Back

ⓘ Իսլամ Եղբայրներ




Իսլամ Եղբայրներ
                                     

ⓘ Իսլամ Եղբայրներ

"Իսլամ եղբայրներ", միջազգային կրօնական եւ քաղաքական կազմակերպութիւն, որ ստեղծուած է 1928-ին Իսմայիլիայի մէջ` իսլամական կրօնի ուսուցիչ Հասան Ալ-Պաննայի կողմէ: 1933-ին կազմակերպութեան շտապ-կայանը տեղակայուած է Քահիրէ: Հասան Ալ-Պաննան շարժումը բնութագրեց այսպէս՝ "Սաֆալեան շարժում, ուղղափառ ճանապարհ, սուֆիստական իրականութիւն, քաղաքական կազմակերպութիւն, մարմնամարզային խումբ, գիտական եւ մշակութային համայնք, գիւղատնտեսական կազմակերպութիւն, ընկերվարական գաղափար": 1949-ին Հասան Ալ-Պաննայի մահէն ետք, արդէն 1950-ին շարժման գաղափարակիցներէն մէկը դարձաւ Սայիտ Քութուպը, զոր մահապատիժի ենթարկեցին 1966-ին: Կազմակերպութիւնը ունի բազմաթիւ հետեւորդները աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջաւորութեան ունէր գրեթէ 500 հազար անդամ: Ինչպէս կը նշէ "Ժենմին Ժիպաօ" թերթը, կազմակերպութիւնը ունի մեծ տարածում։ Անիկա մեծ ուժերով կը գործէ Թունուզի, Լիպիոյ, Սուրիոյ եւ այլ արաբական երկիրներու մէջ:

Կազմակերպութեան կարգավիճակը միանշանակ չէ: Շարք մը երկիրներու մէջ անիկա օրինաւոր է է, իսկ անոր կապուած քաղաքական կուսակցութիւնները տեղեր կը գրաւեն տարբեր երկիրներու խորհրդարաններու մէջ: Միաժամանակ անիկա ահաբեկչական կազմակերպութիւն կո նկատուի Պահրէյնի, Եգիպտոսի, Ռուսաստանի, Սուրիոյ եւ Սէուտական Արաբիոյ մէջ։

                                     

1. Իսլամ Եղբայրները Եգիպտոսի Մէջ

1954-ին Եգիպտոսի նախագահ Կամալ Ապտուլ Նասերի վրայ կատարուած ձախող մահափորձէ ետք "Իսլամ եղբայրներու" գործունէութիւնը Եգիպտոսի մէջ աւարտեցաւ, քանի մը կառավարութեան հակառակորդներ ձերբակալուեցան:

1984-ին "Իսլամ եղբայրները" մասնակցեցան խորհրդարանական ընտութիւններուն: Սակայն իրաւաբանական կարգավիճակ չունենալը անոնց կը ստիպէ հանդէս գալ արձանագրուած կուսակցութիւններու ցուցակով կամ որպէս "անկախ" թեկնածու: Օրինակ՝ 1984-ին "Եղբայրները" հանդէս եկան "Նոր Ուաֆտ" ազատական կուսակցութեան ցուցակով եւ Ազգային ժողովի մէջ խորհրդարան ունեցան 8 տեղ: 1987-ին անոնք արդէն միացան ընդդիմադիր "Նոր Ուաֆտ", ազատական-ընկերվարականներուն եւ Ընկերվարական-աշխատաւորական կուսակցութիւններուն ու ստեղծեցին "Իսլամական դաշինքը": "Իսլամ եղբայրներու" թեկնածուներուն բաժին հասաւ 37 տեղ:

2005-ի Եգիպտոսի խորհրդարանական ընտութիւններուն "Իսլամ եղբայրները" ՝ ընտրութիւններին մասնակցելով որպէս անկախ թեկնածու ստացան 88 տեղ խորհրդարանի 20 %-ը՝ դառնալով թիւով մեծագոյն ընդդիմադիր խմբակցութիւնը: 2010-ի նոյեմբերին կայացած ընտրութիւններուն ահաբեկչութիւններու եւ իշխանութիւններու ձեռնարկած քայլերու պատճառով, "Իսլամ եղբայրները" ստացան աւելի քիչ քուէ, քան 5 տարի առաջ: Եւ այդ մէկը մղեց, որ մարդիկ դուրս գան փողոց՝ ընծայելով իսլամ-արմատականներու բողոքի առիթի:

Կազմակերպութիւնը մտադիր էր աշխուժօրէն մասնակցիլ 28 Նոյեմբեր 2010-ի եւ 5 Դեկտեմբերի կայանալիք ընտրութիւններուն, սակայն առաջին փուլէն ետք բազմաթիւ խախտումներու պատճառով անոնք յայտարարեցին պոյքոթելու մասին:

4 Դեկտեմբեր 2011-ին կուսակցութիւնը խորհրդարանական ընտրութիւններու առաջին փուլին յաղթեց: Անոնք հաւաքեցին ընտրողներու ձայներու 40 %-ը, ընտրութիւններուն մասնակցած էին ընդհանուր ընտրողներու 62 տոկոսը, կամ 8.5 մլն մարդ: Անոնք նաեւ յաղթեցին երկրորդ փուլին:

2012-ի Յունիսին շարժման ներկայացուցիչ Մուհամմետ Մուրսին յաղթեց Եգիպտոսի առաջին ժողովրդավարական ընտրութիւններուն: 3 Յուլիս 2013-ին Մուրսի ռազմական յեղաշրջման հետեւանքով տապալեցաւ: Միեւնոյն ժամանակ ցուցարարներու գործողութիւնները նպաստեցին Եգիպտոսի մէջ Իսլամ եղբայրներու ժողովրդականութեան աճին:

26 Յուլիսին դատախազութեան կողմէ կատարուող հետաքննութեան ծիրին մէջ Մուրսի կալանաւորուեցաւ: Ան մեղադրուեցաւ բանտի հրկիզման եւ բանտային տուեալներու ոչնչացման մտջ խօսքը կերթայ 2011-ին Հոսնի Մուպարաքի դէմ տեղի ունեցող ցոյցերու ժամանակ Մուրսիի բանտարկութեան եւ անոր բանտէն փախուստի դիմելու մասին, "Պաղետինեան "Համաս" շարժման հետ համագործակցութեան, որ երկրին մէջ կատարած է գործողութիւններ՝ յարձակած են ոստիկանական եւ ռազմական տեղամասերու վրայ, "Գիտակցաբար եւ նախնական մտադրութեամբ սպաննած են քանի մը բանտարկեալներ, ոստիկաններ եւ զինուորականներ: Եգիպտոսի բանակը "Իսլամ եղբայրներու" աջակիցներուն տուաւ 48 ժամ, որպէսզի միանան երկրի ոստիականական կարգաւորման "Ճանապարհային քարտէսին":

Մուրսիի տապալումէն ետք 2013-ի Յուլիսի սկիզբը, անոր տասը հազարաւոր աջակիցներ սկսան ցուցարարներու ճամբարներ կազմակերպել՝ պահանջելով տապալած նախագահի իշխանութեան վերականգնում: Ցուցարարները եւ ժամանակավոր կառավարութիւնը հակամարտութեան մէջ մնացին վեց շաբաթ, ներքին եւ արտաքին բոլոր ուժերը կը յորդորէին կողմերը աշխատիլ հակամարտութեան ժողովրդավարական եւ խաղաղ կարգաւորման ուղղութեամբ: Նոր կառավարութիւնը քանի մը անգամ սպառնացած է ոչնչացնել ճամբարները: Կենթադրուէր, որ նոյնիսկ վերջնագիր ներկայացուած մինչեւ 14 Օգոստոս, միաժամանակ Ալ-Ազհարը կը հերքէ այդ փաստը: Հակամարտութեան կարգաւորման փորձերը, ինչպէս արաբական եւ Պարսից ծոցի երկիրներու, ԵՄ-ի եւ ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ, պետական ղեկավարութեանը լուրջ արդիւնք չտուին:

14 Օգոստոս 2013-ին ժամը ճիշդ 7-ին Եգիպտոսի անվտանգութեան ուժերը սկսան շարժիլ դէպի Քահիրէի մէջ գտնուող երկու ճամբարներ: Ըստ Եգիպտոսի ՆԳՆ-ի՝ սկզբնական ծրագիրը եղած է այսպիսին՝ աստիճանաբար դադրեցնել բողոքները, կտրել մատակարարման գիծը եւ ապահովել անվտանգ ելք անոնց համար, որոնք կուզէին հեռանալ: Առաւօտեան 8:00-ին իրավիճակը սրեցաւ: Անվտանգութեան ուժերը սկսան օգտագործել զինուորական թեքնիքներ, մարտական ինքնաշարժներ, մարտական փամփուշտներ եւ արցունքաբեր կազ: Շատ ցուցարարներ գնդակահարուեցան, ուրիշներ ծայրահեղ պարագային այրեցան: Դիպուկահարները կը կրակէին բոլոր անոնց վրայ, որոնք կը փորձէին լքել ճամբարը: Շատ լրագրողներ եւ լուսանկարիչներ նորութիւններու պատկերասփիւռի կայաններով եւ համացանցի միջոցով ցուցադրեցին զէնքեր՝ ներառեալ ինքնաձիգներ, եւ հազարավոր փամփուշտներ:

Հազիւ Քահիրէի մէջ տեղի ունեցածը իմացած շատ մարդիկ դուրս եկան դէպի փողոց: Երկրին մէջ սկսաւ բռնութիւններու ալիք: Կիզայի մէջ ամոխը մտաւ ոստիկանական տեղամաս: Ըստ Եգիպտոսի ՆԳՆ-ի, ընդհանուր յարձակման ենթարկուած է 21 տեղամաս: Եգիպտոսի հարաւը ամբողջութեամբ այրեցան երկու ղպտիական եկեղեցիներ: Այդ պատճառով քրիստոնեայ ցուցարարները Մուրսիի կողմնակիցներուն մեղադրեցին "Եգիպտոսի մէջ ղպտիներբւ դէմ պատերազմ վարելուն": Ըստ կառավարութեան "Իսլամ եղբայրներու" կողմնակիցները քանի մը շրջաններու մէջ յարձակած են կառավարական շտապ կայաններու վրայ։ Ժամանակաւոր կառավարութիւնը մէկ ամիս ժամկէտով արտակարգ իրավիճակ մտցուց: 20 Օգոստոս 2013-ին զինուորականներու կողմէ ձերբակալուեցաւ եգիպտական իսլամ եղբայրներու առաջնորդ Մոհամետ Պատը

23 Սեպտեմբեր 2013-ին եգիպտական դատարանը արգիլեց "Իսլամ եղբայրներու" գործունէութիւնը:

24 Դեկտեմբեր 2013-ին Եգիպտոսի կառավարութիւնը կուսակցութիւնը յայտարարեց որպէս ահաբեկչական:

                                     

2. Իսլամ Եղբայրներու Գործունէութիւնը Յորդանանի Մէջ

Արդէն 1980-ականներու կէսերուն Յորդանանի թագաւոր Հուսէյնի կառավարման տարիներուն, Իսլամ եղբայրները Յորդանանի մէջ քաղաքական աշխուժութիւն դրսեւորեցին: Միաժամանակ շարք մը արգելքներու պատճառով անոնց յառաջխաղացումը մեծ թափ չստացաւ: 2011-ին իսլամ եղբայրները Յորդանանի քաղաքական համակարգին մէջ առաջարկեցին շարք մը փոփոխութիւններ: Այս կազմակերպութեան ղեկավար Համսէ Մանսուրը յաճախ երկրի վարչապետէն կը պահանջէր առաջադրուիլ որպէս գերիշխող խմբակցութիւն այլ ոչ թէ կոչուիլ թագաւոր: Ան նաեւ կը պահանջէր, որ վերին պալատի պատգամաւորները ընտրուին ժողովուրդին կողմէ եւ ոչ թէ նշանակուին թագաւորին կողմէ:

                                     

