Back

ⓘ Իտալերէն




                                               

386 (թիւ)

Alt 386 գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան В գլխատառը իտալերէն՝ trecentoottantasei այլ լեզուներով՝ յունարէն՝ τριακόσια ογδόντα έξι 386 Զիկենէ աստեղնեակի կարգային թիւն է հունկարերէն՝ háromszáznyolcvanhat A001358 հարիւրքսաներորդ կիսապարզ թիւն է

                                               

Երկուշաբթի

Երկուշաբթի, շաբթուան երկրորդ օրն է։ Անունը բաղկացած է երկու բառերէ՝ "երկու" եւ "շաբաթ", նշանակելով որ այս օրն շաբթուան երկրորդ օրն է։ Եւրոպական երկրներուն մէջ երկուշաբթին կը համարուի աշխատանքային շաբթուան առաջին օրը։ Որպէս կարճ ձեւ արեւելահայերը կը գործածեն՝ "Եկշ" ձեւը, իսկ արեւմտահայերը՝ "Բշ." ձեւը։ Անգլերէնի մէջ կը հանդիպինք՝ "Mon" ձեւին։

                                               

Պետրոս Գիրգորով

Պետրոս Գիրգորով այսինքն՝ Պետրոս Գրիգորեան, պուլկարահայ երգիչ, Պուլկարիայի ժողովրդական արուեստագէտ, ՌԴ ժողովրդական արուեստագէտ, Ֆիլիփ Գիրգորովի հայրը։

                                               

Թագուհի Աւագեան

Աւագեան Թագուհի, երգչուհի, ծնած Զմիւռնիա: Մանուկ հասակէն ծնողքին հետ գացած է Ամերիկա: Ձայնին քաղցրութեան եւ երգելու ընդունակութեան շրնորհիւ, յաճախ հրաւիրուած է երգելու ազգային եւ բարեսիրական հաւաքոյթներու մէջ, ուրկէ խրախուսուած՝ սկսած է հետեւիլ երաժշտական դասընթացքներու: Երեք տարի աշակերտած է բրոֆ. տ’Արիտին, ի Պրիճֆորթ, երկու տարի ալ բրոֆ. տիկին Տէյվիս Հաուլիի: Ամերիկեան թերթերը գովեստով խօսած են իր ձայնին ազդուութեան եւ տպաւորութեան մասին: Յ. Մեհարապեան "Հանրագիտակ Տարեգիրք" ին մէջ հետեւեալը կը գրէ. "Անոր Տիկին Թ. Աւագեանի ձայնը թաւշային կակուղ քօնդրալդօ է. ցած եւ միջին ձայները լեցուն են ...

                                               

Նիւթելլա

Նիւթելլան կաղինով, տուրմով եւ քսուկէ ապրանքանիշ է, որ կը պատկանի իտալական Ferrero ընկերութեան եւ կը վաճառուի աշխարհի 75 երկրներուն մէջ, որոնցմէ է՝ Հայաստանը։ Շատ երկրներու մէջ, Նիւթելլան կը ծանուցուի իբրեւ "կաղինով Քսուկ", սակայն մասնաւորապէս իտալական օրէնքներուն համաձայն՝ ան չի կրնար ներկայացուիլ իբրեւ այդպիսին, որովհետեւ չի համապատասխաներ պինդ քաքաուի նուազագոյն պարունակութեան չափանիշներուն։ 2011 թուականին, ԱՄՆ-ի Գալիֆորնիա նահանգին մէջ սպառողական դասակարգային պահանջի class action հիման վրայ դատավարութիւնը սկսած էր համաձայնիլ թէ բողոքները ծածկուած են շուրջ $3 միլիոնի հասնող տոիժերու հաշո ...

