Back

ⓘ Ձմերուկ




Ձմերուկ
                                     

ⓘ Ձմերուկ

Կը հարծուի, որ ձմերուկի ծագումը Հարաւային Ափրիկէէն է, ուր ան կաճէր իր վայրի վիճակին մէջ։ Citrullus colocynthis-ը յաճախ կը նկատուի ձմերուկին նախահայրը եւ ներկայիս կաճի Ափրիկէի հիւսիսը եւ արեւմուտքը: Սակայն, ծինային ետազօտութիւնները կը պարզեն, որ մշակուած եւ վայրի ձմերուկին նախնիները սերած են միեւնոյն նախնիէն, հաւանաբար՝ C. ecirrhosus-էն, որ կաճէր Նամիպիոյ մէջ:

Ն.Ք․ երկրորդ հազարարամեակին ձմերուկի մշակման հետքեր գտնուած են Նեղոսի հովիտին մէջ։ Ձմերուկի սերմեր գտնուած են նաեւ Թութանխամոնի դամբարանէն:

7-րդ դարուն ձմերուկ մշակած են Հնդկաստանի մէջ, իսկ անիկա 10-րդ դարուն հասած է Չինաստան, որ ներկայիս աշխարհի ամենէն մեծ ձմերուկ արտադրողն է: Մաւրերը ձմերուկը տարին Եւրոպա եւ պտուղը 961-ին կը մշակուէր Քորդոպայէ, իսկ 1158-ին՝ Սեւիլիոյ մէջ։ Եւրոպացի բուսաբաններ զայն հայտնաբերեցին 1600-ի շուրջ եւ յետագային լայնօրեն մշակեցին բոյսը:

                                     

1. Բուսաբանական Նկարագիր

Ձմերուկին ցօղունը մագլցող է, երկարութիւնը 3-4.5մ եւ աւելի։ Տերեւները հերթադիր են, բլթակաւոր, խոր կտրտուած։ Ծաղիկները մԷկական հատ են, քիչ փունջերով, բաժանասեռ, դեղնաւուն։ Պտուղը բազմասերմ, հիւթալի կեղծ հատապտուղ է՝ հարթ երեսով՝ կլոր, ձուաձեւ, տանձաձեւ, գլանաձեւ եւ այլն, զանգուածը՝ 0.6-1.6 քկ կը հասնի մինչեւ՝ 30։ Կեղեւը սպիտակէն մինչեւ մուգ կանանչ է՝ խայտաբղետ պատկերներով, տարբեր լայնութեան երիզներով։ Պտուղին միսը կարմիր է, վարդագոյն, նաեւ՝ դեղին։ Սերմերը տարբեր մեծութեան են, սպիտակ, կարմիր, սեւ, մոխրագոյն եւ այլն։

                                     

2. Անուն

Ձմերուկին անունը զարմանալիորէն կը ծագի "ձմեռէն": Ապացոյցներէն մէկը այն է, որ նոյն ձեւով ზამთარი, էստոներէն՝ arbuus, լիթուաներէն՝, լեհերէն՝ arbuz

                                     

3. Աճեցում

Ձմերուկը արեւադարձային կամ մերձարեւադարձային բոյս մըն է եւ կը պահանջէ բարձր ջերմութիւն՝ 25 °C-էն աւելի: Բանջարանոցներու մէջ ձմերուկ աճեցնելու ժամանակ, սովորաբար սերմերը նախապէս կը ծլեցնեն ծածկած անօթներու մէջ եւ կը տեղաւորեն լաւ խոնաւեցուած աւազակաւի մէջ: