Back

ⓘ Հին Նոր Տարին




                                               

Քաղաքական եւ ընկերային պայմանները 1900-1920 տարիներուն

Քաղաքական եւ ընկերային պայմանները 1900-1920 տարիներուն, 1900-ի շուրջ, քաղաքական սեղմումներն ու հալածանքը, թէեւ անհաւասար չափերով, կը մնան ուժեղ երկու հատուածներուն համար։ Տնտեսական տագնապ կը տիրէ, յատկապէս՝ Օսմանեան Կայսրութեան տիրապետութեան ներքոյ ապրող հայութեան համար, կը ծանրանայ հողազրկումը, կը ծաւալին պանդխտութիւնն ու զանգուածային արտագաղթը։ Ալեւելահայութիւնը համար կը շարունակուէ, մասամբ, իր տնտեսական բարգաւաճումը։ Բայց ան կը կրէ հարուածներ վարչակարգէն՝ դպրոցներու փակում, կալուածներու գրաւում, թաթարական՝ դրդուած յարձակումներ։ Այս վերջինները, առանց զինեալ ինքնապաշտպանութեան, պիտի վտանգ ...

Հին Նոր Տարին
                                     

ⓘ Հին Նոր Տարին

Հին Նոր Տարին, կամ Ուղղափառ Նոր Տարին, որ աւանդական տօնն է ուղղափառ եկեղեցիներուն մօտ, ըստ Յուլեան տոմարին, Նոր Տարուան սկիզբն է: Ի. եւ ԻԱ. դարերուն, հին Նոր Տարին կը զուգադիպէր Յուլեան տոմարի 14 Յունուարին: Հին եւ նոր տոմարներու տարբերութիւնը 13 օր էր, 13 Յունուարը կը համապատասխանէր 31 Դեկտեմբերին:

                                     

1. Պատմութիւն

Նոր՝ Գրիգորեան տոմարը հաստատուած է Հոկտեմբեր 1582-ին: Հռոմի Գրիգոր ԺԳ. պապը նկատած էր, որ Յուլեան, այսինքն՝ հին տոմարը, մինչեւ ԺԶ. դար ստեղծած է 10 օրուան տարբերութիւն մը: Այդ տարբերութիւնը յայտնի դարձած է գարնանային գիշերահաւասարին՝ 21 Մարտին, որովհետեւ 325-ին, Նիկիոյ ժողովին որոշումով գիշերահաւասարի օր համարուած է ոչ թէ 21 Մարտը, այլ՝ 11 Մարտը: Գրիգոր ԺԳ. պապը 4 Հոկտեմբեր 1582-ին՝ Հինգշաբթի օրուան յաջորդող Ուրբաթ օրը յայտարարած է 15 Հոկտեմբերը, բաց ձգելով կուտակուած 10 օրերը, որոնք յառաջացած էին 325-էն 1582 թուականներու ընթացքին: ԺԶ Ի. դարերու ընթացքին Յուլեան՝ հին, եւ Գրիգորեան՝ նոր տոմարներուն միջեւ տարբերութիւնը 13 օր կը կազմէ:

                                     

2. Տարբեր Երկիրներու Մէջ

Հին Նոր Տարուան աւանդոյթը պահուած է Հայաստանի, Պելառուսիոյ, Ուքրանիոյ, Լաթվիոյ, Ուզպեքիստանի բնակչութեան շուրջ 40%, Ղազախստանի, Մոլտովայի, եւ Վրաստանի մէջ: Ինչպէս նաեւ՝ Ուէլզի եւ Զուիցերիոյ մէջ:

Սքոթլանտայի մէջ հին Նոր Տարին աւանդաբար կը նշուի 12 Յունուարին:

Հիւսիսային Ափրիկէի պէրպէրները աւանդաբար Նոր Տարին կը տօնեն համաձայն պէրպէրեան տոմարին, որ բաւական մօտ է Յուլեան տոմարին, 14 Յունուարին:

                                     