                                               

Լազանիա

Լազանիա, քառակուսի կամ ուղղանկիւն դդմաճէ պատրաստուած իտալական ուտեստ՝ լեցուած պեշամել թացանով, լազանիայի խմորէ թերթիկներով եւ փարմեզան պանիրով։ Ըստ տարածաշրջանի՝ բաղադրամասերը կրնան տարբերիլ՝ միս, լոլիկ, շոմին, այլ բանջարեղէն, փոլոնեան թացան, մոցարելա պանիր կամ ռիքոթա:

                                               

Hier Encore

Երգը շատ կարճ ժամանակամիջոցի մէջ մեծ ժողովրդականութիւն ձեռք բերաւ եւ անուանի այլ երգիչներու կողմէ շուտով կատարուեցաւ։ Երգը ձայնագրուեցաւ անգլերէն՝ "Yesterday, When I Was Young", իտալերէն՝ "Ieri Si", դանիերէն՝ "Hvor tiden går", ճապոներէն՝ 帰り来ぬ青春, սպաներէն՝ "Ayer Aún", ֆիններէն՝ "Eilen kun mä tiennyt en" տարբերակներով: "Hier Encore" -կը համարուի Ազնաւուրի ամենասքանչելի երգերէն մէկը: Երգին անգլերէն բնագիրը, որուն հեղինակը Հերպերտ Քրեցմերն Herbert Kretzmer է, կը պատմէ ծերացած մարդու մը մասին, ով հայեացք կը նետէ իր անցած կեանքին եւ ցաւով կը նկատէ, որ երիտասարդութեան տարիները վատնած է չնչի ...

                                               

Լա Պոհեմ (երգ)

"Լա Պոհեմ", երգ, որ գրած են Շարլ Ազնաւուրն ու Ժագ Փլոտէն 1965 թուականին: Այն կը պատմէ պոհեմական կեանքով ապրող նկարիչի մը պատմութիւն, որ կարօտով կը յիշէ Մոնմարտրի բարձունքներուն անցուցած իր երիտասարդութեան տարիները:

Իտալերէն
                                     

ⓘ Իտալերէն

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Լեզու արւմտ.

Իտալերէնը իտալ.՝ Italiano կը պատկանի Հնդեւրոպական լեզուներու ընտանիքի ռոմանական լեզուներու արեւմտաիտալական լեզուախումբին։ Իտալերէն կը խօսին աշխարհի վրայ 61 միլիոն մարդ։ Իտալերէնը պետական լեզուն է Իտալիոյ, Զուիցերիոյ, Սան Մարինոյի, Սլովենիոյ, Վատիկանի եւ Իսթրիա կոմսութեան մէջ Խրուաթիա։ Ըստ աշխարհի լեզուներու դասակարգման՝ իտալերէնը 21-րդն է։

                                     

1. Այբուբենը Եւ Գիրը

Թէեւ իտալերէնի այբուբենը ունի 21 տառ՝ 16 բաղաձայն եւ 5 ձայնաւոր, սակայն կը ցուցադրուի 26 տառ, որոնցմէ վերջին 5-ը կօգտագործուին արտասահմանեան ծագում ունեցող բառերուն մէջ եւ չեն պատկանիր իտալերէն լեզուի այբուբենին։

                                     

2.1. Հնչիւնները Բաղաձայնները

Իտալերէն լեզուին մէջ բաղաձայնները թիւով 16 են՝

B, C, D, F, G, H, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, Z.

