Back

ⓘ Որկոր




Որկոր
                                     

ⓘ Որկոր

Որկորը, կերակրափողը, մկանային, բարակ, պարապ եւ երկար խողովակ մըն է, որ ունի 12-13 սմ. երկարութիւն: Ան կերկարի ենթաըմբանէն մինչեւ ստոծանի եւ ստամոքսի սկզբնաւորութիւնը: Որկորը կը փոխադրէ ծամուած սննդանիւթերը եւ բերնին մէջ զետեղուած հեղուկները դէպի ստամոքս: Այս փոխադրութիւնը տեղի կունենայ ակամայ որկորի մկաններու գալարակծկումներով: Որկորը կը յատկանշուի յստակ երկու կծկումներով ՝ առաջինը կը գտնուի անոր սկզբնաւորութեան եւ կը կոչուի վերին կծկում, իսկ երկրորդը կը գտնուի անոր վերջաւորութեան եւ կը կոչուի վարի կծկում: Որկորը կազմուած է բարակ մկաններէ եւ անոր ներքին մակերեսը ծածկուած է յատուկ խլնաթաղանթով մը:

                                     

1. Յաւելեալ

Բերնին պարունակութիւնը կուլ տալու սկզբնաւորութեան՝ խռչափողի երկու իրական ձայնալարերը անդրադարձաբար reflexly եւ ինքնաբերաբար իրարու կը մօտենան եւ կը բակեն խռչափողը, որպէսզի կուլ տրուած նիւթերը սխալմամբ մուտք չգործեն խռչափող եւ չուղղուին դէպի թոքերը: Սննդանիւթերու մուտքը եւ ներկայութիւնը թոքերուն մէջ կը յառաջացնեն շնչահեղձութիւն եւ ապա թոքերու բորբոքում:

Կլլելու գործողութիւնը հեզասահ ընթանալու համար կերակուրի պատարիկները պէտք է լաւապէս ծամել եւ լորձունքով պէտք է խմորել եւ կակուղցնել: Որկորը չի կրնար փոխադրել կերակուրներու խոշոր պատարիկները, որոնք աւելի մեծ տարողութիւն ունին քան իր բացուածքը:

                                     

2. Հիւանդութիւններ

Որկորը մարմինի բոլոր օրկաններուն նման կրնայ ունենալ հիւանդագին եւ անբնական երեւոյթներ, որոնցմէ կարելի է յիշել կարեւորագոյնները՝

Ճողուածք

Ստամոքսա-որկորային ճողուածք hernia, որուն ախտանշանները կրնան ըլլալ՝ ստամոքսի եւ որկորի ցաւ, ուրուածութիւն եւ այրուածք: Այս կացութիւնը կը դարմանուի դեղերով եւ վիրաբուժական միջամտութեամբ:

Տարեցութիւն

Որկորի մկաններու տկարացում եւ աշխատանքի դանդաղում տարեցութեան պատճառով:

                                     

2.1. Հիւանդութիւններ Որկորի մասնակի կամ ամբողջական խցում

  • Օտար մարմիններու գոյութեան հետեւանքով խցում.

Օտար մարմին ըսելով կը հասկնանք այն ինչ որ սննդանիւթ չէ: Ան կրնայ ըլլալ որեւէ մէկ կարծր խոշոր մարմին մը, նիւթ մը, որ անկարող կըլլայ անցնիլ որկորին մէջէն եւ կը խցէ զայն: Ընդհանրապէս տեսնուած օտար մարմիներէն կարելի է յիշել մետաղային դրամներ եւ ոսկորի կտորներ: Օտար մարմիններու 95 առ հարիւրը կը տեսնուին որկորի վերին կծկումին մէջ, իսկ 5 առ հարիւրը վարի կծկումին մէջ:

  • Սննդանիւթերու խոշոր պատարիկներու հետեւանքով խցում.
  • Որկորի ընդոծին նեղացում constriction, stricture, որ կը տեսնուի ընդհանրապէս որկորի վարի բաժինին մէջ։ Որեւէ մէկ պատճառով պատահած որկորի խցումը շուտով պէտք է վերացուի, որպէսզի ենթական կարենայ բնականօրէն ուտել եւ խմել
  • Թոքային մեծ խլիրդային ուռերու ճնշումով մասնակի խցում.
  • Սրտի մայր զարկերակի aorta աղեղի arch ճնշումով մասնակի խցում
  • Որկորի ընդոծին թաղանթ-մաշկ web: Ան բարակ մաշկ մըն է, որ կը պատահի որկորի որեւէ մէկ բաժինին մէջ։ Ան կրնայ ըլլալ պզտիկ, մեծ եւ մէկէ աւելի: Այս ընդոծին անբնական կացութեան պատճառով նորածինը չի կրնար կլլել խմած կաթը եւ շարունակ կը փսխէ: Շտապ վիրաբուժական գործողութիւն մը կը դառնայ պարտաւորիչ
  • Որկորի լաւորակ-ոչ վտանգաւոր եւ վատորակ-խլիրդ ուռերով խցում: Այս ուռերու դարմանումը կըլլայ ընդհանրապէս վիրաբուժական գործողութեամբ


                                     

