Back

ⓘ Սակաւարիւնութիւն




Սակաւարիւնութիւն
                                     

ⓘ Սակաւարիւնութիւն

Սակաւարիւնութեան հիմնական պատճառներն են հետեւեալները.

  • Ոսկրածուծի քաղցկեղ.
  • Արեան ներկանիւթի անբաւարար քանակ եւ կառուցուածքի անբնականութիւն, օրինակ Մահիկաձեւ-մանգաղաձեւ սակաւարիւնութիւն sickle cell, որ կը յատկանշուի անբնական ներկանիւթով եւ մահիկաձեւ կարմիր գնդիկներով, եւ կամ Ծովարիւնութիւն Thalassemia, որ ընդոծին եւ ժառանգական սակաւարիւնութիւն մըն է.
  • Յոռի սննդառութիւն՝ երկաթի, B12 կենսանիւթի եւ տերեւաթթուի folic acid նուազում սննդանիւթերու մէջ, որոնք խիստ կարեւոր են արեան ներկանիւթի կազմութեան եւ արտադրութեան համար
  • Արեան կարմիր գնդիկներո բնականէն աւելի կործանում եւ կանխահաս կործնում․
  • Կարմիր գնդիկներու անբաւարար արտադրութիւն ոսկրածուծի ձախողութեամբ եւ անբաւարար ու յոռի գործունէութեամբ.
  • Ալքոլի երկարատեւ գործածութիւն, որ յոռի սննդառութեան.
  • Արեան քաղցկեղ, օրինակ՝ սպիտակարիւնութիւն leukemia.
  • Միջատասպան եւ կարգ մը հակասնակային դեղեր.
  • Աղիքներու մակերեսէն երկաթի ներծծման նուազում, որ կը յառաջանայ ստամոքսի հատումով gastrectomy ե բարակ աղիքներու յոռի աշխատանքով
  • Աւշագեղձերու քաղցկեղ lymphoma.
  • Մարմնի ընդհանուր երկարատեւ հիւանդութիւններ՝ բորբոքումներ եւ քաղցկեղ.
  • կարմիր գնդիկներու կորուստ-արիւնահոսութիւն, որ կը պատահի զանազան պատճառներու, օրինակ՝ դաշտան, դաշտանային խանգարումներ, հարուած եւ վիրաւորում, վիրաբուժական գործողութիւններ, քաղցկեղ եւ խոց ulcer, սատորակ ուռեր, հանգրիճաւոր երակներու յառաջացում varicose veins եւ թութք hemorrhoids: Արիւնահոսութիւնը նաեւ տեղի կունենայ մարմինի զանազան անդամներուն մէջ, օրինակ՝ ականջ, բերան, քիթ, կոկորդ, ոսկոր, ստամոքս, բարակ եւ հաստ աղիքներ, երիկամ, միզապարկ, շագանակագեղձ, խոչափող, շնջախող, թոքեր, թոքերու ցնցուղներ bronchi եւ ցնցղիկներ bronchioles, ուղեղ, արգանդ, ձուարան ovary, արգանրավիզ cervix, հեշտոց-իքախոփ vagina
  • Կարմիր գնդիկներու ընդոծինի թերութիւններ եւ բջիջապատեանի cell membrane տկարութիւն եւ յոռի կազմուածք, որ կը պատճառէ արիւնալուծային սակաւարիւնութիւն: Այս պարագային կարմիր գնդիկները կը վնասուին եւ կը բացուին, եւ անգործօն կը դառնան: Այս մէկը կրնայ ժառանգական ըլլալ եւ կամ կարգ մը դեղերու արդիւնքը
  • Երիկամային հիւանդութիւններ, ուր erythropoietin-ի արտադրութիւնը կը նուազի.
  • Որոշ դեղեր որոնք կը գործածուին հետեւեալ հիւանդութիւններու պարագային՝ քաղցկեղ, մարդկային վարակամերժութեան անբաւարարութեան ժահր HIV-Human Inmunodeficiency Virus, ձեռքբերովի վարակամերժութեան անբաւարարութեան համախտանիշ AIDS-Acquired immunodeficiency Syndrome եւ ճահճատենդ malaria.
  • B12 կենսանիւթի անբաւարար ներծծում՝ ստամոքսային որոշ հիւանդութիւններու պաճառով.
                                     

1. Դասակարգեր

Սակաւարիւնութիւնը ունի երեք դասակարգումներ՝

  • Մանրաբջիջային microcytic
  • Բնաչախաբջիջային normocytic
  • Ծաւալաբջիջային macrocytiv

Մանրաբջիջային սակաւարիւնութեան պարագային կարմիր գնդիկները բնականէն աւելի փոքր կըլլան, որուն հիմնական պատճառը արեան ներկանիւթի երկաթի անբաւարարութիւնն է, որ տեղի կունենայ կենսանիւթերու անբաւարարութեան պատճառով: Այս մէկը պատճառ կը դառնայ որ վտանգաւոր սակաւարիւնութիւն յառաջանայ pernicious anemia:

Սակաւարիւնութիւնը կրնայ ըլլալ սուր կամ երկարատեւ-մնայուն: Սուր սակաւարիւնութիւնը յանկարծակի եւ արագ կը պատահի, իսկ երկարատեւ-մնայունը դանդաղօրէն կը յառաջանայ ժամանակի ընթացքին:

                                     

2. Ախտանշաններ

Սակաւարիւնութիւնը կը յատկանշուի հետեւեալ ախտանշաններով.

  • Պաղ եւ խոնաւ մորթ clammy skin
  • Տժգնութիւն
  • Արեան ճնշումի նուազում
  • Կրծքացաւ
  • Մարմինի անդամներու գործունէութեան փլումում/փլանք shock
  • Յոգնածութիւն
  • Գլխապտոյտ
  • Գլխացաւ
  • Շնչահեղձութիւն
  • Ուժասպառութիւն
  • Փայծաղի spleen ծաւալում
  • Սրտի կաթուած MI-Myocardial infarction
  • Սրտի արագ բաբախում
  • Նուաղում
                                     

3. Ախտաճանաչում

Սակաւարիւնութեան ախտաճանաչումը կը կատարուի հետեւեալ միջոցներով.

  • Օրկանական զանազան տեսակի քննութիւններ՝ դիտումներ եւ նկարահնումներ.
  • Կղկղանքի եւ մէզի քննոթիւն.
  • Արեան տարբեր քննութիւններ, յատկապէս կարմիր գնդիկներու, երկաթի եւ ներկանիւթի.
                                     

4. Դարմանում

Սակաւարիւնութեան դարմանումը կը կատարուի ախտապատճառներուն եւ սակաւարիւնութեան տարողութեան համաձայն: Ընդհանրէապէս հետեւեալ դարմամիջողցները կը կատարուին.

  • Արեան փոխներարկում
  • Երկաթի տերեւաթթուի եւ B12 կենսանիւթի գործածութիւն
  • Բարդութիւններու դարմանում
  • Առողջապահական սննդականոնի գործածութիւն
  • Ախտապտճառներու դարմանում

Յառաացած եւ սուր սակաւարիւնութեան պարագաներուն հեիւանդը շտապ դարմանումի կենթարկուի. կը կատարուի արեան փոխներրկում եւհիւանդին սրտանօթային եւ շնչառակն համակարգերը կը կանոնաւորուին: