Back

ⓘ Մակդիր




                                     

ⓘ Մակդիր

Մակդիր, գեղարուեստական խօսքի մէջ մակդիրը այն բառն է, որ գործածուելով գոյականի հետ՝ կը բացայայտէ եւ կընդգծէ անոր հիմնական յատկանիշը եւ անոր նկատմամբ որոշակի վերաբերմունք կարտայայտէ:

Մակդիրը ընդհանրապէս կը համապատասխանէ ածականին, բայց ամէն մէկ ածական անպատճառ մակդիր չէ: Այսպէս օրինակ, երբ կըսենք "սեւ ձեռնոց", հոս "սեւ" ածականը կը մատնանշէ ձեռնոցի գոյնը եւ ուրիշ ոչինչ, բայց երբ կըսենք՝ "սեւ գիշերն է գրկեր զիս", հոս արդէն "սեւ" -ը մակդիր է, ցոյց կու տայ հոգեկան որոշ վիճակ մը: Կամ երբ կըսենք "քարէ շէնք", կը շեշտենք որ այդ շէնքը քարէ է եւ ոչ թէ աղիւսէ կամ հողէ. Հոս, "քարէ" բառը պարզ ածական է, սակայն կըսենք "հոյակապ շէնք", "հոյակապ" բառով զգացմունք, վերաբերմունք կարտայայտենք, ուստի "հոյակապ" ածականը այստեղ արդէն մակդիր է:

Օրինակ Եղիշէ Չարենցի "Ես իմ անուշ Հայաստանի" բանաստեղծութեան մէջ գործածուած են բազմաթիւ մակդիրներ:

Մակդիրն ընդհանրապէս կարտայայտուի ածականով ինչպէս բերուած տողէրուն բոլոր օրինակները, բայց կրնայ կազմուիլ նաեւ գոյականով, ինչպէս նաեւ քանի մը բառերու համադրումով մթում կորած խրճիթներ:

                                     
  • սիրտ հոս քար - ը մակդիր է Սեւ ձեռնոց - ին մէջ սեւ - ը տրամաբանական բնորոշում է, իսկ սեւ սիրտ - ին մէջ գեղարուեստական, այսինքն մակդիր Մակդիրով հեղինակը
  • դաստիարակութիւն ու նաեւ ազգային ու մարդկային իմաստնութեան սկզբունքներ Աքելլայի իր մակդիր - կոչումէն անդին, իբրեւ երէց եղբայր մը, որուն սիրտը միշտ բաբախած էր ՀՄԸՄ միութեան
  • համեմատութիւն մը Իր պարզագոյն, ոչ - գրական ձեւին մէջ, ածական - որոշիչն մինչ մակդիր բնորոշումով հոս պիտի հասկանանք յատկանիշի մը գեղարուեստական տարազումը, որ
  • Բուսականութեան եւ բերքի, կամ ամպրոպի եւ փոթորիկի աստուած: Հետագային այս աստուածը մակդիր ստանալով վերածուած է Տորք Անգեղի: Վահէ Vahe Արեւու աստուած դից Բախտ

Users also searched:

անտառ մակդիր, առու մակդիր, մազեր մակդիր, մակդիր - որոշիչ օրինակ,

...
...
...