2.1. Տարբեր Երկիրներու Մէջ Ռուսիոյ Մէջ

Խորհրդային Միութեան մէջ Գրիգորեան տոմարը պաշտօնապէս կընդունուի 1918-ին, մինչ Ռուս Ուղղափառ եկեղեցին կը շարունակէ Նոր Տարին նշել ըստ Յուլեան տոմարին: Նոր Տարին կը դառնայ տօն մը, որ կը նշուի երկու տոմարներով: Ինչպէս աշխարհի գրեթէ բոլոր երկիրներուն, նոյնպէս եւ Ռուսիոյ մէջ Նոր Տարին կը նշուի 1 Յունուարին: Այդ օր տեղի կունենան ուրախ տօնախմբութիւններ, խրախճանքներ եւ հրավառութիւններ: Նոր Տարին հետաքրքրական է այն իմաստով, որ կը միաւորէ Նոր Տարուան հետ կապուած աշխարհիկ աւանդութիւնները եւ Ս. ծննդեան եկեղեցական ծէսերն ու աւանդոյթները: Առ հասարակ նուազ տօնական քան Նոր Տարին, որ աւելի ընտանեկան տօն մըն է՝ խրախճանքներով, կեր ու խումով, կենացներով ու նուէրներով, տարուան տօներու վերջինը:

                                     

2.2. Տարբեր Երկիրներու Մէջ Սերպիոյ Մէջ

Սերպական Նոր Տարին յաճախ կոչուած նաեւ՝ Ուղղափառ Նոր Տարի, երբեմն նաեւ՝ Յուլեան Նոր Տարի. կը նշուի Յուլեան տոմարին համաձայն Սերպիոյ ներառեալ Քոսովոյի, Պոսնիա-Հերձեկովինայի եւ Մոնթենեկրոյի մէջ. թէեւ բնակչութեան մէկ մասը Նոր Տարին կը տօնէ 1 Յունուարին: Ժողովրդային աւանդութիւնը այս տօնախմբութիւնները կը նշէ, իբրեւ մէկ բաղկացուցիչը Ծնունդի Տասներկու Օրերուն՝ Փոքր Ծնունդ:

                                     

2.3. Տարբեր Երկիրներու Մէջ Մակեդոնիոյ Մէջ

Այս տօնը Մակեդոնիոյ մէջ ճանչցուած է իբրեւ "Հին Նոր Տարի": 13 Յունուարին յետմիջօրէէն սկսեալ մարդիկ իրենց տուներուն առջեւ կը հաւաքուին, թաղերուն կեդրոնները հրավառութիւն տեղի կունենայ, մակեդոնական աւանդական երգեր կերգեն, իսկ տունը մնացողները տնային պատրաստութեամբ հաց կուտեն, որուն մէջ մետաղեայ դրամ պահուած կըլլայ: Ըստ աւանդութեան՝ ով, որ դրամը գտնէ, ամբողջ տարին բախտաւոր կըլլայ:

                                     

2.4. Տարբեր Երկիրներու Մէջ Չինաստանի մէջ

Չինական Նոր Տարին երկրին ամէնէն կարեւոր տօնակատարութիւնն է: Անով կը սկսի գարնան տօնը եւ վերջ կը գտնէ լապտերներու տօնով։ Ամբողջ աշխարհը Նոր Տարին կը տօնէ 1 Յունուարին, սակայն չիները, ինչպէս նաեւ Չինաստանի դրացի այլ երկիրներ կը տօնեն նաեւ չինական Նոր Տարին, որ միշտ տեղի կունենայ 21 Յունուարի եւ 20 Փետրուարի միջեւ: Անիկա չինական օրացոյցին առաջին օրն է, եւ այս սովորութիւնը հիմնուած է աւանդութեան մը վրայ:

Չինական Նոր Տարին կը տօնուի ամբողջ Ասիոյ մէջ, ինչպէս նաեւ աշխարհի չորս կողմը` տարբեր երկիրներու մէջ, ուր գոյութիւն ունի չինական մեծ գաղութ մը:

                                     

