Back

ⓘ Իրաւաբանութիւն




Իրաւաբանութիւն
                                     

ⓘ Իրաւաբանութիւն

Իրաւաբանութիւն, գիտութիւնը իրաւունքի մասին: Իրաւաբանները կը զբաղին իրաւունքի բնոյթի եւ զարգացման համակարգուած պարզաբանմամբ, կը բացայայտեն այն սկզբունքները, որոնց վրայ հիմնուած է կամ պէտք է հիմնուած ըլլայ իրաւունքը` ներառեալ անոր կապը այլ հաստատութիւններու եւ գործելակերպերու, օրինակ` բարոյականութեան հետ, ինչպէս նաեւ կը բացայայտեն անոր ներքին գործելակերպը: "Իրաւունքը" կրնայ ըլլալ գործող եւ բնական կամ նոյնիսկ ներկայացուած որպէս կարգաւորիչ օրէնսագիրք, որ պաշտօնական իրաւական համակարգի բաղկացուցիչ մասը չէ: Կրնայ թուիլ, թէ այս խնդիրներու վերացական բնոյթը կը հեռացնէ իրաւաբանութիւնը իրաւունքի բովանդակութենէն, սակայն սկզբունքները, որոնք իրաւաբանութիւնը կուսումնասիրէ կամ կը նկարագրէ, կը կազմեն իրաւաբաններու գործելակերպի բաղկացուցիչ մասը կամ կը կիրառեն իրաւական համակարգի շրջանակներուն մէջ: Հետեւաբար, իրաւունքի եւ իրաւագիտութեան կապը կը նմանի քաղաքականութեան եւ քաղաքագիտութեան կապին:

                                     

1. Կամքը Իրաւաբանութեան Տեսանկիւնէն

Կամքը կիշխէ այն տեսութիւնը, ըստ որու անհատական կամքը քաղաքացիական իրաւունքի սկզբնաղբոյրն է: Կամքը անհրաժեշտ տարրն է ցանկացած իրաւաբանական գործարքի, որ ինքնին կամքի դրսեւորում է եւ կը յանգեցնէ իրաւաբանական այնպիսի հետեւանքներու, ինչպիսին ցանկացած են կողմերը եւ միայն այն պատճառով, որ անոնք այդ կամեցել են: Ուստի անվաւեր կը համարուի այն գործարքը, որ իրականացուած է առնութեամբ, խաբէութեամբ կամ սխալմունքով, քանի որ այդպիսի գործարքը չի հանդիսանար մասնակիցների իրական, գիտակցուած կամքի դրսեւորում: Քրէական իրաւունքի ոլորտում կամքը կընդգրկէ գործունէութեան դրդապատճառները, գործիչի նպատակները եւ կատարուած գործողութիւններէն անհրաժեշտաբար կամ պատահաբար բխող հետեւանքներու կանխատեսումը: