Back

ⓘ Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ




Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ
                                     

ⓘ Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ

Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզ, 1923-1991 թուականներուն գոյութիւն ունեցած հայաբնակ մարզ Ազրպէյճանական ՍՍՀ-ի կազմին մէջ։

                                     

1. Պատմութիւն

1804-1813 թուականներուն տեղի ունեցած ռուս-պարսկական պատերազմին իբրեւ արդիւնք Ռուսական կայսրութեան եւ Իրանի միջեւ 12 Յուլիս 1813-ին կնքուած Գիւլիստանի պայմանագիրով Արցախի պատմական տարածքը հարաւարեւելեան Կովկասի հետ միասին կընդգրկուի Ռուսական կայսրութեան տիրապետութեան մէջ:

5 Յուլիս 1921-ին Կեդրոնային Կոմիտէի ՌԿԿբ Կովկասեան գրասենեակի Լեռնային Ղարաբաղը կը միանայ Ազրպէյճանական ՍՍՀ-ի հետ, առանց բնակչութեան կարծիքը նկատի առնելու։

1917-ին Ռուսական կայսրութեան մէջ տեղի ունեցած յեղափոխութենէն ետք, վերջինիս տիրապետութեան տակ գտնուող ժողովուրդներուն համար պետութիւններու կազմաւորման նոր գործընթաց մը կը սկսի: 26 Մայիս 1918-էն ինկած ժամանակահատուածին մէջ իրենց անկախութիւնը կը հռչակեն Հայաստանի, Վրաստանի եւ Ազրպէյճանի դեմոկրատական հանրապետութիւնները: Արցախ կը դառնայ հայկական պատմական տարածքին փոքր մասին մէջ իր անկախութիւնը հռչակած Հայաստանի եւ թրքական աջակցութեամբ ձեւաւորուած նորաստեղծ Ազրպէյճանի միջեւ սկսած դաժան պատերազմի թատերաբեմ: Վերջինս իր կազմաւորման օրէն տարածքային պահանջներ կը ներկայացնէ Հարաւային Կովկասի հայկական տարածքներու մեծ մասին նկատմամբ: Տեղի կունենան կատաղի ընդհարումներ հայերու եւ ազերիներու միջեւ: Վերջիններուն կօգնէին տարածաշրջան մուտք գործած թրքական կանոնաւոր բանակին ստորաբաժանումները:

1 Դեկտեմբեր 1920-ին Ազգերու լիկային 5-րդ Կոմիտէն 3-րդ ենթակոմիտէի զեկոյցին հիման վրայ, արձագանգելով Ազրպէյճանի տարածքային հաւակնութիւններուն ու հայկական զանգուածային կոտորածներու փաստին, միաձայնութեամբ Ազրպէյճանի Դեմոկրատական Հանրապետութեան Ազգերու Լիկա ընդունելու դէմ կարտայայտուի, եւ մինչեւ հակամարտութեան վերջնական կարգաւորումը Արցախը կը ճանչնայ իբրեւ վիճելի տարածք, որու հետ կը համաձայնին հակամարտութեան բոլոր կողմերը, ինչպէս նաեւ Ազրպէյճանը: Այսպիսով, 1918-1920 թուականներուն Ազրպէյճանի Դեմոկրատական Հանրապետութեան ստեղծման ժամակաշրջանին անոր ինքնիշխանութիւնը չէր տարածուեր Արցախի վրայ:

7 Յուլիս 1923-ին Լեռնային Ղարաբաղի հայաբնակ մասէն կազմուած է Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը ԼՂԻՄ, որուն կեդրոնը Խանքենդի բնակավայրն էր, որ հետագային կը վերանուանուի Ստեփանակերտ: Սկիզբը ԼՂԻՄ-ը սահման ունէր Հայկական ՍՍՀ-ի հետ, բայց 1930-ներու վերջը ընդհանուր սահմանը կը վերցուի։

                                     

2. Վարչական բաժանում

Ինքնավար մարզը կը ներառէ.

