Back

ⓘ Սազ




Սազ
                                     

ⓘ Սազ

Սազ, լարային-կսմիթային նուագարան։ Տարածուած է Կովկասի եւ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ։ Տանձաձեւ իրանը ծածկուած է բարակ կափարիչով, որու վրայ կան ձայնադարձիչ անցքեր, կոթին զետեղուած են փարդաներ։

Լարերը մետաղեայ՝ բաժնուած են 3 կամ 4 երկանդամ կամ եռանդամ խումբերու։ Առաջին խումբը մեղեդիական նշանակութիւն ունի, 2-րդը՝ ձայնառութեան, 3-րդը՝ լրացուցիչ ներդաշնակային, մաս մըն ալ մեղեդիական։

Լարուածքը սովորաբար կուարտա-կուինտային է, փարդաներու օգնութեամբ կատարուող հնչիւնաշարը, որպէս կանոն, դիատոնիկ։ Կը Նուագեն ոսկրեայ կամ եղջիւրեայ կնտնտոցով՝ հարուածելով բոլոր լարերուն միաժամանակ, ուստի մեղեդին շարունակ կուղեկցուի ներդաշնակային գունեղ հնչումով։ Դեմպրը զնգուն է, բայց փափուկ։

Հայաստանի մէջ սազը ընդհանրապէս աշուղական նուագարան է: Իր երգեցողութեանը սազով նուագակցած է, օրինակ Շիրինը։ 1925 թուականին Վ․ Բանին իր Արեւելեան սիմֆոնիկ նուագախումբի համար ստեղծած էր սազերու ընտանիք՝ ճուռա, չոնգուր, սազ-բարիտոն եւ բաս ներկայիս գործածական չէ։ Սազերու ունիսոն խումբ կիրառուած է Հայկական ժողովրդական երգի ու պարի պետական հաւաքոյթին մէջ մինչեւ 1957 թուականը։

Սազը յիշատակուած է "Սասունցի Դաւիթ" էպոսին մէջ։

                                     
  • Մովսէս Թոփճեան հմտօրէն կը նուագէր դաշնամուր, օրկ, ձեռնադաշնակ, պուզուքի, սազ եւ հարմոնիքա Հայերէն երգերու կողքին, երգած է միջազգային տարբեր լեզուներով
  • կը բաժնուին երկու խումբի 1. Կսմիթայիններով Pince, Plucked - տաւիղ, թառ, սազ քանոն, ուտ, Guitar, Balalaika, Mandolin, եւայլն. 2. Աղեղնայիններով Les
  • ձիու պոչէն քաշած մազ - Ինչի համար են դրանք, - հարցուցինք անոր Այս թէ սազ պիտի շինեմ Երբ մենք սովորականի պէս սկսանք մեր խաղը, Սերոբը առանձնացաւ Կէսօրին
  • պատմութեան մէջ Անցնելով պատմական ճանապարհ, ճնարը անուանափոխուեցաւ ստանալով սազ անունը, որով ալ հասաւ մեր օրերը: Քամանչա բառը թարգմանաբար կը նշանակէ քնար