Back

ⓘ Յետստամոքսային Գեղձ




Յետստամոքսային Գեղձ
                                     

ⓘ Յետստամոքսային Գեղձ

Յետստամոքասային գեղձը, որ կը կոչուի նաեւ շարոյր ՝ մեծ, երկար, կակուղ, կծկուող կարմիր-մանուշակագոյն գեղձ մըն է: Անիկա կը գտնուի ստամոքսին ետեւը: Շարոյրի ընդհանուր կազմուածքը կը ներկայացնէ հետեւեալ բաժինները՝ գլուխ, վիզ, մարմին եւ պոչ: Գլուխը անմիջական կապակցութիւն ունի տասներկումատնեայ աղիքին հետ:

                                     

1. Յաւելեալ

Անիկա կը նկատուի ծորանաւոր exocrine եւ ներծորան endocrine գեղձ, որովհետեւ անիկա կազմուած է երկու տեսակ բջիջներէ՝ ծորանաւոր եւ ներծորան: Ծորանաւոր բջիջները կարտադրեն շարոյրի մարսողական հեղուկը, որ հարուստ է շարք մը խմորիչներով enzymes: Այս խմորիչներէն կարեւորագոյններն են՝ tripsin, amylase եւ lipase: Բջիջներու խմբաւորումները կը կազմեն հազարաւոր ծորիկներ ductules, որոնց միացումով կը յառաջանայ շարոյրի մեծ ծորանը duct: Միանալէ ետք մաղձածորանին bile duct հետ անիկա կը բացուի տասներկումատնեայ աղիքին մէջ:

Շարոյրի խմորիչները կը հոսին հազարաւոր ծորիկներու մէջէն, կանցնին շարոյրի մեծ ծորանէն եւ կը հասնին տասներումատնեայ աղիք: Հոն գտնուող բնասպիտներու protein, ածխաջրատներու carbohydrates եւ ճարպերու մարսողութիւնը կը կատարուի այս խմորիչներու ներգործութեամբ: Այս բջիջները կարտադրեն նաեւ այլ նիւթեր, որոնք կը հակակշռեն ստամոքսի թթուները:

Ներծորան բջիջները կարտադրեն insulin եւ glucagon ներազդակները hormones, որոնք ուղղակի կը մտնեն արեան շրջագայութեան մէջ եւ կը հասնին լեարդ: Insuline-ը եւ glucagon-ը խիստ կարեւոր դերակատարութիւն ունին ածխաջրատներու նիւթափոխանակումի գործընթացին հետ: Insuline-կը նուազեցնէ արեան շաքարը, իսկ glucagon-ը՝ կը բարձրացնէ: Այս երկու ներազդակներու համագործակցութեամբ կը կանոնաւորուի արեան շաքարի քանակը:

                                     

2. Հիւանդութիւններ

Յաճախակի հիւանդութիւններ

Շարոյրի յաճախակի հիւանդութիւնները հետեւեալներն են.

  • Քաղցկեղ.
  • Շարոյրի երկարատեւ-մնայուն բորբոքում chronic pancreatitis.
  • Շաքարախտ.
  • Շարոյրի սուր բորբոքում acute pancreatitis.
                                     

2.1. Հիւանդութիւններ Յաճախակի հիւանդութիւններ

Շարոյրի յաճախակի հիւանդութիւնները հետեւեալներն են.

  • Քաղցկեղ.
  • Շարոյրի երկարատեւ-մնայուն բորբոքում chronic pancreatitis.
  • Շաքարախտ.
  • Շարոյրի սուր բորբոքում acute pancreatitis.
                                     

2.2. Հիւանդութիւններ Մնայուն-երկարատեւ բորբոքում

Շարոյրի մնայուն-երկարատեւ բորբոքումը կը զարգանայ մասնաւորապէս երկարատեւ ալքոլի գործածութեամբ: Ալքոլի ազդեցութեան տակ շարոյրի բջիջներու երկու խմբաւորումներն ալ կը վնասուին եւ կունենան յառաջընթաց progressive, անվերադառնալի irriversible եւ մնայուն վնասներ, ինչպէս նաեւ ծորաններու խցում, որոնց պատճառով գեղձին բոլոր պաշտօնները կը դանդաղին կամ կը կորսուին: Այս բոլորին որպէս հետեւանք շարոյրի մարսողական խմորիչներու եւ insulin-ի արտադրութիւնները կը նուազին եւ տեղի կունենան համապատասխան ախտանշաններ: Շարոյրի մնայուն բորբոքումին ախտանշաններն են՝ կրկնուող եւ երկարատեւ փորի ցաւ, մարսողական դժուարութիւններ, ախորժակի նուազում, շաքարի անհանդուրժողութիւն եւ նիհարնալ: Տարիներ ետք ենթակաները կունենան ճարպակղկղանք steatornhea:

