Back

ⓘ Լուվր




Լուվր
                                     

ⓘ Լուվր

Լուվր, անցեալին կը հանդիսանար ֆրանսական թագաւորական պալատ, աւերուած Տուիլիերի պալատի հետ Փարիզի գլխաւոր ամրոց։

Պալատը կը գտնուի Փարիզի կեդրոնը՝ ձախէն Սեն գետի, աջէն՝ Ռիւոլի փողոցին միջեւ։ Լուվրը իր հաւաքածոյով աշխարհի հռչակաւոր թանգարաններէն է, իսկ մակերեսով՝ Փարիզի ամենամեծ Թանգարանը կը ներկայացնէ բազմազան հաւաքածոներ՝ սկսած շատ հին ժամանակներէն մինչև 1848 թուական, Արեւմտեան Եւրոպայէն մինչեւ Պարսկաստան, Յունաստան, Եգիպտոս, Մերձաւոր Արեւելք եւ Միջագետք։

Լուվրի մէջ ներկայացուած ստեղծագործութիւնները բազմազան են՝ նկարներ, քանդակներ, սերամիքի ստեղծագործութիւններ, հնեաբնական գտածոներ, արուեստի ստեղծագործութիւններ, զարդարուն կիրառական արուեստ եւ այլն։ Համաշխարհային ճանաչում ունին Լուվրի մէջ ներկայացուած յունական հին դարաշրջանի քանդակ Միլոսեան Վեներան, Լէօնարտօ Տա Վինչիի Մոնա Լիզան Ճոքոնտա, Էժեն Տելաքրուայի "Ժողովուրդին առաջնորդող ազատութիւնը" կտաւը, եւ բազմաթիւ այլ ստեղծագործութիւններ։ Լուվրը աշխարհի ամենաշատ այցելուներ ունեցող թանգարանն է։ 2008 թուականին Լուվր այցելած է շուրջ 8, 5 միլիոն մարդ։ Լուվրի մշտական ցուցադրութիւնը կընդգրկէ շուրջ 35 հազար ստեղծագործութիւն՝ տեղաբաշխուած 60, 600 մեթր² ընդհանուր մակերեսով դահլիճներուն մէջ։

                                     

1. Լուվրը եւ Փարիզի միւս թանգարանները

Եւրոպական արուեստը սկսած 1848 թուականին Փարիզի մէջ ներկայացուած է Օրսէ թանգարանին մէջ 1848-1914 թուականներ եւ Պոմպիտու կեդրոնին մէջ 1914-էն սկսեալ՝ ժամանակակից եւ նոր արուեստ։ Ասիական արուեստը ներկայացուած է Կիմէ թանգարանին մէջ ֆրանսերէն՝ Guimet։ Ափրիկէի, Ովկիանիոյ եւ Ամերիկայի բնիկներու արուեստը Լուվրի մէջ կը գրաւէ համեմատաբար փոքր տեղ շուրջ հարիւր ստեղծագործութիւն, Փարիզի մէջ ասոնք առաւել ընդգրկուն ներկայացուած են Պրենլի ափափողոցիֆրանսերէն՝ Le musée du quai Branly թանգարանին մէջ։

                                     

2.1. Պատմութիւնը Թագաւորական Պալատը

1190 թուականին Ֆրանսայի արքայ Ֆիլիփ Օգոստոսը Սեն գետի ափին կը կառուցէ Լուվր ամրոցը։ Ամրոցը կառուցուած էր պաշտպանական նպատակներով։ 1317 թուականին թագաւորական գանձարանը կը տեղափոխուի Լուվր, իսկ Շառլ Ե. թագաւորը ամրոցը կը դարձնէ թագաւորական նստավայր։ Քաղաքի մեծնալու հետ մէկտեղ ամրոցը կը յայտնուի քաղաքին կեդրոնը եւ կը կորսնցնէ իր պատշտպանական նշանակութիւնը։ 1528 թուական Ֆրանցիսկ Ա. կը քանդէ ամրոցը։ 1546 թուականին թագաւորը կը սկսի ամրոցի վերակառուցումը, որպէս թագաւորական ճոխ նստավայր։ Միջնադարեան պարիսպի արեւմտեան մասը կը քանդուի եւ կը փոխարինուի Ռընեսանսի ոճով կառուցված թեւով Ճարտարապետ Փիեռ Լեսքօ։ Այս աշխատանքները կը շարունակուին Անրի Բ. եւ Շառլ Թ. թագաւորութեան ժամանակ։ Այնուհետեւ կը քանդուի հին Լուվրի պարիսպի հարաւային մասը՝ կառուցուելով Ռընեսանսի ոճով նոր շէնքի հսկայական թեւ։ 1594 թուականին Հենրի Դ. կորոշէ Լուվրի պալատը աւելի մեծցնելով միաւորել Տուիլիերի պալատի հետ, որ ներկայիս չէ պահպանուած։

                                     

2.2. Պատմութիւնը Թանգարանի Գործունէութեան Սկիզբը

Ամէն ինչ կը սկսի Արքայական հաւաքածոյի լավագոյն կտաւներու ցուցադրումէն, որ կը պահպանուէր Լուքսեմպուրկիան պալատին մէջ 1750-85 թուականներուն։ Ցուցահանդէսը կունենայ ահռելի յաջողութիւն, որմէ ետք ալ միտք կը ծագի Լուվրի մէջ բանալ մշտական ցուցահանդէս՝ Մարքիզ Տը Մարինիին ֆրանսերէն՝ marquis de Marigny Թագաւորի Շէնքերու վարչութեան ընդհանուր տնօրէնը եւ իրեն ժառանգորդ կոմս Անկիւիլլերին ֆրանսերէն՝ comte dAngiviller կը ծրագրեն Լուվրը դարձնել թանգարան։ 6 Մայիս 1791-ին կընդունուի օրէնքը, իսկ 10 Օգոստոս 1793-ին տեղի կունենայ նոր թանգարանի հանդիսաւոր բացումը։ Սկիզբը թանգարանը կը ծառայէ որպէս արուեստագէտներու կրթարան։ 1855 թուականէն թանգարանը բաց էր հանրութեան շաբաթական մէկ օր, մնացած օրերուն շարունակելով ծառայել արուեստագէտներուն։ Առաջին կայսրութեան ժամանակ Լուվրը կը ստանայ Նափոլէօնի թանգարան անունը։ Առաջին տնօրէն կը նշանակուի Տոմինիք-Վիւան Տենոնը ֆրանսերէն՝ Dominique-Vivant Denon։ Վերջինս Լուվրը կը դարձնէ աշխարհի ամենամեծ թանգարանը եւ կը նախագահէ անոր շինութեան ընթացքը առաջին կայսրութեան անկման ժամանակ։ Թանգարանը կընդլայնուի նեոկլասի ճարտարապետներ Շառլ Փերսիէի ֆրանսերէն՝ Charles Percier եւ Փիեռ Ֆոնթենի ֆրանսերէն՝ Pierre-François-Léonard Fontaine շնորհիւ, որոնք Ռիւոլի փողոցի երկայնքով կը կառուցեն Լուվրի շէնքին նոր թեւը։ Յաջորդ փոփոխութիւնը կը կատարուի Նափոլէօն Բ.ի օրերուն, մասնաւորապէս grand dessein իրագործումը։ Հիւսիսային Կալերիայի կառուցումը Ռիւոլի փողոցի երկայնքով շէնքը, որ Լուվրի պալատը կը միացնէ այժմ աւերուած Տուիլիերի պալատին կը լրացնէ եւ կաւարտէ Հեքտօր-Մարթին Լեֆել ֆրանսերէն՝ Hector-Martin Lefuel Լուի Վսքոնտիի ֆրանսերէն՝ Louis Visconti նախագիծով։ Ասոր զուգահեռ հարաւային թեւին կը կառուցապատուի համաչափ թեւը, որուն ավարտին տեսք կը ստանայ հսկայական ճարտարապետական համալիրը։ Բայց 1871-ին Փարիզի թաղապետութիւնը կայրէ Տուիլիերի պալատը եւ ճարտարապետ Լեֆելը ստիպուած կը վերակառուցէ շէնքին մէկ հատուածը հիւսիսային թեւին վնասուած կտորը։ Իսկ Տուիլիերի պալատը այդպես ալ չի վերականգնուիր եւ տարիներ ետք բազմաթիւ կշռադատումներէ ետք վերջնականապէս որոշում կը կայացուի մաքրել պալատի աւերակները, որ տեղի կունենայ 1882-ին։



                                     

2.3. Պատմութիւնը Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ

Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ Լուվրի հիմնադրամները պակսած են, ըստ նախապէս՝ 1938 թուականի-ին որոշուած ծրագիրի, որ կիրականացնէ Թանգարանի տնօրէն Ժաք Ժոարը ֆր. Jacques Jaujard)։ Վերջինս 1936-ին Սպանիոյ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ մեծ օգնութիւն կը ցուցաբերէ Փրատօ թանգարանի հիմնադրամը Ֆրանսայի տարածքով դէպի Զուիցերիա տեղափոխելու գործին։ Ան նախագիծի է նմանատիպ ծրագիր նաեւ Լուվրի համար՝ Փարիզի ռմբակոծուելու դէպքին։ Սակայն ինչպէս կը գրէ Հեքթոր Ֆելիսիանօն. "Ան Հիթլըրը խաղաղութեան պաշտօնական պայմանագիրի համար յոյս ունէր ստանալ Ֆրանսայի ստորագրութիւնը, որպէսզի ձեռք բերէր Լուվրի հաւաքածոյի լաւագոյն նմուշները, որպէս պատերազմի փոխյատուցում" ։

1939 թուականի Օգոստոսին, Փարիզի գրաւումէն ետք, թիւով 50 ստեղծագործութիւններ կը տարհանուին Փարիզէն եւ գերգաղտնի կերպով կը տեղափոխուին châteaux de Chambord Loir-et-Cher, Louvigny Sarthe, Château de Pau, եւն. Ընդհանուր առմամբ տեղի կունենայ 5, 446 արկղերի 200 տեղափոխութիւն։ Հին յունական քանդակ "Սամոթրասի յաղթանակը կը հանգրուանէ château de Valençayի մէջ, իսկ Ճոքոնտան "Փակուած կարմիր թաւիշեայ պաստառով, այնուհետեւ կաղամախէ պատերով արկղի մէջ, կը կրէ ինվ. համար NLP n°0 եւ երեք կարմիր կէտ, մեծ արժէքի նշանի տարբերակիչ" ։ Պատերազմի ընթացքի հետ հիմնադրամներու տեղափոխութիւնները աւելի ու աւելի զգուշութիւն կը պահանջէ, մասնաւորապէս ազատ զոնայի գրաւումէն ետք։ Ի վերջոյ գերմանացիներուն կը յաջողուի ճշտել թաքստոցներու ճշգրիտ վայերերը, սակայն Գերմանիոյ արուեստի պաշտպանութեան յանձնաժողովի պատասխանատու կոմս Վոլֆը աչք կը խփէ ասոր վրայ՝ կարեւոր համարելով միայն այն, որ արուեստի գլուխգործոցները հասնին յաջորդ սերունդներուն։ Գրաւման ժամանակ գերմանացիները Պատկերազարդ արուեստի յատուկ անձնակազմի գերմ. Sonderstab Bildende Kunst) ղեկավարութեամբ ամբողջ Ֆրանսաի Թանգարաններէն եւ մասնաւոր հաւաքածոներէն կը սկսին արուեստի ստեղծագործութիւններու ձեւական կողոպուտ, գլխաւորապէս վտարուած կամ փախուստի դիմած հրեաներու բնակարաններէն։ Լուվրի հնագիտութեան բաժինի վեց դահլիճներ մասամբ կը վերածուին պահեստի սրահի, ուր կը բերուին հրեաներէն գողցած ստեղծագործութիւնները եւ ուր Ռայխսմարշալ Հերմանն Կիոինկը 3 Մայիս, 1941-ին իր անձնական նստավայրը զարդարելու համար ստեղծագործութիւններ կընտրէ։ Ժիօ տը Փոմմ Ազգային պատկերասրահի շէնքը կը վերածուի թաքստոցի՝ annexe-ի։ Ստեղծագործութիւնները կը պահպանուին արկղերու մէջ, նախկին սեփականատէրերու մասին նշումներով։ Հետագային պատկերասրահի աշխատակից Ռոզ Վալանի ֆր. Rose Valland) ջանքերով թաքստոցին մէջ կը համարակալուին sont répertoriés, որ թոյլ է պատերազմէն ետք ստեղծագործութիւնները վերադարձնել իրենց նախկին սեփականատէրերուն։ Լուվրը նոյնպէս պատերազմէն ետք գրեթէ ամբողջութեամբ կը վերագտնէ իր գլուխգործոցները։

