Back

ⓘ Գրիգոր Յարութիւնեան




                                     

ⓘ Գրիգոր Յարութիւնեան

Գրիգոր Յարութիւնեան, Գորգին Խան), Պենկալի 1760-63-ին անգլիացի գաղութարարներու դէմ հնդիկ ժողովուրդի մղած ազատագրական պայքարի առաջնորդ։

                                     

1. Կենսագրութիւն

1760 թուականին Գրիգոր Յարութիւնեանը օգնած է Պենկալի կառավարիչ Միր Քասիմը ապստամբութիւն մը կազմակերպելու անգլիացիներուն դէմ։ Հնդկաստանի թագաւոր Շահ Ալեմ II-ը Գրիգոր Յարութիւնեանը ճանչցած է իբրեւեւ Պենկալի զորքերու գլխաւոր հրամանատար։ Տեղացի հնդիկ եւ հայ զինագործներու օգնութեամբ Գրիգոր Յարութիւնեանը կազմակերպած է զէնքի ու զինամթերքի արտադրութիւն եւ զինած՝ բանակը։ Բարեփոխումներ մտցուցած է հնդկական զօրքին մէջ, ստեղծած՝ հետեւակազօրք եւ հեծելազօրք 12 գունդ, դասաւորած՝ յատուկ ռազմակարգով ու կազմակերպած՝ հրետանային գումարտակներ։ Ան ներգրաւած է նաեւ հայ զօրականներ ։

Միր Քասիմի եւ Գրիգոր Յարութիւնեանի գլխաւորութեամբ, ապստամբները 1760 թուականի աշնան Պենկալը հռչակած են անկախ իշխանութիւն։ Անգլիացիները փորձած են Գրիգոր Յարութիւնեանը ներգրաւել, բայց՝ ապարդիւն։ Սանթա Դարիա դաշտավայրին մէջ տեղի ունեցած ճակատամարտին ընթացքին, անգլիացիները պարտութեան մատնած են ապստամբները, սակայն Յարութիւնեանը չէ յուսահատած եւ շարունակած է պայքարը։ Բայց անգլիացիները յաջողած են դաւադրաբար սպաննել տալ հայ հրամանատարը։

                                     

2. Գրականութիւն

  • Աբրահամեան Ռ.Ա., Հնդիկ ժողովրդի 1760-1763 թթ. ապստամբութիւնը անգլիական գաղութարարների դէմ եւ հնդկահայ գաղութը, "ՊԲՀ", 3, 1960։
  • Խոջամալեան Թ., Պատմութիւն Հնդկաց, Կալկաթա, 1849։
                                     
  • Ալեքսանտր Գրիգոր Յարութիւնեան 23 Սեպտեմբեր 1920 1920 - 09 - 23 Երեւան, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն - 28 Մարտ 2012 2012 - 03 - 28 Երեւան, Հայաստան երգահան
  • Եղեռնի զոհ, հայ արձակագիր եւ գրագէտ Արտեմ Յարութիւնեան հայ բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ Գրիգոր Յարութիւնեան կամ Գորգին Խան անհայտ - 1763 Պենկալի
  • Տ. Գէորգ Ա. Քհնյ. Տէր Յարութիւնեան 1892 - 1979 Աւազանի անունով Գրիգոր որդի Գէորգի ել Ովսաննայի, ծնած է Այնթապ, 1892 - ին, վախճանած է 1979 - ին, Լիբանան
  • 1880 Շուշի - 1937 բժիշկ Գրիգոր Քալֆայեան 1873 - 1949 գրող Գրիգոր Քէշիշեան 1921 - 1980 արձակագիր Գրիգոր Յարութիւնեան մ.1763 Գրիգոր Յակոբեան 1907 - 1981
  • Արայիկ Յարութիւնեան 14 Դեկտեմբեր 1973 1973 - 12 - 14 Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ, Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն
  • Թէրզեան ծն.1879 Սարգիս Մինասեան ծն.1873 Արտաշէս Յարութիւնեան ծն.1873 Ռուբէն Զարդարեան ծն.1864 Գրիգոր Զօհրապ ծն.1861 Նազարէթ Տաղաւարեան ծն.1862 Յովհաննէս
  • Արշակ Յարութիւնեան 5 Ապրիլ 1869 1869 - 04 - 05 Թիֆլիս, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 27 Յուլիս 1936 1936 - 07 - 27 Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային
  • Տե ս նաեւ Ստորոգութիւն: 1886 ծնունդներ Յունուար 1 Գարեգին Նժդեհ Տէր - Յարութիւնեան մ.1956 ռազմական եւ քաղաքական գործիչ Ապրիլ 3 Զատիկ Խանզատեան մ.1980
  • Սեպտեմբերի ծնածներ 1869 Երուանդ Օտեան մ.1926 հայ երգիծաբան 1945 Արտեմ Յարութիւնեան բանաստեղծ, գրականագետ 1982 Քոլամպըս Քիթ Շորթ անգլերէն Columbus Keith