C տառը՝ a, o, u ձայնաւորներէն եւ բաղաձայններէն առաջ կարտասանուի { k }կ։

Օրինակ՝

ca ne {քանէ} շուն,

co lore {քոլորէ} գոյն,

cu ore {քուորէ} սիրտ,

cl amore {քլամորէ} աղմուկ, աղաղակ,

cr udele {քրուտելէ} դաժան։

C տառը՝ i, e ձայնաւորներէն առաջ կարտասանուի { tʃ } չ։

Օրինակ՝

ci elo {չիելօ} երկինք,

dol ce {տոլչէ} քաղցր,

ce na {չենա} ընթրիք,

fa ci le {ֆաչիլէ} հեշտ,

ci nema {չինեմա} շարժապատկեր։

G տառը՝ a, o, u ձայնաւորներէն եւ բաղաձայններէն առաջ կարտասանուի { g }կ։

Օրինակ՝

ga tto {կաթթօ} կատու,

go la {կոլա} կոկորդ,

gu sto {կուսթօ} համ,

gr eco {կրեքօ} յոյն,

gr igio {կրիճիօ} մոխրագոյն։

G տառը՝ e, i ձայնաւորներէն առաջ կարտասանուի { dj }ճ։

Օրինակ՝

ge lato {ճելաթօ} պաղպաղակ,

gi orno {ճիորնօ} օր,

gi allo {ճիալլօ} դեղին,

ge nte {ճենթէ} ժողովուրդ, մարդիկ։

GN տառակապակցութիւնը կարտասանուի { նի }։

Օրինակ՝

gn omo {նիոմօ} գաճաճ,

a gn ello {անիելլօ} գառ,

o gn i {օնիի} իւրաքանչիւր,

so gn o {սոնիօ} քուն։

GLI տառակապակցութիւնը կարտասանուի { լի }։

Օրինակ՝

fi gli o {ֆիլիօ} որդի,

vo gli a {վոլիա} ցանկութիւն,

a gli o {ալիօ} սխտոր,

bi gli etto {բիլիեթթօ} տոմս։

Իտալերէնին մէջ H տառը չունի հնչիւն, երբ h տառը կը գրուի c կամ g տառէն ետք, որուն կը յաջորդէ e կամ i ձայնաւորը ապա c կամ g տառը կարտասանուի { ք }, { կ }։

Օրինակ՝

chi lo {քիլօ} քիլօկրամ,

ghi accio {կիաչչիօ} սառոյց։

H տառը կօգտագործուի նաեւ avere - ունենալ օժանդակ բայի ներկայ ժամանակի մէջ խոնարհուած որոշ դէմքերու մէջ։

h o {օ} ես ունիմ,

h ai {այ} դուն ունիս,

h a {ա} ան ունի,

h anno {աննօ} մենք ունինք ։

SC տառակապակցութիւնը a, o, u ձայնաւորներէն առաջ կարտասանուի { սք }։

Օրինակ՝

sca la {սքալա} աստիճան,

scu ola {սքուոլա} դպրոց,

sco po {սքոփօ} նպատակ։

SC տառակապակցութիւնը e, i ձայնաւորներէն առաջ կարտասանուի { շ }։

Օրինակ՝

sce gliere {շելիերէ} ընտրել,

sci enza {շենցա} գիտութիւն։

S տառը երբ կը գտնուի երկու ձայնաւորներու միջեւ կարտասանուի { զ }, սակայն երբ երկու ձայնաւորներու միջեւ կը գրուի երկու SS կարտասանուի { ս }։

Օրինակ՝

c asa {քազա} տուն,

c osa {քոզա} ինչ։

p assa re {փասսարէ} անցնել,

b assa re {պասսարէ} իջեցնել։

S տառը հետեւեալ բաղաձայններէն առաջ b, d, g, l, m, n, r, v նոյնպէս կարտասանուի { զ }։

Օրինակ՝

sdegno {զտենիօ} զայրոյթ,

snello {զնելլօ} բարակ,

svago {զվակօ} զուարճանք։

                                     

3. Քերականութիւնը

Իտալերէն լեզուն ունի 2 սեռ՝ արական եւ իգական, 2 յօդ՝ անորոշ եւ որոշեալ, 15 ժամանակաձեւ՝ սահմանական եղանակ 8 indicativo, ստորադասական եղանակ 4 congiuntivo, պայմանական եղանակ 2 condizionale, հրամայական եղանակ 1 imperativo։

                                     

4. Անկատար Ներկայ / Presente Indicativo

Անկատար ներկայ սահմանական ներկայ ժամանակը ցոյց կու տայ խօսելու ժամանակ կատարուող գործողութիւնը։

Իտալերէն լեզուին մէջ բայերը կը բաժնուին 3 խումբի

Սահմանական ներկայ ժամանակը կանոնաւոր բայերու պարագային կը կազմուի աւելցնելով բայի արմատին հետեւեալ վերջաւորութիւնները՝

                                     

5. Սահմանական Անցեալ Passato Prossimo

Սահմանական անցեալ ժամանակը ցոյց կու տայ ներկայ ժամանակակէտէ մը առաջ կատարուած, աւարտած գործողութիւն։ Կը կազմուի avere կամ essere օժանդակ բայի ներկայ ձեւով եւ վաղակատար դերբայով ։

                                     

6. Բառապաշարը

Հանրայայտ Ասացուածքները

Una buona mamma vale cento maestre - Լաւ մայրը հարիւր ուսուցիչ կարժէ։

Prima i denti, poi i parenti - Սկիզբը դուն եւ քու ընտանիքդ, այնուհետեւ բարեկամներդ։