Back

ⓘ Պնդութիւն




                                               

Շարահիւսուածքային Յօդաբորբ

Շարահիւսուածքային Յօդաբորբ կամ Rheumatoid Arthritis պզտիկ յօդերու բորբոքումն է, որ ոչ-մանրէական բնոյթ ունի: Այս տեսակի յօդաբորբը կը հարուածէ մարմնի զանազան մասերը, որոնցմէ են՝ ձեռքի, ոտքի, դաստակի, ողնոսկորներու, ծունկի եւ արմուկի յօդաւիշային յօդերը: Այս տեսակի յօդաբորբը աւելի յաճախակիօրէն կը յայտնուի 40 տարեկանէն ետք, եւ ընդհանրապէս կիներու մօտ:

                                               

Սողնախտ

Սողնախտ, ժահրային փոխանցիկ վարակ, որուն փոխանցումը կ՚ըլլայ անմիջական հպումով վարակուած անձի հետ, ով իր մարմնին վրայ բացայայտօրէն ունի այս վարակին յատկանշական վէրքերը։ Երկու տեսակ ժահրեր կը հարուածեն մարդու մորթը, բերանը, շրթունքները, աչքերը եւ սեռային արտաքին գործարանները։

Պնդութիւն
                                     

ⓘ Պնդութիւն

Պնդութիւն, տեղի կունենայ երկու ձեւերով՝ սուր պնդութիւն, որ կը պատահի անակնկալօրէն եւ կը տեւէ քանի մը օր եւ մնայուն պնդութիւն, որ երկարատեւ է եւ տեղի կունենայ ընդհատումներով:

                                     

1. Սուր acute պնդութիւն

Սուր պնդութիւնը կը յառաջանայ աղիքային անակնկալ մասնակի կամ ամբողջական խցումով, որուն պատճառներն են՝

  • Որովայնամաշկի բորբոքում peritonitis.
  • Սուր ջրանուազում dehydration.
  • Սուր աղեթափութիւն hernia.
  • Ընդհանուր զգայազրկում general anasthesia.
  • Գլխու, ուղեղի եւ ողնահարի հարուած-վնաս.
  • Ճամբորդութիւն.
  • Հաստ աղիքի մկաններու անակնկալ եւ սուր կծկում ու պրկում.
                                     

2. Մնայուն chronic պնդութիւն

Երկարատեւ-մնայուն պնդութիւնը կը յառաջանայ հետեւեալ հիւանդագին երեւոյթներով՝

Յետվիրաբուժական աղիքներ

Յետվիրաբուժական աղիքներու սպիացում scaring, փակչում adhesions եւ նեղացում strictures.

Յօռի սննդառութիւն malnutrition

  • Քիչ բնաթել fiber պարունակող սննդեղէններու սպառում.
  • Մեծ քանակութեամբ ճարպ պարունակող սննդանիւթերու սպառում.

Երկարատեւ-մնայուն ջրազրկում

  • Ալքոլի, սուրճի եւ Cola զովացուցիներու առատ սպառում.
  • Ջուրի եւ այլ տեսակ հեղուկներու բնականէն նուազ սպառում.
                                     

2.1. Մնայուն chronic պնդութիւն Հաստ աղիքներու հանգրուանին

Հաստ աղիքի մկաններու կծկումներու եւ շարժումներու երկարատեւ դանդաղում եւ տկարացում: Ան կը տեսնուի որեւէ տարիքի, առաւելաբար՝

  • Նստակեացներու եւ անշարժներու մօտ.
  • Անկողինի դատապարտուած հիւանդներու մօտ.
  • Տարեցներու մօտ.
                                     

2.2. Մնայուն chronic պնդութիւն Զանազան

Մարմնական զանազան հիւանդութիւններ,

  • Երկարատեւ աղեթափութիւն.
  • Հաստ աղիքի խլիրդ.
  • Շաքարախտ.
  • Աղիքներու ծուլութիւն եւ ջղագրգիռ հաստ աղիք spastic colon.
  • Գերկիրութիւն hypercalcemia.
  • Աղիքներու ծոցակաբորբ diverticulosis.
  • Երիկամներու աշխատանքի երկարատեւ տկարութիւն uremia.
  • Ենթաւահանագեղձութիւն hypothyroidism.
  • Ուղեղա-ողնահարային խանգարումներ.
                                     

2.3. Մնայուն chronic պնդութիւն Յետվիրաբուժական աղիքներ

Յետվիրաբուժական աղիքներու սպիացում scaring, փակչում adhesions եւ նեղացում strictures.

                                     

2.4. Մնայուն chronic պնդութիւն Յօռի սննդառութիւն malnutrition

  • Քիչ բնաթել fiber պարունակող սննդեղէններու սպառում.
  • Մեծ քանակութեամբ ճարպ պարունակող սննդանիւթերու սպառում.
                                     

2.5. Մնայուն chronic պնդութիւն Երկարատեւ-մնայուն ջրազրկում

  • Ալքոլի, սուրճի եւ Cola զովացուցիներու առատ սպառում.
  • Ջուրի եւ այլ տեսակ հեղուկներու բնականէն նուազ սպառում.
                                     

2.6. Մնայուն chronic պնդութիւն Զանազան

  • Հոգեբանական հիւանդութիւններ.
  • Կղկղումի անբնական սովորութիւն.