                                     

2.4. Պատմութիւնը Լուվրի Բուրգը

1983 թուականին Ֆրանսայի Նախագահ Ֆրանսուա Միթերանի պատուերով Լուվրի պալատի Նափոլէօնեան հրապարակի մէջտեղը կը կառուցուի Բրգաձև նոր մուտք՝ Լուվրի բուրգը։ Նախագիծը կիրականցնէ չինական արմատներով ամերիկացի ճարտարապետ Լէօ Մինկ Փեյը ։ Ամբողջ հաւաքածոն կառուցուած է ապակիէ կտորներէ։ Գլխաւոր բուրգի բարձրութիւնը 23, 64 մեթր է, իսկ յատակը՝ 35, 42 մեթր քառակուսի։ Ամբողջ բուրգը բաղկացած է իրար միացած թիւով 603 շեղանկիւններէ եւ 70 եռանկիւններէ։ Հանդիսաւոր բացումը կայացած է 30 Մարտ 1989-ին, իսկ բացուած է 1 Ապրիլինին։ Բուրգի կառուցման առիթը 1789 թուականի ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան 200-ամեայ յոբելեանն էր։

                                     

3. Բաժինները

Լուվրի թանգարանը բաղկացած է ութ բաժիններէ՝

Հին Եգիպտոս

Հին Եգիպտոսի բաժնին մէջ ցուցադրուած են նեղոսեան քաղաքակրթութեան մնացորդները՝ նախապատմական ժամանակներէն ք. ա. 4-րդ հազարամեակ մինչեւ ք. ա. IV դ.։

                                     

3.1. Բաժինները Հին Արեւելք

Հին Արեւելքի բաժինը նուիրուած է Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի հին քաղաքակրթութիւններու արուեստին՝ սկսած հնագոյն ժամանակներէմ՝ առաջին բնակիչներէն՝ ք. ա. 10.000 տարի եւ աւելի մինչեւ իսլամական դարաշրջան։

                                     

3.2. Բաժինները Հին Եգիպտոս

Հին Եգիպտոսի բաժնին մէջ ցուցադրուած են նեղոսեան քաղաքակրթութեան մնացորդները՝ նախապատմական ժամանակներէն ք. ա. 4-րդ հազարամեակ մինչեւ ք. ա. IV դ.։

                                     

3.3. Բաժինները Քանդակ

Քանդակի բաժինը կընդգրֆէ Միջին դարերը, Վերածնունդը եւ ժամանակակից դարաշրջանը։ Թանգարանի Ռիշելիէ թեւին մէջ կը ներկայացուին ֆրանսական արուեստի աշխարհին մէջ ամենակարեւոր հաւաքածոն, իսկ Տենոն թեւին մէջ իտալական եւ գերմանական գլուխգործոցներ։

                                     

3.4. Բաժինները Արուեստի Ստեղծագործութիւններ

Այս բաժնին մէջ ներկայացուած իրերը չափազանց բազմազան են թէ՛ ժամանակաշրջանի, թէ՛ օգտագործուած նիւթերու առումով։ կը ցուցադրուին զարդեր, գորգեր, կահոյք, փղոսկրէ, պրոնզէ իրեր, սերամիքներ, եւն։ Ցուցանմուշները կընդգրկեն լայն ժամանակաշրջան՝ միջնադարէն մինչեւ XIX դծու առաջին կէս։

                                     

