Back

ⓘ Խաչ




                                               

Հառիճի վանք

Հառիճավանք, միջնադարեան եկեղեցական համալիր Հայաստանի մէջ։ Այն հնագոյն միջնադարեան հայկական վանքերէն է։ Ամենահին շինութիւնը՝ 7-րդ դարուն կառուցուած Ս. Գրիգոր եկեղեցին է։ Անոր կից կան 13-րդ դարուն կառուցուած երկյարկանի աղօթարաններ։ Վանքի գլխաւոր եկեղեցին կառուցուած է Զաքարէ եւ Իւանէ եղբայրներու հրամանով 1201-ին, այն խաչաձեւ գմբէթաւոր մեծաչափ կառոյց է։ Այս յուշարձանը միջնադարեան ճարտարապետութեան գոհարներէն է՝ պարուրուած նուրբ զարդաքանդակներով։ Շինութիւնը վեհաշուք է իր պարզութեամբ, կառուցման կատարելութեամբ։ Վանքը եղած է նաեւ գիտութեան կեդրոն։ Այնտեղ գործող յայտնի դպրոցին մէջ 1887-1889-ներուն ս ...

                                               

Կարապ (համաստեղութիւն)

Կարապ ՝ հիւսիսային կիսակամարի համաստեղութիւն է Ծիր Կաթինի հարթութեան վրայ: Ամառուան եւ աշնանը երկնակամարի ամէնաճանչնալի համաստեղութիւններէն է եւ անոր առանձնայատկութիւնն այն է, որ իր մէջ կը պարունակէ Հիւսիսային Խաչ անունով ասթերիզմ մը: Ան նկարագրած է Հին աշխարհի աստղագէտ Պտղոմէոսը: Կարապը կը պարունակէ գիշերային երկինքի ամէնապայծառ աստղերէն մեկը՝ Տանապը, որ Ամառուան Եռանկիւնիին անկիւններէն մեկն է, ինչպէս նաեւ X-ճառագաիթներու որոշ աղբիւրներ եւ Cygnus OB2 հսկայ աստղաբոյլը:

                                               

Բիւթանիա

Բիւթանիա, Փոքր Ասիոյ հիւսիսային-արեւմտեան մասը, սկսած Սկիւտարէն մինչեւ Էսկիշէհիր, բովանդակելով իր մէջ Նիկոմիզիոյ գաւառը: Պրուսայի նահանգը եւ Գասթէմունիի նահանգին արեւմտեան մեծագոյն մասը: Հայերը Բիւթանիոյ մէջ գաղութներ հաստատած են սանաւանդ այս հողամասը թուրք իշխանութեան տակ իյնալէ յետոյ, սկսած 16րդ դարու վերջերէն: Բիւթանիոյ ամէնէն շատ հայաբնակ մասը կը կազմէ Նիկոսիդիոյ թեմը, բաղկացած Նիկոմիդիոյ գաւառէն եւ Պրուսայի նահանգի Եալովայի շրջանէն: Նիկոմիդիոյ թեմին մէջ էր Արմաշու դպրեվանքը, որուն փոխ-վանահայրը նաեւ առաջնորդն էր Արմաշ եւ Խասկալ գիւղերուն: Պրուսայի նահանգին մէջ կային Պրուսայի եւ Պիլէճի ...

                                               

Կտուց Անապատ

Կտուց վանք, հայկական եկեղեցի պատմական Վասպուրական նահանգի մէջ՝ Վանայ լիճի Կտուց կղզիի մէջ։ Ըստ աւանդութեան, հիմնադրած է սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչը Հռոմէն վերադառնալէն ետք՝ այստեղ ամփոփելով իր հետ բերած Կենաց փայտէն մէկ մաս մը եւ 7 սուրբերու մասունքները, կառուցած 7 եկեղեցի ու իր աշակերտներէն մեկուն առաջնորդ կարգած է։ Կտուց անապատի մասին առաջին հիշատակութիւնը կը վերաբերի 16-րդ դարին։ 1462 թուականին անապատի վանահայր Գրիգոր եպիսկոպոսը Ստեփանոս վարդապետի ձեռքով վերանորոգած է սուրբ Յովհաննես Կարապետ եւ սուրբ Խաչ եկեղեցիները։ 15-րդ դարին Կտուց անապատը դարձած է գրչութեան նշանաւոր կեդրոն եւ ծաղկում ա ...