Պնդութեան ամէնէն յաճախակի պատճառներն են՝ յոռի սննդառութիւն, նստակեաց կեանք-անշարժութիւն, ջուրի անբաւարար սպառում եւ կարգ մը դեղերու երկարատեւ գործածութիւն:

                                     

3. Ախտաճանաչում

Պնդութենէ տառապող հիւանդը պէտք է ենթարկուի բժշկական մանրակրկիտ քննութիւններու, որպէսզի կարելի ըլլայ գիտնալ անոր հիմնական ախտապատճառը: Այս քննութիւններէն կարելի է յիշել՝

  • Ուղիղ աղիքի մատնաքննութիւն rectal digital examination.
  • Որովայնի abdomen եւ աղիքներու Ք ճառաքայթային նկարահանում, համակարգչային նկարահանում CT-Scan եւ մագնիսարձականգային նկարահանում MRI.
  • Մարմնական բժշկական ընդհանուր քննութիւն.
  • Արեան եւ կղկղանքի տարրալուծարանային քննութիւններ.
  • Հաստ աղիքի դիտակում colo-noscopy.

Սուր պնդութիւնը կը կարօտի անմիջական արժեւորումի, մանաւանդ՝ երբ անոր կուղեկցին նաեւ նախաղիի զօրաւոր արիւնահոսում, որովայնային սուր ցաւ եւ պրկումներ, նողկանք ու փսխունք:

Մնայուն-երկարատեւ պնդութեան պարագային յարկ է որ կատարուի բժշկական ամբողջական եւ մանրամասն քննութիւններ:

                                     

4. Դարմանում

Պնդութեան դարմանումը կը կատարուի հետեւեալ միջոցառումներով՝

  • Ամէնօրիայ օրինաւոր մարզանք.
  • Դեղամիջոցներ՝
  • Առատ ջուրի սպառում.
  • Առողջ սննդականոն՝ ուտել առատ բնաթել պարունակող սննդանիւթեր, այսինքն՝ պտուղներ եւ կանաչեղէններ.
  • Կղկղանքը կակուղցնող-լուծողական դեղեր.
  • Հաստ աղիքի մկաններու կծկում յառաջացնող դեղեր.
  • Նախաղիի ներդրումներ եւ գրեխ.
  • Կուտակուած-թխմուած կղ-կղանքի մատներով արտահանում finger disimpaction.
  • Հիմնական հիւանդութեան դարմանում՝ դեղերով եւ կամ վիրաբուժական գործողութիններով
                                     

5. Այլ Ախտանշաններ

Պնդութիւն ունեցող անձը միաժամանակ կրնայ ունենալ այլ ախտանշաններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝

  • Մերթ ընդ մերթ փորհարութիւն.
  • Ախորժակի կորուստ.
  • Փորի ուռուածութիւն,
  • Նախաղիի արիւնահոսութիւն
  • Անմարսողութիւն,
                                     

6. Բարդութիւններ

Սուր եւ երկարատեւ պնդութեան հետեւանքով կրնան պատահիլ կարգ մը բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝

  • Սրբանի վիրաւորում-պատրուածք եւ Ճեղք fissure, որոնք կը պատճառեն զօրաւոր ցաւ.
  • Ուղիղ աղիքի արտանկում prolapse.
  • Աղեթափութիւն.
  • Հաստ աղիքի ծոցակ diverticulosis, որ կը պատահի ընդհանրապէս երկարատեւ պնդութեան պարագային.
  • Թութք hemorrhoids.
  • Հաստ աղիքի բորբոքում, գրգռութիւն եւ պրկուածութիւն.
  • Աղիքներու ամբողջական եւ կամ մասնակի խցում.
                                     

7. Կանխարգիլել պնդութիւնը

Անշուշտ որ կարելի է որոշ չափով եւ այդ հետեւեալ կանխացգուշութիւններով՝

  • Հակապնդութեան դեղեր շատ չգործածել.
  • Առատ ջուր խմել.
  • Ունենալ կղկղանցումի օրինաւոր ժամանակացոյց.
  • Մարմնամարզանքի հետեւիլ ամէն օր.
  • Հետեւիլ առողջապահական սննդականոնի՝ ուտել առատ բնաթել պարունակող կանանչեղէններ եւ պտուղներ, ինչպէս՝ թուզ եւ սալոր.
                                     

8. Պարագաներ

Պնդութենէ տառապող հիւանդը բժիշկին պէտք է դիմէ անյապաղ հետեւեալ պարագաներուն՝

  • Պնդութեան կուղեկցին հետեւեալները՝
  • Պնդութիւնը անակնկալօրէն կը պատահի որոշ դեղի մը գործածութենէն ետք.
  • Թարախոտ կղկղանք.
  • Նախաղիի ուժգին արիւնհոսում.
  • Բարձր ջերմ.
  • Սուր փորի ցաւ, փսխունք եւ նողկանք.
  • Որեւէ մէկ փոփոխութիւն կղկղանքի կազմաւորման, ծաւալի, գոյնի եւ կղկղանցումի յաճախկանութեան.