3.5. Բաժինները Գեղանկարչութիւն

Գեղանկարչութեան բաժինը կը ներառէ շուրջ 6000 կտաւ՝ միջին դարերէն մինչեւ 1848 թուական։ 1848-էն ետք ինկած ժամանակաշրջանի գեղանկարչութեան հաւաքածոն 1986 թուականին Օրսէ թանգարանի բացուելէն ետք կը տեղափոխուին այդտեղ չնչին բացառութիւններով։ Գեղանկարչութեան բաժինը սկիզբը ստեղծուած է արքայական հավաքածոյէ եւ հետագային համալրուած է գնումներու եւ նուիրատուութիւններու հաշիւին։

                                     

3.6. Բաժինները Գծանկարչութեան Աշխատանքներ

Լուվրի վերջին՝ Գծանկարչութեան բաժնին մէջ կը ցուցադրուին գծանկարչական աշխատանքեր՝ կատարուած տարբեր արհեստներով։ Գծանկարչական աշխատանքներու ցուցադրութիւնը կը կրէ բացառապէս ժամանակաւոր բնոյթ՝ ստեղծագործութիւնները պարբերաբար կը փոխուին, քանի որ այս դրութեամբ եղած աշխատանքները լոյսի հանդէպ շատ զգայուն են։

                                     

3.7. Բաժինները Ափրիկէ, Ասիա, Ովկիանիա, Ամերիկա

Այս փոքրիկ բաժինը կը ներկայացնէ վերոնշեալ տարածաշրջաններու արուեստի փոքրիկ հավաքածոյ՝ թիւով 100 հատ, հիմնականին արձանիկներ եւ քանդակներ։ Բացուած է 2000 թուականին։ Այս բաժինը նախատեսուած է, որպես Պրենլի ափափողոցի թանգարանի ֆր. Musée du quai Branly) մշտական ներկայացուցչութիւն Լուվրի մէջ։

                                     
  • Լուվրի Պալատ, Լուվրի Թանգարան ֆրանսերէն palais du Louvre կամ պարզապէս Լուվր Փարիզի հին թագաւորական ամրոց, որ վերակառուցուած է իբրեւ պալատ, հաստատուած
  • մինչեւ մեր օրերը, իսկ դասական եւրոպական արուեստի հաւվաքածուով Փարիզի Լուվր եւ Մատրիտի Փրատօ թանգարաններու հետ մէկտեղ կը համարուի աշխարհի լաւագոյններէն
  • հասակը 2, 25 մեթր է Ան գրուած է Ագգատերէն լեզուով, կը ցուցադրուի ներկայիս Լուվր թանգարանին մէջ Համմուրապի ղեկաւարեց 42 տարի, ք.ա.1792 - էն մինչեւ ք.ա.1750
  • պատահականութիւնները 1766, Ուոլլես հաւաքածոյ, Լոնտոն, Լողացող կանայք 1775, Լուվր Փարիզ ներթափանցուած են կերպարներու սեթեւեթ տուայտանքներու նկատմամբ հազիւ
  • հաւաքածոյին ամենայատուկ նմոյշները ցուցադրուեցան Նիւ Եորքի Մեթրոփոլիթան Փարիզի Լուվր Լոս Անճելըսի ԼԱՔՄԱ, Հարվըրտի համալսարանի Արթիւր Մ Սաքլըր Պերլինի Տէօյչէ
  • եւ գիւտարար Ամենայայտնի ստեղծագործութիւններն են Մոնա Լիզան Ժակոնտա, Լուվր Փարիզ եւ Վերջին Ընթրիք ը: Լէոնարտոն առաջինը նախագծած է ժամանակակի հրասայլի
  • թափանցիկ ոսկեկար գլխաշորը: Նկարի իսկութիւնը ապացուցող հիմքը կը գտնուի Փարիզի Լուվր թանգարանին մէջ Այստեղ կը պահպանուի Լէոնարտօ տա Վինչիի կողմէն ուրուագծած
  • դարու սկիզբը Հոլանտայի մէջ Էժէն Տելակրուա, Ծովը Դէպի բարձունքէն, 1852, Լուվր Թոմաս Մորան, Մայրամուտը ծովուն մէջ, 1906, Պրուքլինի թանգարան Ուիլիամ Թէորներ