  • Հատրութ 1963՝ Հատրութի շրջան,
  • քաղաքատիպ 7 բնակավայր՝
  • Շուշի մարզային ենթակայութեան քաղաք՝ Շուշիի շրջան,
  • Շուշիի շրջանԱզրպէյճան քաղաք Շուշի: Ինքնավար մարզի շրջանների մեջ մտնում էին.
  • Ստեփանակերտ` մարզային ենթակայութեան քաղաք ինքնավար մարզի վարչական կեդրոն,
  • Մատաղիս 1943՝ Մարտակերտի շրջան,
  • Մարտակերտի շրջան ԼՂԻՄ Մարտակերտ քաղաքատիպ բնակավայր,
  • Մարտունիի շրջան ԼՂԻՄ Մարտունի քաղաքատիպ բնակավայր,
  • Ասկերան 1967՝ Ասկերանի շրջան,
  • Կարմիր Շուկայ 1947՝ Մարտունիի շրջան,
  • 73 գիւղխորհուրդ
  • 5 շրջան փակագիծերուն մէջ նշուած են շրջաններուն վարչական կեդրոնները՝
  • Ասկերանի Ասկերան քաղաքատիպ բնակավայր, մինչեւ 1978՝ Ստեփանակերտի քաղաք Ստեփանակերտ,
  • Մարտակերտ 1960՝ Մարտակերտի շրջան,
  • Լենինաւան 1966՝ Մարտակերտի շրջան,
  • Մարտունի 1960՝ Մարտունիի շրջան,
  • Հատրութի շրջան ԼՂԻՄ Հատրութ քաղաքատիպ բնակավայր,
                                     
  • ձեւաւորման համար Արցախին մէջ խորհրդային կարգեր հաստատուելէ ետք եւ երկրամասը ինքնավար մարզ հռչակուելէ ետք, 1923 թուականին 26 պատգամաւորներու առաջնորդ, Բաքուի կոմունայի
  • Տօն Ասկարեան 10 Յուլիս 1949 1949 - 07 - 10 Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային
  • Փետրուար 1909 1909 - 02 - 12 Թաղավարդ գիւղ, Մարտունու շրջան, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն - 9
  • Կեդրոնական գործադիր յեղափոխական կոմիտէին որոշումով կը կազմաւորուի Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար Մարզը ազրպէյճանական ԽՍՀ կազմին մէջ, որմով, ըստ էութեան, ոչ թէ
  • ունէր Ազրպէյճանի հետ անոր ունեցած տնտեսական կապերով Լեռնային Ղարաբաղը ինքնավար մարզ պիտի դառնար Շուշի կեդրոնով Որոշման այսպիսի շրջադարձային փոփոխութեան
  • Նախիջեւանի, Ղարաբաղի եւ Գանձակի 4 խանութիւնները, վերջնականապէս Ռուսիոյ կը միացուին եւ 1830 - ին կը կազմեն Հայկական Նահանգը կամ Հայկական Մարզ Պարսկաստանի
  • Թուրքական Հանրապետութիւն գրեթէ ճանչցուած են Չճանչցուած պետութիւններէն է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը: Ասիայի համար բնորոշ է բնակչութեան քանակի շատ բարձր
  • Օգոստոս 1963 1963 - 08 - 14 57 տարեկան Ծննդավայր Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային
  • Զօրայր Խալափեան Ծնած է 1 Օգոստոս 1933 Ծննդավայր Թալիշ, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, ԱԽՖՍՀ
  • Alexander Ծնած է 6 Մարտ 1962 1962 - 03 - 06 Ծննդավայր Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային

Users also searched:

լեռնային ղարաբաղի ինքնավար մարզ քարտեզ, լեռնային ղարաբաղի հանրապետություն,

...
...
...