հերթապահ 374 10 530202, 374 10 560202. թեժ գիծ 102. MPro Բնակարաններ 3 սեն.բնակարան, Մեծ. Այսօր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ​Սիմոն Վրացյան կենտրոնում տեղի ունեցավ. Սիմոն Վրացյան Live News. Բաժնի պետ Սիմոն Գևորգի Հարությունյան Հասցե ՀՀ, քաղաք Երեւան, Վրացյան 90, Հեռ. 37410.





ՀՀ ՈՒՄ ԳՈՐԾՈՂ.

Հիմնադրման տարեթիվը՝ 2009թ․. Գործունեության հասցեն՝ ք․ Երևան, Սիմոն Վրացյան 73 1. Սիմոն Վրացյան Yerkir Media. ԱԱԾ ն 100 տարվա վաղեմության փաստաթուղթ է հրապարակել ադրբեջանցի լրտեսի բացահայտման. Մարտի 3 ին ժամը 3 ին ՀԱՅ ԳԻՐՔ ՀԿ ԴեՊո. Են գրանցվել Երևանի շախմատի ֆեդերացիայում հասցե՝ Սիմոն Վրացյան 80, հեռ: 093 000 796. ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար Գիտական Գրադարան. Սիմոն Վրացյան Симон Врацян.


CivilNet Այսօր Հայ Յեղափոխական.

Սիմոն Վրացյան. Այլ թողարկումներ. Սևրի պայմանագիր 100 Արևմտահայերեն. 2020 08 14:00​. Ակցենտ Շոփ Կազմակերպություններ. Սիմոն Վրացյան 1882 1969. Հայաստանի վարչապետն ու Դաշնակցության. Լավագույն տասնյակը տղամարդկանց 1. Սիմոն Վրացեան. 19.12.2019. Այս օրերուն կ՛​արժէ անգամ մը եւս կարդալ Հայաստանի.


Գոռ անվան նշանակությունը.

Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներ և. David, Falvey David, Kent Simon.2007. p.184, Ian Lebeau, Garetg Rees և այլն: Հայոց անձնանունների բառարան, Հատոր Ե. Անունների նշանակությունը. ՀԱՅԵՐԵՆԻ ԱՆՁՆԱՆՎԱՆԱԿԱՆ ԲԱՌԱՇԵՐՏԻ. Սիմոն Վրացեան, անկախ առանձնապէս նշուելէն​։ կրճատուած անձնանունները պէտք է բանալ. Լիլիթ անվան նշանակությունը. ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ. 10 05. Սիմոն Որոշ անձնանուններ կարող են ունենալ մեկից ավելի տոներ։ Ամսվա. Մոնթե անվան նշանակությունը. ԿՐՈՆԱՓՈԽ ՀԱՅԵՐԻ ՍԵՐՈՒՆԴՆԵՐ. Անձնանունների և տեղանունների ցանկ Համո Օհանջանյանի, Սիմոն Վրացյանի,.





...
Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →