Back

ⓘ Մովսէս Խորենացի




                                               

Վրացերէն Այբուբէն

Վրացական գիր, այբուբէն է, որ կ՛օգտագործեն քարթուելական լեզուները ։ Վրացական այբուբէնը այբբենական տիպի է, եզակի համակարգով։ Ժամանակի ընթացքին այլ կովկասեան լեզուներ եւս օգտուեցան այս այբուբէնէն։ Կը կարդան ձախէն աջ։ Ժամանակէ ի վեր վրացերէնի մէջ կայ 33 տառ։ Մինչդեռ հին վրացերէնին մէջ եղած է 38 տառնիշ, որոնցմէ հինգը բաղաձայն այժմ չի կիրառուիր։ Վրացական գիրը չունի մեծատառեր։

Մովսէս Խորենացի
                                     

ⓘ Մովսէս Խորենացի

Մովսէս Խորենացի, Ոսկեդարու գրող-պատմիչ, մեկնիչ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, իմաստասէր, աստուածաբան, կը համարուի հայ միջնադարեան պատմագրութեան ամենակարեւոր դէմքը՝ Պատմահայրը։ անոր "Պատմութիւն Հայոց" աշխատութիւնը եղած է ազգային ինքնաճանաչման, քաղաքական-հայրենասիրական դաստիարակութեան ուսումնական ձեռնարկ։ Հայ սերունդները ակնածանքով ու երախտագիտութեամբ կը յիշեն Խորենացիին, անուանած են անոր "Պատմահայր", "Մեծն Մովսէս", "Քերթողահայր", "Տիեզերահռչակեալ" եւ այլ պատուանուններով։

                                     

1. Կենսագրութիւն

Խորենացիի մասին կենսագրական տեղեկութիւնները քիչ են։ Անոնց մեծ մասը կը հաղորդէ ինքը՝ հեղինակը, իր "Հայոց պատմութեան" մէջ պատահական կերպով։ Մովսէս Խորենացին ծնած է 5-րդ դարուն սկիզբը՝ մօտ 410-415 թթ., ենթադրաբար՝ Տարօն գաւառի Խորնի կամ Խորոն գիւղը, մէկ այլ վարկածով՝ Սիւնիքի Հաբանդ գաւառի Խորեան գիւղը։ Ենթադրուած է, որ 15-16 տարեկան հասակին, այսինքն մօտ 427 թ., ան ուղարկուած է Վաղարշապատ։ Վաղարշապատի դպրոցը ան եղած է Մեսրոպ Մաշտոցի եւ Սահակ Պարթեւի կրտսեր աշակերտներէն։ Այստեղ ան ուսած է 5-6 տարի՝ բացի հայերէնէն սորուած է նաեւ յունարէն եւ ասորերէն։ 431 թ էն յետոյ ուսուցիչները իրեն այլ աշակերտներու հետ ուղարկած են Եգիպտոսի Ալեքսանտրիա քաղաքը՝ "իսկական ճեմարանում կատարելագործուելու" ։ Ան օտար լեզուներ սորուեցաւ, յատկապէս յունարէն, իւրացուցած է փիլիսոփայութիւն, քերթողական արուեստ, երաժշտութիւն, ճարտասանութիւն, աստուածաբանութիւն, պատմութիւն։ Այստեղ մօտ 5-6 տարի ուսանելէն յետոյ Խորենացին եւ իր ընկերները կը վերադառնան եւ կ’ուղղուին դէպի Յունաստան։ Սակայն ծովային սաստիկ քամիները անոնց նաւը կը քշէ դէպի Իտալիոյ ափերը։ Օգտուելով առիթէն՝ հայ երիտասարդներն կ’այցելեն Հռոմի սրբավայրերը, այնուհետեւ կը մեկնին Աթէնք։ Ձմեռը հոն անցնելէ ետք գարնան կը վերադառնան Հայաստան Սահակ Պարթեւի եւ Մեսրոպ Մաշտոցի մահուընէ ետք, այսինքն 440 թ։ Այս առիթով Խորենացին անկեղծ ու խոր հուզմունքով կ’արտահայտէ իր ապրումները. "Նոյնիսկ չհասայ տեսնելու անոնց աչքերու փակուիլը, լսելու անոնց վերջին խօսքն ու օրհնութիւնը" ։

