Back

ⓘ Յօդեր




Յօդեր
                                     

ⓘ Յօդեր

Յօդ, երկու կամ աւելի ոսկորներու շփման վայր, կը կազմուի ոսկորներու ծայրամասներուն հանդիպումով եւ միացոմով:

Կազմաւորուած աղմը մօտաւորապէս կունենայ 300 ոսկորներ: Մէկ մասը իրար կը միանան ծնունդէ առաջ, իսկ մնացեալը՝ ծնունդէն ետք:

Չափահաս մարդու մը մարմինը կունենայ մօտաւորապէս 206 ոսկոր եւ 230 յօդ: Այս յօդերը մարմինի զանազան մասերուն մէջ կը գտնուին, եւ բաժնուած են հետեւեալ ձեւով՝

  • Վիզին եւ կոկորդին մէջ՝ 6 յօդ,
  • Սրունքներուն, ոտքերուն եւ ոքերու մատներուն մէջ՝ 62 յօդ։
  • Գլխուն մէջ՝ 86 յօդ,
  • Ողնահարին եւ կոնքին մէջ՝ 76 յօդ,
  • Կրծքավանդակին մէջ՝ 66 յօդ,
  • Ձեռքերուն, բազուկներուն եւ ձեռքերու մատներուն մէջ՝ 64 յօդ,

Այս յօդերուն օգնութեամբ մենք կը քալենք, կը շարժինք, կը նստինք, կը կայնինք, կը վազենք, կը գրենք, կը բռնենք, կը նետենք եւ կը ցատկրտենք:

Յօդերը կը դասակարգուին իրենց կառուցուածքային structural եւ կատարողական functional յատկութիւններուն համաձայն:

                                     

1. Կառուցուածքային Դասակարգում

Կառուցուածքային դասակարգումով կան երեք տեսակ յօդեր՝

  • Յօդաւշային synovial յօդեր, որոնք ազատ շարժում կը ստեղծեն: Յօդաւշային յօդը կազմուած է յօդապատեանով joint capsule մը, որ երկու ոկորներու ծայրամասերը իրարու կը կապէ յօդէն քիչ մը անդին եւ յօդախոռոչ կը կազմէ ոսկորներու միջեւ
  • Թելային fibrous յօդեր, ուր ոսկորներու ծայրերը իրարու կը միանան խտացած թելերու հիւսուածքներով, որ կը պարունակէ սոսնձատու collagen նիւթ: Ակռաները ծնօտներուն մէջ թելային յօդերով կը հանգչին
  • Աճառային cartilagenous յօդեր, ուր ոսկորներու ծայրամասերը ծածկուած են ապակենման սպիտակ նիւթ hyaline պարունակող հիւսուածքով եւ իրարու թելաճառային հիւսուածքով կը կապուին: Ոսկորները vertebral bodies եւ ցայլոսկրները pubic bones հարուստ են այս տեսակ յօդերով: Սաղմային կեանքի ընթացքին, քիթի խոռոչներու ոսկորները իրար միացած կըլլան աճառային յօդերվ, որոնք ծնունդէն ետք կանյայտանան՝ ոսկրամիաձուլունով bony fusion: Վերոյիշեալ երկու տեսակ յօդերու պարագաներուն, երբ թելային եւ աճառային հիւսուածքները կարծրանան եւ ոսկրացում ossification տեղի ունենայ, երկու ոսկորները կը միաձուլուին, եւ այս մէկը կը կոչուի ոսկրակցութիւն synostosis

Ոսկորներուն ծայրամասերը ծածկուած են աճառային հիւսուածքէ, իսկ յօդապատեանը կազմուած է երկու շերտերէ՝

  • Արտաքին շերտ, որ յօդակապան joint ligament կը կոչուի: Այս մէկը թոյլ կապան մըն է որ յօդին առիթ կու տայ ազատօրէն շարժելու
  • Ներքին շերտ որ յօդաւշապատեան synovium կը կոչուի: Այս մէկը իւղոտ հեղուկ մը կարտադրէ, ոդ յօդաւշային հեղուկ կը կոչուի: Այս հեղուկը կը կուտակուի յօդախոռոչին մէջ եւ կակուղ կը պահէ ոսկորներու մակերեսները

Յօդաւշային յօդերու շարժումներու տարողութիւնը յօդերու շուրջ գտնուող մկաններու եւ կապաններու պրկուածութենէն եւ թուլութենէն կախեալ է: Այս կապանները եւ մկաններու ձգանները tendon ուժգնօրէն կապուած են յօդերուն:

Յօդերու աճառային հիւսուածքը յօդերը կը պաշտպանէ արտաքին զանազան տեսակի հարուածներէ եւ վնասներէ եւ յօդերու շարժումը սահուն կը դարձնէ: Երբ աճառը վնասուի եւ կամ հիւծի՝ յօդերու ոսկորնեը իրար քսուելով կը մաշին եւ յօդաբորբ, յօդացաւ, յօդի ուռեցք եւ անշարժութիւն կը յառաջացնեն:

                                     

2. Կատարողական Դասակարգում

Կատրողական դասակարգումով ունինք՝

  • Ազատօրէն շարժող յօդեր, օրինակ բոլոր յօդաւշային յօդերը, որոնք հետեւեալ ձեւով կը նկարագրուին.
  • Քիպ շարժող յօդերը, օրինակ աճառային յօդերը.
  • Անշարժ յօդեր, օրինակ գանկի ոսկորներուն յօդերը.
  • Սահող gliding յօդեր: այս խմբաւորումին մաս կը կազմեն ողնահարի պարանոցի ողնոսկրներու դաստակի եւ կռունկի յօդերը
  • Թամբաձեւ saddle յօդեր, որոնք երկառանցքային շարժում կը պատճառեն: Այս խմբաւորումին մաս կը կազմեն ձեռքերու բթամատներու յօդերը
  • Շրջադարձային pivotal յօդեր, որոնք շրջադարձային շարժումներ կը պատճառեն, օրինակ գլխու շարժումները
  • Գնդակ եւ փոսիկ ball and socket յօդեր, որոնք բազմա-առանցքային poly-axial շարժումներ յառաջ կը բերեն: այս յօդերը մարմինի ամենէն շարժուն յօդերն են եւ ճկունութեամբ ու ռաձգականութեաբ կը յատկանշուին
  • ճախարակային hinge յօդեր, որոնք միառանցքային շարժում կը պատճառեն: Այս բաժանմունքին մաս կը կազմեն ծունկի, արմուկի, ձեռքերու եւ ոտքերու մատներուն յօդերը: Ծունկի յօդը մարմնին ամենէն մեծ յօդն է