Back

ⓘ Նեփալ




Նեփալ
                                     

ⓘ Նեփալ

Նեփալ, պաշտոնապէս՝ Նեփալի Դաշնային Ժողովրդավարական Հանրապետութիւն ։ Պետութիւնը կը գտնուի Հիմալայներու, հարաւային Ասիոյ մէջ։ Սահմանակից է Հնդկաստանի եւ Չինաստանի մէջ։

                                     

1. Աշխարհագրութիւնը

Տեղադրութիւնը

Նեփալը կը գտնուի Ասիոյ մէջ եւ սեղմուած է աշխարհի ամենաշատ բնակեցուած երկու պետութիւններու միջեւ։ Ատկէ հիւսիս կը գտնուի Թիպեթը՝ ՉԺՀ-ի ինքնավար մարզը, իսկ հարաւային սահմանը, արեւմուտքէն արեւելք Նեփալը սահմանակից է Ութթարանչալ, Ութթար-Փրատեշ, Պիխար, Հիւսիսային Պենկալ, Սիքկիմ հնդկական նահանգներուն։

Հիւսիսը Նեփալը սահմանակից է Մեծ Հիմալաեան լեռնաշղթային, որ յայտնի է 8000մ-էն բարձր մի քանի գագաթներով։ Որմէ ամենաբարձրն է Էւերեսթը 8848մ՝ ամենաբարձր լեռը աշխարհի մէջ։

Նեփալի ամենացած կէտը կը գտնուի 70 մ բարձրութեան վրայ։ Նեփալի տարածքի աւելի քան 40 %-կը գտնուի աւելի քան 3000 մեթր բարձրութեան վրայ։ Անոր համար ալ Նեփալը կը համարուի ամիաբարձրադիրը աշխարհի մէջ։

                                     

2. Բնակչութիւնը

  • ՄԻԱՎ վարակակիր - 0.5 % 2007 թուականի դրութեամբ
  • Գրագիտութիւնը - տղամարդկանց 62.7 %-ը եւ կանանց 34.9 %-ը ըստ 2001 թուականի մարդահամարի։
  • Բնակչութեան թիւը - 28.95 միլիոն Յուլիս 2010-ի դրութեամբ
  • Կեանքի միջին տեւողութիւնը - տղամարդկանց համար՝ 64.6, կանանց համար՝ 67
  • Քաղաքային բնակչութիւնը - 17 %
  • Տարեկան աճը - 1.4 % պտղաբերութիւնը՝ 2.5 ծնունդ մէկ կնոջ

Մշակութա-ցեղային Նեփալը կը ներկայացնէ իրմէ հարիւրաւոր ազգերու եւ քասթաններու խառնուրդը։ Կաստաններու սահմանները, ինչպէս կանոն, թափանցիկ են եւ որեւէ քասթային սահմանի պատկանելիութիւնը կախուած է նաեւ դիտորդի ընդունուած աւանդոյթներէն։ Նեփալի բնակչութիւնը կը խոսի յոթանասուն տարբեր լեզուներով եււ բարբառներով։

                                     

3. Ազգագրութիւնը

Նեփալի ժողովուրդները բունով կը պատկանին սինո-թիպետեան թիպետո-պիրմայան խումբ եւ հնդեւրոպական ընտանիքներու խումբերուն։ Քիչ չեն այն ժողովուրդները, որոնք կը հանդիսանան փախստականներ, նուաճողներ կամ վերաբնակներ։ Բնակչութեան 49 %-ի մայրենի լեզուն կը հանդիսանայ նեփալերէնը։ Միւս տարածուած լեզուներէն են մայտհին 12.4 %, պհոճփուրին 7.6 %, թհարուն 5.9 %, թամանկը 5.2 %, նեւարին 3.6 % եւ մակարին 3.4 %։

                                     

4. Կրօնը

Ըստ պաշտօնական տուեալներու բնակչութեան 90 %-ը հինտուիսդներ են։ Ըստ անկախ հաշուարկներու, հինտուիզմի կողմնակիցներ են անոնց միայն 70 %-ը կամ աւելի քիչ։ Այս կը շեղի այն պատճառով, որ կան բազմաթիւ ազգերու ներկայացուցիչներ, որոնք, թէեւ պաշտօնապէս կը յայտարարէն հաւատարմութիւն հինտուիզմին, բայց իրականութեան մէջ կընդունեն կամ Անիմիզմ, կամ Պուտտայականութիւն։ Այնուամենայնիւ, հինտուիզմը Նեփալի գերիշխող կրօնն է։ Բնակչութեան 11 %-ը իրէն կը համարէ պուտտայական, յատկապէս Մուսթանկի Թագաւորութեան մէջ։ Գոյութիւն ունին նաեւ փոքրամասնութիւններ, որոնք Իսլամներ են, Քիրանտներ եւ կը պատկանին առանձին անիմիսթական հաւատալիքներու։

                                     
  • դարձան Ալպանիա, Աւստրիա, Իտալիա, Իրլանտա, Լաոս, Լիպիա, Հունկարիա, Յորդանան, Նեփալ Սպանիա, Շրի Լանքա, Պուլկարիա, Ռումինիա, Փորթուկալ, Քամպոճա, Ֆինլանտա 2004
  • Կ.Պոլիս գեղանկարիչ Մելքոն Կիւրճեան 1859 - 1915 գրող իտալ. Melchiorre նեփալ Melchior շուէտ. Melker սպ. Melchor Հրաչեայ Աճառեան, Հայոց Անձնանուններու
  • արձակագիր Մատթէոս Զարիֆեան 1894 - 1924 Կ.Պոլիս բանաստեղծ Մատթէոս Ծարեցի նեփալ Matheos van Tsar, 1520 Ծար - 1661 Ամսթերտամ տպագրիչ Մատթէոս Մամուրեան 1830 - 1901
  • հունգարերէն Gergely Կերկելի ճափ. グレゴリー Կուրեկորի յուն Γρηγόριος Կրիկորիոս նեփալ Gregoor, Gregorius Կրեկոոր շուէտ. Greger չեխ Řehoř Րժեհորժ ա - փնջ.
  • հունգարերէն Jakab, Jákob ճափ. ヤコブ Եաքոպու յուն Ιάκωβος, Γιάγκος Իակոպոս, Եակոս նեփալ Jaak, Jakob պարս یعقوب Եաղուպ ռուս. Яков Եաքով սպ. Santiago, , Diego
  • Moldova Մոլտովա Կաղապար: Country data Morocco Մարոք Կաղապար: Country data Nepal Նեփալ Կաղապար: Country data Netherlands Հոլանտա Կաղապար: Country data Aruba Արուպա