3. Արուեստի Մէջ

Հին Նոր Տարուան աւանդոյթը յիշուած է ռուսական արուեստին մէջ: Ռուս թատերագիր՝ Միքայէլ Րոշչին, 1973-ին, գրած է կատակերգութիւն մը՝ "Հին Նոր Տարին", որ բեմի վրայ ներկայացուած է երկար տարիներ: Գործը վերածուած է նաեւ հեռատեսիլի ֆիլմի, եւ ներկայացուած է հռչակաւոր դերասաններով, երաժշտութիւնը յօրինած է աշխարհահռչակ երաժիշտ՝ Սերգէյ Նիքիթինը, իսկ խօսքը՝ համբաւաւոր բանաստեղծ՝ Պորիս Փասթերնաքը 1980, Մոսֆիլմ:

                                     
  • Կաղանդ կամ Նոր Տարի Ամանոր կը կոչուի նոր տարուան առաջին օրը, կը կոչուի նաեւ Կաղանդ կամ Նոր Տարի Ամանորը հին ժամանակ պտուղներուն պահապան, տարին նորոգող
  • հայերի նոր խմբերով, մեծանում, կառուցվում են նոր թաղամասեր Նախկին 3 թաղերու փոխարէն կը ստեղծուին 7 - ը Հին թաղը, որմէկ առանձնանան Շեն թաղը եւ Նոր թաղը
  • բացումը կատարուած է 20 Յունիս 2009 - ին Առաջին տարին մուտքի վճարումը եղած է մէկ եուրո, այնուհետեւ հինգ եուրո Հին Աքրոբոլիս թանգարանի դրենաժային խողովակները
  • ընթացքին: Իտալացիները կը նախընտրեն Նոր Տարին դիմաւորել ոչ միայն տան նոր յարդարանքներով, այլեւ նոր հագուստներով: Սակայն իտալական հին աւանդոյթը ուրիշ է. 31 Դեկտեմբերին
  • են տարուան առաջին ամիսը, եւ տարբեր եղած է անոնց նոր տարին Այսպէս, օրինակ, հին պարսիկներու նոր տարին կը սկսէր գարնան օրահաւասարէն եւ կը կոչուէր վարդի
  • օրացոյցի յառաջացման հետ Հին Հռոմէն ուրկէ նաեւ յառաջացած են ամիսներուն անունները Ինչպես յայտնի է, հռոմէացիներուն Նոր տարին կը սկսէր գարնան Ամիսները
  • թուական, նահանջ տարի, 20րդ դարու 52րդ տարին է Ձմեռային եւ Ամառային Ողիմպիական խաղեր ՄԱԿ - ի տեղափոխումը նոր շէնք Լոնտոնի մեծ մառախուղը 1949 1950
  • մշակութային շերտ կը թուագրուի մուսդերեան շրջանով 10 - 3, 5 հազարամեակ առաջ Իբրեւ հին բնակավայր յայտնի է նաեւ Շէնգաւիթը. այստեղ մարդիկ բնակութիւն հաստատած են 5 - 6
  • Յունուար 1 - ը, իբրեւ Ամանորի առաջին օր, շատ ուշ ընդհանրացած է: Հին Եգիպտացիներու մօտ Նոր Տարին կը սկսէր Յուլիս 19 - 20 - ին, Հռոմէացիներու մօտ Մարտ 1 - ին, Բիւզանդացիներուն
  • ամսագիրը Այստեղ նշանաւոր էր մատենադարան - թանգարանը, ուր դասաւորուած էին հին եւ նոր թէ տպուած եւ թէ ձեռագիր բարոյական, իմաստասիրական, գիտական, պատմական
  • լեռնաշղթային անունէն արաբերէն Ժապալ Լուպնան, լատիներէն Libanus mons, հին յունարէն Լիբանոս Ըստ այլ բնագիրներու, այս անուանումները կը յառաջանան սեմական
  • որուն պատճառով ալ Հայաստան 13 օրուան տարբերութեամբ կը նշէ նաեւ Հին ու Նոր տարին Իսկ հին հայկական տոմարի սկիզբը կը կապուի Հայկ նահապետի Բէլի դէմ տարած
  • սնունդ Հայոց հին տոմարին համաձայն Նոր տարին կը նշուէր 1 Նաւասարդին, այսինքն 11 Օգոստոսին, որ չէր զուգադիպեր պահքին Հետագային տոմարական նոր հաշուարկի ներմուծմամբ