Back

ⓘ Չինական Օրացոյց




Չինական Օրացոյց
                                     

ⓘ Չինական Օրացոյց

Չինական օրացոյցը ներկայացուած է երկու տեսակի օրացոյցներով եւ արեւա-լուսնային ։ Անոնցմէ երկրորդը պատմականօրէն յայտնի է երկու տարբերակով․ Սիա օրացոյց, առաւելաբար յայտնի է Արեւելեան Ասիոյյ մէջ, տարին կը սկսի գարնան, եւ Չժուան օրացոյց ՝ Ցին հարստութեան նախահայր Չժուան Սիուի անունով, տարուան սկիզբը կը նկատուի աշունը։

Ժամանակակից Չինաստանի մէջ կը կիրարկուի նաեւ գրիգորեան օրացոյցը, սակայն լուսնային օրացոյցը, ինչպէս նախքան, այժմ ալ համատարած կօգտագործուի աւանդական տօներու Չինական նոր տարի եւ այս կամ այն գիւղատնտեսական աշխատանքները սկսելու օրերը որոշելու համար։

"Գարնան տօնը" Նոր տարի լուսնային օրացոյցին մէջ փոփոխական է եւ կը նշուի ամէն տարի նորալուսինի առաջին օրը։ Սիա օրացոյցը կը կիրարկուի թուաբաական նպատակներով, օրինակ, ամուսնութեան կամ նոր յարաբերութիւններ սկսելու համար ամէնէն բարենպաստ օրուան որոշում եւ այլն։

Չինաստանի մէջ գրիգորեան օրացոյցը կը կոչուի "պարզ" 公曆 gōnglì, "արեւմտեան" 西曆 xīlì կամ "արեւային" 日曆 rìlì։ Գրիգորեան օրացոյցին ի յայտ գալով՝ անիկա նաեւ նկատուեցաւ նոր, իսկ լուսնային օրացոյցը՝ հին։

                                     

1.1. Պատմութիւն Շան հարստութեան օրացոյցի ժամանակաշրջան

Շան հարստութեան ժամանակաշրջանի հնագոյն արձանագրութիւններուն մէջ մ.թ․ա․ XVI - XI դարեր տարին կը նկարագրուի 12 լուսնային ամիսով, որուն կաւելնար տեսական տասներեքերրորդը, երբեմն նաեւ տասնչորսերրորդը, որպվսզի խուսափին իրական եւ օրացոյցային տարուան շեղումէն։ Արդեն այդ ժամանակ կօգտագործուէր հաշուարկման վաթսունական համակարգը։ Աւանդութիւնը կըսէ, որ տարին կը սկսի ձմեռնային արեւադարձէն ետք առաջին նորալուսնին։

                                     

1.2. Պատմութիւն Չժոու հարստութեան օրացոյցի ժամանակաշրջան

Չժոու հարստութեան ժամանակաշրջանի հնագոյն արձանագրութիւնները մ․թ․ա XI - III դարեր նախորդի օրինակով տարին կը ներկայացնեն 12 լուսնային ամիսով, ուր կրկին կաւելնայ տասներեքերրորդը։ Ամիսները կը հերթագային 29 եւ 30 օրերով, իսկ անհամապատասխանութենէն խուսափելու համար երբեմն լրացուցիչ օր կաւելացուի ամսուան աւարտին։ Տարուան սկիզբը կը նկատուի ձմեռնային արեւադարձէն առաջ նորալուսինը։

                                     

1.3. Պատմութիւն Ցին հարստութեան օրացոյց

Մեր թուարկութենէ առաջ 221-ին, երբ Ցին Շի Հուանդի կայսրը միաւորեց Չինաստանը, ան կատարեց օրացոյցային բարեփոխումներ եւ մտցուց մէկ ընդհանուր օրացոյց։ Ցին հարստութեան ժամանակ գործնականի մէջ մտցուեցաւ 24 եղանակ, որոնք կորոշուէր խաւարածիրի մէջ արեւի դիրքով, որ նաեւ հիմք հանդիսացաւ գիւղատնտեսական օրացոյցին։ Եղանակները անմիջական կապ չունին Լուսինի շարժումին հետ։

                                     

2. Տարբերակներ

Արեւելեան այլ օրացոյցները կամ ամբողջութեամբ կը նոյնացուին չինականին քորէական, կամ շատ առումներով նման են չինական, սակայն ունին որոշակի տարբերութիւն ։

Չինական չինա-ույղուրական օրացոյցի տարրերը մոնկոլներու արշաւանքներուն շնորհիւ հասան իսլամադաւան աշխարհին։

                                     

3. Չինական գիւղատնտեսական օրացոյց

Այս օրացոյցը տարին կը բաժնէ 24 գիւղատնտեսական եղանակի, որոնք կորոշուին խաւարածիրի մէջ արեւի դիրքով։ Եղանակներու հերթափոխը կապ չունի լուսինի փուլերուն հետ։

                                     

4. Չինական շրջանային օրացոյց

Չինական շրջանային օրացոյցը կը կիրարկէ վաթսունական շրջանը։ Կը հանդիսանայ 10 եւ 12 տարուան համակցուած շրջան։ 10 եւ 12 թեւի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը 60-ն է, որուն հետեւանքով օրացոյցը կը կրկնուի իւրաքանչիւր 60 տարին անգամ մը։

Գրիգորեան օրացոյցով շրջանի համարի հաշուում

  • Ժամանակակից եղանակ․
2006 年 − 3 = 60 × 33 + 23; 2006 ≈ 34-րդ շրջան, 23-րդ տարի
  • Աւանդական եղանակ․
2006 年 + 2397 = 60 × 73 + 23; 2006 ≈ 74-րդ շրջան, 23-րդ տարի
  • Հնագոյն եղանակ․
2006 年 + 2697 = 60 × 78 + 23; 2006 ≈ 79-րդ շրջան, 23-րդ տարի
  • Մէկ եղանակ եւս․
2006 年 + 2637 = 60 × 77 + 23; 2006 ≈ 78-րդ ցիկլ, 23-րդ տարի
                                     

5. Արտաքին յղումներ

  • Раздел китайского календаря в веб-приложении "Creounity Машина Времени"
  • Chinese calendar with Auspicious Events
  • Չինական օրացոյց եւ տօներ
  • Չինական ամիսներ
                                     
  • սովորութիւններ Ամանորը Իտալիոյ մէջ Ամանորը Անգլիոյ մէջ Ամանորեան աւանդութիւններ Ֆինլանտայի մէջ Սովորութիւններ, աւանդութիւններ Չինական Նոր Տարին Եղեւինը

Users also searched:

...
...
...