Back

ⓘ Խռկալ Եւ Խռկոց




                                     

ⓘ Խռկալ Եւ Խռկոց

Խռկոցը քունի մէջ քթային կամ բերանային շնչառութեան ընթացքին արտադրուած անբնական ձայնն է: Այս խռկոցին արտադրութեան գործողութիւնը կը կոչուի խռկալ: Խռկալ բառին հայերէն հոմանիշներն են՝ խռնչել, խռմփալ, խռալ եւ խռլտալ: Իսկ խռկոց բառին հոմանիշներն են՝ խռնչոց, խռմփոց, խռոց եւ խռլտոց:

                                     

1. Խռկոցին սկզբնաղբիւրները

Խռկոցը ունի երկու սկզբնաղբիւրներ origin.

  • Ըմբան-կոկորդ pharynx եւ բերան
  • քիթ եւ քթաըմբան nasopharynx.

Խռկոցին հիմնական ախտապատճառները կը գտնուին այս երկու կեդրոններուն մէջ:

                                     

2. Քթային ախտապատճառները

Քթային ախտապատճառները կրնան ըլլալ միակողմանի կամ երկկողմանի: Այս ախտապատճառներն են.

  • քիթի միջնորմի septum ծուռութիւն.
  • Քթաըմբանի զանազան տեսակի ուռեր
  • քիթի յետսամասի ընդոծին մկանային կամ ոսկրային մասնակի խցում choanal atresia.
  • քիթի գերզգայնութիւն, որ կը յառաջացնէ քիթի խլնաթաղանթի արիւնախռնում congestion եւ ջրախռնում edema.
  • քիթին մէջ օտար մարմինի գոյութիւն.
  • Քթաըմբանի գեղձուռոյցք adenoids.
  • քիթի լաւորակ եւ վատորակ ուռեր.

Վերոյիշեալ ախտապատճառները կը խցեն քիթի խոռոչը մասնակիօրէն: Ներշնչուող օդը դժուարութեամբ կ՛անցնի քիթի խոռոչէն եւ կը յառաջացնէ տեսակաւոր սուլոցային ձայներ, որոնց ուժգնութիւնը կախեալ է խցումի տարողութենէն:

                                     

3. Ըմբանային-բերանային ախտապատճառները

Ըմբանային-բերանային ախտապատճառներն են.

  • Ծնօտի ընդոծին յետադարձութիւն retrognathia, որուն հետ լեզուն ալ մասնակիօրէն կը տեղադրուի ետեւ՝ դէպի ըմբան
  • Ըմբանային լաւորակ եւ վատորակ ուռեր.
  • Ծաւալած նշիկներ tonsils, լեզուակ uvula, լեզու եւ լեզուի արմատ, որոնք կրնան ըլլալ ընդոծին կամ բորբոքումի մը հետեւանքով.
  • Լեզուի թուլութիւն քնանալու ընթացքին, երբ լեզուն կ՛ուղղուի դէպի ըմբան.
  • Ըմբանի յետսապատի ուռեր եւ թարախակոյտ.

Վերոյիշեալ հինգ ախտապատճառները մասնակիօրէն կը խցեն կոկորդը: Ուստի ներշնչուած օդը հանգստօրէն չուղուիր դէպի խռչափող եւ կ՛արտադրուի անբնական շնչառական ձայն մը՝ խռկոցը:

Ընդոծին երկար եւ թոյլ մկանային քիմք: Քնանալու ընթացքին երկար եւ թոյլ մկանային քիմքը կը թրթռայ եւ կ՛արտադրէ յատուկ թրթռացումային խռկոց:

                                     

4. Խռկոցին երկրորդական ախտապատճառները

Խռկոցը ունի նաեւ երկրորդական ախտապատճառներ.

  • Քնանալու ընթացքին մարմինի, վիզի եւ գլխու սխալ դիրքորոշում. Կռնակի վրայ պառկած վիճակով լեզուն կ՛ուղղուի դէպի ըմբան եւ կը խցէ զայն մասնակիօրէն: Հակառակը կը պատահի, երբ կը քնանանք փորի վրայ եւ կամ կողմնակի դիրքորոշումով
  • Ծխախոտի գործածութիւն. Ծխախոտի երկարատեւ գործածութիւնը կը յառաջացնէ կոկորդի եւ քիթի մնայուն բորբոքում եւ մասնակի խցում
  • Բարձի կազմուածք. Թոյլ եւ կակուղ բարձի գործածութեամբ լեզուն դարձեալ կ՛ուղղուի դէպի ըմբան եւ կը յառաջացնէ կոկորդի մասնակի խցում
  • Քնաբեր եւ հակագերզայնութեան դեղեր ու թմրեցուցիչներ. Այս դեղերը կը թուլցնեն կոկորդի եւ քիմքի մկանները
  • Ալքոլամոլութիւն. Ալքոլը կը թուլցնէ կոկորդի եւ քիմքի մկանները, որոնք մասնակիօրէն կը խցեն ըմբանը
  • Գիրութիւն. Գէր անձը կ՛ունենայ ըմբանային անցքի նեղութիւն եւ մասնակի խցում

Քունէ առաջ ստամոքսը ծանրաբեռնել մեծածաւալ եւ դժուարամարս կերակուրներով. Խռկացող անհատը կ՛ունենայ նաեւ այլ ախտանշաններ համաձայն ախտապատճառին: Յաճախակիօրէն տեսնուած ախտանշաններն են.

  • Կեդրոնացումի տկարացում-նուազում.
  • Անհանգստաւէտ քուն.
  • Կրծքավանդակի մկանային եւ ոսկրային ցաւ
  • Կոկորդի չորութիւն եւ ցաւ.
  • Արեան ճնշումի բարձրացում.
  • Ցերեկ ատեն քնոտութիւն, որ վտանգաւոր կը դառնայ ինքնաշարժ վարելու ընթացքին.

խռկալը անբնական երեւոյթ է: Անիկա հիւանդագին բնոյթ կը ստանայ, երբ քիթի եւ կոկորդի խցումը աւելի զարգանայ, շնչահեղձութիւնը սաստկանայ, ուղեղին թթուածինով յագեցումը զգալիօրէն նուազի եւ տեղի ունենայ քունի շնչադադար: