Back

ⓘ Լեղուց




Լեղուց
                                     

ⓘ Լեղուց

Լեղուցը կամ լեղապարկը տանձի ձեւով մկանային պարկանման օրկան մըն է, որ կը ծառայէ մաղձի կուտակման: Ան ունի մօտաւորապէս 8 սմ. երկարութիւն եւ 45 կրամ ծանրութիւն: Լեղուցը կը գտնուի լեարդին յատակը: Ան ունի վիզի նման նեղ վերին բաժին մը եւ լայն պարկանման վարի բաժին մը: Վիզը անմիջական կապակցութեան մէջ է լեարդին հետ: Լեղուցը ունի իր ծորանը, որ կը կոչուի լեղուցածորան: Անիկա կը միանայ լեարդի միացեալ ծորանին եւ երկուքը միասին կը կազմեն մաղձածորանը, որ ունի 7-10 սմ. երկարութիւն: Մաղձածորանը կը միանայ շարոյրի ծորանին հետ եւ երկուքը միասին կը բացուին տասներկումատնեայ աղիքին մէջ:

Լեարդը կարտադրէ օրական 500-600 մլ. մաղձ: Անիկա կանաչ-դեղին հեղուկ մըն է, որ կը պարունակէ ջուր, մաղձային աղեր bile salts, մաղձային ներկեր bile pigments քոլեսթերոլ, bilirubin եւ բնասպիտներ proteins:

Լեղուցը կամբարէ եւ կը խտացնէ լեարդէն եկած մաղձը: Կերակուր ուտելէ ետք եւ կերակրագնդակի bolus ստամոքս հասնելէ ետք լեղուցը կը կծկուի եւ կը մղէ իր մէջ կուտակուած մաղձը դէպի լեղուցածորան: Մաղձը կը շարունակէ իր ճամբան եւ խարնուելով շարոյրէն եկած հիւթին հետ, կը հոսի տասներկումատնեայ աղիքին մէջ։ Լեղուցէն մաղձի արտահոսքը կը զօրանայ երբ ստամոքս հասած սննդանիւթերը հարուստ են ճարպերով: Կերակուր չուտելու պարագային, այսինքն՝ ծոմապահութեան ընթացքին, մաղձը կը կուտակուի լեղուցին մէջ:

                                     

1. Մաղձը

Մաղձային աղերը տասներկումատնեայ աղիքին մէջ կը գործեն հոն գտնուած ճարպերու վրայ եւ տեղի կունենայ անոնց տարրալուծումը եւ ներծծումը: Մաղձային ներկերը կը մնան աղիքներու մէջ։ Անոնք չեն ներծծուիր, եւ կարտահանուին կղկղանքին feces հետ տալով անոր կանաչ-դեղին գունաւորում մը:

Մաղձը ունի նաեւ երկրորդական պարտականութիւն մը: Անիկա լեարդին մէջ կը նպաստէ թոյներու, ցպիկներու bacteria եւ ժահրերու virus մաքրագործումին:

Մաղձին մեծ մասը՝ մօտաւորապէս 90 տոկոսը, կը ներծծուի բարակ աղիքին մէջ եւ կը վերադառնայ լեարդ: Այս շրջանը կը պատահի օրական 10-12 անգամ:

                                     

2. Հիւանդութիւններ

Մաղձի անբաւարարութեամբ տեղի կունենայ ճարպերու անմարսողութիւն եւ հետեւաբար՝ կրթալ, փքուածութիւն եւ A, D, E, K կենսանիւթերու անբաւարարութիւն:

Լեղուցը կը յայտնուի երկու հիմնական հիւանդութիւններով՝ լեղուցի քարեր եւ լեղուցի բորբոքում-լեղատապ cholecystitis:

                                     

2.1. Հիւանդութիւններ Լեղուցի քարեր

Լեղուցի քարերուն 85 տոկոսը կազմուած են քոլեսթերոլէ: Կիներ, գէր անձեր, տարեցներ եւ շաքարախտաւորներ առաւել հակամէտ են ունենալու լեղուցի քարեր: Լեղուցի քարերը ունին երկու գունաւորում՝ սեւ եւ սրճագոյն: Սեւ քարերը կազմուած են կիրէ, bilirubinate-է, calcium bilirubinate-է եւ կիրաղերէ calcium salts, որոնք կըլլան պզտիկ եւ կարծր: Անոնք կը պատահին առաւելաբար ալքոլ գործածողներու, երկարատեւ արիւնալուծումի hemolysis հարցեր ունեցողներու եւ տարեցներու մօտ: Սրճագոյն քարերը կըլլան կակուղ-սահուն եւ կազմուած bilirubinate-է եւ ճարպային թթուներէ fatty acids:

Լեղուցի քարերը կը մեծնան տարեկան մօտաւորապէս 1-2 մմ.: Քարի մը ծաւալումը եւ ախտանշաններու սկսիլը կը տեւէ 5-20 տարի: Քարերուն մեծամասնութիւնը կը կազմուի լեղուցին մէջ, սակայն յաճախ սրճագոյն քարերը կը կազմուին լեղուցածորանին մէջ:

լեղուցի քարերը կազմուած կ՛ըլլան նաեւ մարմնին մէջ կուտակուած հանքային նիւթերու եւ լեղուցին արտադրած մաղձին խառնուրդով: Զանոնք կարելի է լեղուցէն դուրս հանել վիրահատութեամբ կամ չէզոքացնել՝ լէյզըրով:



                                     

2.2. Հիւանդութիւններ Լեղուցի բորբոքում

Լեղուցի քարերը կը կազմուին մաղձի խտացումով եւ կարծրացումով: Սակայն յստակ չէ անոնց կազմութեան ճշգրիտ դրդապատճառները: Մէկ կամ մէկէ աւելի քարեր կրնան կազմուիլ զանազան չափերով: Քարերուն մեծամասնութիւնը ինքնաբերաբար լեղուցէն դուրս կը մղուին եւ անցնելով լեղուցածորանէն ու մաղձածորանէն, կը հասնին տասներկումատնեայ աղիք: Մնացեալ քարերը կրնան մնալ լեղուցին մէջ երկար ժամանակ առանց ախտանշանի կամ կը յառաջացնեն երկու բարդութիւններ՝ լեղուցածորանի եւ կամ մաղձածորանի խցում ու լեղուցի բորբոքում:

                                     

2.3. Հիւանդութիւններ Ծորաններու խցում

Ծորաններու անակնկալ խցումով կը սկսի ուժգին նոպայական խթացաւ colicy pain մը՝ փորի աջ կողմի եւ վերի բաժինին մէջ, որ կը սաստկանայ 15-60 վայրկեանի մէջ եւ կը մնայ այս վիճակի մէջ մի քանի ժամեր: Ցաւը կրնայ կրկնուիլ յաջորդ օրերուն եւ կամ բնաւ տեղի չունենալ:

                                     

2.4. Հիւանդութիւններ Լեղատապ

Երկարատեւ խցումով լեղուցը կը բորբոքի եւ տեղի կունենայ լեղատապ cholecystitis: Յաճախ քարը կանցնի ծորանէն եւ ցաւը կանյետանայ բոլորովին: Լեղուցածորանի եւ մաղձածորանի խցումով մաղձը կը կուտակուի լեղուցին մէջ եւ լեղուցը կը ծաւալի ու կը բորբոքի: Այս բոլորին հետեւանքով անհատը կունենայ որոշ ախտանշաններ, ինչպէս՝ բարձր ջերմ, սուր ցաւ, անմարսողութիւն, ուրուածութիւն, ախորժակի նուազում, նողկանք եւ փսխունք:

                                     

2.5. Հիւանդութիւններ Ախտաճանաչում

Լեղուցի քարերու եւ բորբոքումի ախտաճանաչումը կը կատարուի լեղուցի գունաւոր նկարահանումով, cholecystography, անդրձայնային ultrasound, համակարգչային CT Scan եւ մաքնիսարձագանգային նկարահանումներով MRI:

Լեղուցի քարերու դարմանումը կը պահանջէ վիրաբուժական միջոցառում, այսինքն՝ լեղուցի վիրահատում, ուր լեղուցին հետ կարտահանուին նաեւ լեղուցի քարերը:

Լեղուցի բորբոքումը կրնայ անցողակի ըլլալ եւ անիկա կը դարմանուի դեղերով: Սակայն բորբոքումի կրկնութիւններու պարագային լեղուցի վիրահատումը պարտաւորիչ կը դառնայ:

Լեղուցի սուր եւ կրկնուող բորբոքումը կրնայ պատճառ դառնալ շարոյրի բորբոքումին pancreatitis, որ շատ լուրջ կացութիւն մը կը ստեղծէ:

                                     
  • թոք 4.մնացուկային ձախ թոք 5.աջ թոք 6.սիրտ 7.լեարդ 8.ստամոքս 9.օդապարկ 10. լեղուց 11.յետստամոքսային գեղձ 12.փայծաղ 13.աղիներ 14.սերմնարաններ 15.երիկամներ

Users also searched:

լեղապարկ քար,

...
...
...