2.2. Հիւանդութիւններ Թունաւոր հեղուկներով որկորի այրուածք

Մարդիկ գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար կուլ կու տան զանազան տեսակի թունաւոր հեղուկներ: Թթու acidic հեղուկներ կը յառաջացնեն մակերեսային այրուածք իսկ կալաքարային alkaline հեղուկներ կը յառաջացնեն խորունկ այրուածք: Այս այրուածքներուն հետեւանքով որկորը մէկէ աւելի տեղեր կը սպիանայ եւ որոշ չափով կը նեղնայ: Որկորի այրուածքին կուղեկցի նաեւ ընդհանրապէս խռչափողի այրուածք: Որկորի եւ խռչափողի այրուածքներուն հետեւանքով հիւանդը կը տառապի որկորի ցաւէ ու այրուածքէ, կլլելու դժուարութենէ, խռչափողի ջրուռեցքէ edema, ձայնի խռպոտութենէ եւ շնչահեղձութենէ: Շատ քիչ պարագաներուն որկորի պատը կը ծակի դէպի շնչափող եւ կը ստեղծուի կեղանք- խլուակ fistula մը շնչափողի եւ որկորի միջեւ։ Այս նորաստեղծ խլուակին միջոցաւ կուլ տրուած նիւթը կրնայ շատ դիւրաւ մուտք գործել շնչափող եւ հոնկէ թոքերը. Այս կացութիւնը կը յառաջացնէ թոքատապ եւ շնչահեղձութիւն: Թունաւոր կազերով որկորի այրուածքը կը կարօտի հիւանդանոցային շտապ օգնութեան եւ երկարատեւ բժշկական դարմանումի: Յաճախ շտապ վիրաբուժական գործողութիւն մը պարտաւորիչ կը դառնայ:

                                     

2.3. Հիւանդութիւններ Ստամոքսա-որկորային յետադարձութիւն

Ստամոքսա-որկորային յետադարձութիւն gastro-esophageal reflux, որ կը յառաջացնէ՝ որկորի ուրուածութիւն, ցաւ եւ այրուածք, ինչպէս նաեւ ստամոքսի թթու պարունակութեան յետադարձութիւնը դէպի բերան: Այս կացութիւնը կը դարմանուի թէ դեղերով եւ թէ վիրաբուժութեամբ:

                                     

2.4. Հիւանդութիւններ Մեծ կտորներ

Խոշոր պատարի մը-գունդի մը lump եւ կամ օտար մարմինի մը գոյութեան զգացումը որկորի վերին բաժնին մէջ։ Այս կը պատահի առաւելաբար ստամոքսա-որկորային յետադարձութիւն եւ հոգեբանական որոշ խանգարումներ ունեցողներուն մօտ: Այս հիւանդագին երեւոյթը կը բուժուի վիրաբոյժի մը եւ կամ հոգեբոյժի մը կողմէ:

                                     

2.5. Հիւանդութիւններ Ճողուածք

Ստամոքսա-որկորային ճողուածք hernia, որուն ախտանշանները կրնան ըլլալ՝ ստամոքսի եւ որկորի ցաւ, ուրուածութիւն եւ այրուածք: Այս կացութիւնը կը դարմանուի դեղերով եւ վիրաբուժական միջամտութեամբ:

                                     

2.6. Հիւանդութիւններ Տարեցութիւն

Որկորի մկաններու տկարացում եւ աշխատանքի դանդաղում տարեցութեան պատճառով:

                                     

2.7. Հիւանդութիւններ Որկորի հիւանդութիւններ այլ հիւանդութիւններու ուղեկցութեամբ

  • Պնդամաշկութիւն scleroderma: Ան մորթային հիւանդութիւն մըն է, որ կը յատկանշուի մորթի տարբեր խաւերուն կարծրացումով եւ պռկուածութեամբ: Ասոր կուղեկցի որկորի ներքնամաշկի կարծրացումը եւ պռկուածութիւնը, որոնց հետեւանքով որկորը կը նեղանայ եւ հիւանդը կունենայ կլլելու դժուարութիւն
  • Մկանային որոշ հիւանդութիւններու պարագային որկորը կունենայ անբնական եւ տկար շարժումներ եւ պռկումներ: Որկորի բոլոր տեսակի հիւանդութիւնները կախտաճանաչուին որկորադիտակումով esophagos-copy: Անով կը դարմանուին նաեւ որկորի կարգ մը հիւանդութիւնները: Որկորադիտակ esophagoscop գործածող բժիշկը պէտք է ըլլայ պատրաստուած եւ մասնագէտ բժիշկ մը: Որկորադիտակումը դիւրին միջոցառում մըն է, սակայն անփորձութեան հետեւանքով կրնան պատահիլ կարգ մը բարդութիւններ, օրինակ՝ շրթունքի եւ ակռաներու վնաս, լեզուի պատրուածք, որկորի պատրուածք, ծակ եւ արիւնահոսում, ինչպէս նաեւ խռչափողի վնասում ու շնչափողա-որկորային խլուակի ստեղծում
  • Plummer-Vinson Syndrome: Այս համախտանիշը syndrome ընդհանրապէս կը տեսնուի իգական սեռին մօտ 20-50 տարիքի միջեւ։ Անոր ախտանշաններն են՝ արեան երկաթի նուազում եւ արեան տկարութիւն, ստամոքսա-որկորային ճողուածք եւ ստամոքսաբորբ: Բարեբախտաբար այս բոլոր ախտանշանները ընդհանրապէս կանյետանան երկաթի գործածութեամբ