                                               

Ակոբովիջ

Ակոբովիջ Այս ընտանիքը Լվուվ գաղթած է Սուչավայէն, Լվուվի մէջ կ’ապրէր հարուստ վաճառական մը 1475-ին, Ակոբչա կոչուած, որ իր ծախքովը Սուչավայի մէջ Հայոց համար եկեղեցի մը շինել տուաւ, քաղքէ դուրս, վանատան կից: Այդ եկեղեցւոյն մէջ նոյնին տապանագիրը կը գտնուի լեհերէն լեզուով "Աստ հանգչի Ակոբչա, հիմնադիր, եկեղեցւոյս այսօրիկ, յամի ՏՆ.1551": Սուչավայէն Ակորչա Վարդանովիչ կոչուած մէկը իր երկու զաւակները Վարդան եւ Սահակ,Լվուվ կը ղրկէ 1594-ին, հոն ուսմունքնին ընելու նպատակաւ: Այդ երկու զաւակները Լվուվի մէջ կը սկսին իրենց հօրը անուամբ Ակոբովիչ կոչուիլ: Լվուվի քաղաքատան դիւանատանը մէջ կը պահուին անոնց վերաբ ...

                                               

Աստուածընկալ Վանք

Աստուածընկալ վանք, վանական համալիր պատմական Նիկ գաւառի կեդրոնական հատուածին մէջ, ներկայիս Արագածոտնի մարզի Երնճատափ եւ Հարթաւան գիւղերու միջակայքին վրայ, կառուցապատուած է 4-13-րդ դարերուն։

                                               

Վրաստանի Զինանշան

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Զինանշան արւմտ. Վրաստանի Պետական Զինանշան საქართველოს სახელმწიფო გერბი, կը համարուի Վրաստանի պետական խորհրդանիշներէն մէկը, ընդունուած է 2004, Հոկտեմբեր 1-ին։ Ան կը ներկայացնէ կարմիր վահան, որուն վրայ պատկերուած է Սուրբ Կէօրկին` վիշապը խոցելու տեսարանին մէջ։ Վահանը վերէն կը զարդարէ Բագրատիոնիներու վրաց յայտնի միապետական տոհմի արքայական ոսկէ թագը, որ բռնած են երկու ոսկեայ առիւծները։ Վահանի ներքեւը գրուած է հետեւեալ նշանաբանը` "Ոյժը միասնութեան մէջն է" ։ Այս զինանշանը մասամբ ստեղծուած է վրացական Բագրատիոնի արքայական տան զինանշանի հիման վրայ։

Խաչ
                                     

ⓘ Խաչ

Խաչ, քրիստոնեական խորհրդանիշ եւ պաշտամունքի առարկայ շատ կրոններու մէջ։ Խաչի ձեւը առաջացած է հինէն։ Խաչի երկրպագումը տարածում գտաւ հին կրօնական հաւատալիքներու մեջ։ Բազմաստուած կրօններէ անցաւ միաստուածներուն։

Բուդդայականները խաչը կը զարդարին "Բուդդայի ոտնահետքերը" եւ խաչը կը պատկերէին իրենց հմայիլներու մեջ.։

Քրիստոնեութիւնը եւս յուրացրեց Խաչի խորհրդանիշը եւ զայն կապեց Յիսուս Քրիստոսի խաչելությեան հետ։ Խաչը որպէս սուրբ խորհրդանիշ կը ճանչնան ուղղափառութիւնը, կաթոլիկութիւնը, լյութերականութիւնը։ Որոշ քրիստոնէական ուղղութիւններ չեն ընդուներ խաչի սրբութիւնը, օրինակ՝ բապտիստները, ատուենտիստները եւ շարք մը այլ բողոքական դաւանութիւններ։

Յաւերժական Հայաստան (յուշարձան, Օթթաուա)
                                               

Յաւերժական Հայաստան (յուշարձան, Օթթաուա)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ հուշարձան "Յաւերժական Հայաստան" կամ "Անմահ Հայաստան", քանդակ Քանատայի Օթթաուա քաղաքին մէջ` Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանատան շէնքին առջեւ։ Յուշարձանը տեղադրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան անկախութեան 11-րդ տարելիցին առթիւ, 2002 թուականի սեպտեմբեր 11-ին։ Յուշարձանը տուֆ քարով շինուած է ու բերուած՝ Հայաստանէն, չափերը` 300 x 170 x 150 սմ: Հեղինակներ՝ Լեւոն Թոքմաջեան, Հայկ Թոքմաջեան Յուշարձանին կցուած է յուշատախտակ մը հետեւեալ մակագրութեամբ.