Չնայած իրեն նկատմամբ եղած հալածանքին եւ անտարբերութեան՝ Խորենացին եռանդուն կերպով կը զբաղուի գրական աշխատանքով. կը կատարէ թարգմանութիւններ, կը գրէ ինքնուրոյն երկեր։ նոյնիսկ ծերութեան տարիներուն պատմահայրը գնահատուած եւ արժանացած է մեծարանքի, ստացած է եպիսկոպոսական աստիճան։

Ան ապրած է զրկանքներով լեցուն կեանք մը՝ վախճանուելով, ենթադրաբար, 490-ական թուականներու սկիզբին հիւանդութեան ու աղքատութեան մէջ։

                                     
  • շքանշանին: ԽՍՀՄ պետական մրցանակ ՀԽՍՀ պետական մրցանակ Մեսրոպ Մաշտոց մետալ Մովսէս Խորենացի մետալ Մխիթարեան միաբանութեան ոսկեմետալ ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ոսկեմետալ
  • հեղինակը Գրիգոր Պատալեանն է Տեղադրուած է 1963 - ին, Մատենադարանին դիմաց Մովսէս Խորենացի - պազալթ, հեղինակը Երեմ Վարդանեանն է Տեղադրուած է 1965 - ին Մատենադարանին
  • է, Մեսրոպ երկրին խռովութիւններն իր համբերութեան նիւթ կը դարձնէ Մովսէս Խորենացի Պատմութիւն Հայոց, 1968 Այսպէս Մաշտոցի համար հայ դպրութեան հրատապ
  • Հանրապետութեան փողոց Ագաթանգեղոսի փողոց Ֆիրդուսի փողոց Խանջեան փողոց Կորի փողոց Մովսէս Խորենացի փողոց Երուանդ Քոչարի փողոց Զաւարեան փողոց Նար - Դոսի փողոց Քրիսդափորի
  • Գաւուքճեան - Այվազեան գրական մրցանակ Հայկաշէն Ուզունեան գրական մրցանակ ՀՀ - ի Մովսէս Խորենացի պետական պատուոյ նշան Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքութեան Ա. կարգի շքանշան
  • բեմադրած է Լեւոն Շանթի Օշին Պայլ և Մուշեղ Իշխանի Պարոյր Հայկազն Մովսէս Խորենացի թատրոնները 1987 - 2002 թուականներուն Վարուժան Խտշեանի բեմադրութեամբ
  • մանկավարժական ինսդիդուդը 1954 թուականին ԵՌՕԼՄի ռոմանա - գերմանական ֆաքուլդեդը Մովսէս Խորենացի մետալ 2011 ՀՀ ԳԱ կայքին մէջ ՄԱՆՈՒԷԼ ԶՈՒԼԱԼԵԱՆ Զուլալեան Մանուէլ Կարապետի
  • Շահան Արծրունի Տեսանիւթ ՄՏՈՐՈՒՄՆԵՐ ՍՏԵՂՆԱՇԱՐԻ ԱՌՋԵՒ Շ. ԱՐԾՐՈՒՆԻՆ ՄՈՎՍԷՍ ԽՈՐԵՆԱՑԻ ՄԵՏԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՒԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Հանդիպում Դաշնակահար Շահան Արծրունիի Հետ
  • գրականութեան ինստիտուտ Մովսէս Խորենացի Պատմութիւն Հայոց էջեր Գիրք Ա, Գլուխ Ի Մանուկ Աբեղեան 1899 Հայ ժողովրդական առասպելները Մովսէս Խորենացու Հայոց պատմութեան
  • յուշարձանները Քանդակներ Գրիգոր Լուսաւորիչ Գիրերու արարումը, 405 Մովսէս Խորենացի Մխիթար Գոշ, Դատաստանագիրք քանդակագործ Սամուէլ Յակոբեան Անանիա

Users also searched:

մովսես խորենացի կենսագրություն, մովսես խորենացի հայոց պատմություն pdf, մովսես խորենացի հայոց պատմություն աշխարհաբար, մովսես խորենացի հայոց պատմություն համառոտ, մովսես խորենացի սլայդ,

...
...
...