Այս բորբոքումի երկարատեւ ժամանակաշրջանին շարոյրը կրնայ ունենալ անակնկալ եւ սուր բորբոքումներ, որոնք կը վատթարացնեն հիւանդութեան ընթացքը: Ասոնց հետ միատեղ շարոյրին մէջ կրնան զարգանալ կեղծ տոպրակներ, որոնք պէտք է վիրահատուին:

Մնայուն բորբոքում ունեցողներ աւելի հակամէտ են շարոյրի խլիրդ ունենալու:

Մնայուն բորբոքումին ախտաճանաչումը կը կատարուի այնպէս, ինչպէս կը կատարուի սուր բորբոքումին ախտաճանաչումը: Մնայուն բորբոքումի դարմանումը կըլլայ հետեւելով յատուկ սննդականոնի եւ ցաւաբեկ ու խմորիչ դեղեր գործածելով: Իսկ յառաջացած շաքարախտը կը դարմանուի երկարաշունչ եւ յարատեւ դարմանադեղերով:



                                     

2.3. Հիւանդութիւններ Շարոյրի քաղցկեղ

Շարոյրի քաղցկեղներուն մեծամասնութիւնը կը ծագի շարոյրի ծորաններուն մէջ, մանաւանդ՝ գլխու բաժինին մէջ։ Անոնք աւելի շատ կը պատահին տղամարդոց, ծխողներու եւ երկարատեւ շաքարախտաւորներու մօտ: Շարոյրի քաղցկեղներուն մէկ եր-րորդը հետեւանքն է ծխախոտի գործածութեան:

Քաղցկեղի ախտանշանները կը յայտնուին շատ ուշ, երբ արդէն ուռը մեծցած է եւ տարածուած է մօտակայ աւշագեղձերուն եւ հեռաւոր վայրեր՝ լեարդ եւ թոքեր: Առաջին եւ հիմնական ախտանշանը փորի վերի բաժինի ցաւն է, որ կը տարածուի դէպի կռնակ: Դեղնութիւն կը յառաջանայ, երբ ուռը մեծցած է եւ ճնշում կը բանեցնէ լեարդին, լեղուցին եւ անոնց ծորաններուն վրայ։ Ստամոքսի արիւնահոսում տեղի կունենայ ստամոքսին մէջ անբնական անօթներու զարգացումով: Հիւանդներուն մեծամասնութիւնը զգալի կշիռք կը կորսնցնէ՝ ախորժակի նուազումով եւ չուտելով, իսկ 25-50 տոկոսը կունենայ շաքարախտ:

Քաշցկեղի ախտաճանաչումին համար կը կատարուին արեան որոշ քննութիւններ, համակարգչային նկարահանում եւ մաքնիսարձագանգային նկարահանում: Շարոյրի քաղցկեղներու դարմանումը շատ դժուար է: Պարագաներուն 80-90 տոկոսը վիրաբուժական միջոցառումէն չեն օգտուիր ախտաճանաչումը ըլլալէ ետք: Իսկ մնացեալ պարագաները կենթարկուին վիրահատման եւ "Ք" ճառագայթային դարմանումի radiation therapy, որոնց օգուտը շատ գոհացուցիչ չէ: Այս բոլորին հետ միասին, շաքարախտը հակակշռելու համար կը տրուին յատուկ դեղեր:

                                     
  • թոք 4.մնացուկային ձախ թոք 5.աջ թոք 6.սիրտ 7.լեարդ 8.ստամոքս 9.օդապարկ 10.լեղուց 11. յետստամոքսային գեղձ 12.փայծաղ 13.աղիներ 14.սերմնարաններ 15.երիկամներ

Users also searched:

...
...
...