3. Իսլամ Եղբայրները Սուրիոյ Մէջ

Սուրիոյ մէջ իսլամ եղբայրները եւ այլ ֆունդաիստական խմբաւորումներ կը գործեն 1970-ականներու կէսերէն, անոնք կատարեն հակաժողովրդական քարոզ, մղում զինուած պայքարի հենուելով Պաաս կուսակցութեան տնտեսական ձախողած քաղաքականութենէն դժգոհութեան վրայ։ Ծայրահեղականները կը փորձէին հաստատել իսլամական կարգ ու կանոն եւ ստեղծել միացեալ իսլամական պետութիւն: 1970-ականներուն յայտնուեցաւ "Մարտական աւանգարդը": 1980-ականներու սկիզբը Գերմանիոյ մէջ տեղի ունեցած Իսլամ եղբայրներու համագումարի ժամանակ կազմակերպութեան ղեկավարութեան գլուխ անցաւ ծայրահեղականներու թեւը՝ Սայիտ Հաւային, Ատնանոմ Սայիտ ատ-Տինոմի եւ Ալի Սատրետինի ալ-Պայանունիի գլխաւորութեամբ: 1981-ին տեղի ունեցած է հերթական պառակտումը՝ "քաղաքական" եւ "ռազմական" թեւերը բաշխուեցան ըստ կազմակերպութիւններու: Ատնան Օքլան դուրս եկաւ ընդդէմ իսլամ եղբայրներու ղեկավարութեան, որ կը վարէր հակաասատական ուժերու հետ համագործակցելու քաղաքականութեան, ինչ որ կը խախտէր իսլամ եղբայրներ կազմակերպութեան քանի մը կանոններ: Տեղի կունենան ահաբեկչական գործողութիւններ: Հիմնական թիրախներն էին ալաուիները, պետվարչակազմի անդամները, անվտանգութեան գործակալները: Այս ժամանակաշրջանին "որս" բոլորի դէմ պայքարը կը հասնի իր գագաթնակէտին, որ կապուած էր վարչակարգի հետ: 1977-ի Փետրուարին սպաննուած է Դամասկոսի համալսարանի նախագահ Մոհամմետ Ֆատելը, 1978-ի Ապրիլին սպաննուեցաւ Դամասկոսի գլխաւոր դատախազ Ատել Մինին: 1979-ին ահաբեկիչները կաշխուժանան, ինչ որ պայմանաւորուած էր Իրանի մէջ կատարուած յեղաշրջումբվ: 16 Յունիս 1979-ին Հալէպի մէջ կը գնդակահարուին հրետանային ուսումնարանի ուսանողներ՝ 80 զոհ: 1979-ի Օգոստոսին Լաթաքիայի մէջ կը սպաննուի սուննի շէյխ, ասոր ի պատասխան 30 Օգոստոսին այնտեղ կը սպաննուին երկու ալաուի, ինչ որ կը մղէ բախումներու, որոնց ընթացքին կը զոհուի 20 մարդ: 1979-ի աշնան ձերբակալուեցաւ 1965-էն կազմակերպութեան անդամ Իսլամ եղբայրների փոխնախագահ Ապու Մահմուտ Հուսնին: Ծայրահեղականները պայթիւն կը կազմակերպեն Դամասկոսի մէջ գտնուող Պաասի շէնքերէն մէկուն մէջ եւ կը սպաննեն Իպրահիմ Նաամէն: 1979-ի աշնան ահաբեկչութիւնները դարձան գրեթէ ամենօրեայ դէպքեր: Հալէպի մէջ ուսանողներու սպանութենէն մէկ տարի ետք սպաննուեցան հարիւրաւոր մարդիկ:

Ձեռնարկուած միջոցառումներու պատճառով, ոստիկանները ձերբակալեցին իսլամ եղբայրներու քանի մը առաջնորդներ՝ Ապտօ Հուսնի, Զուհեր Զապլուտու, իսկ Ապտ աս-Սաթթար ազ-Զայիմը սպաննուեցաւ, սակայն ահաբեկիչներու աշխուժութիւնը գրեթե չնուազեցաւ: 31 Յունուար 1980-ին կը սպաննուի շէյխ Մոհամմետ աշ-Շամին, իսկ յաջորդ օրը Դամասկոսի մէջ կը սպաննուի շէյխ Սալահ Օքլէն: 1981-ին ահաբեկիչները ինքնաշէն պայթուցիկներով սկսան պայթեցնել ինքնաշարժներ: 29 Նոյեմբեր 1981-ին այդպիսի պայթիւն կազմակերպուեցաւ ամերիկեան զօրակոչային կեդրոն Ալ-Ազպաքիայի Դամասկոս մօտ, այս պայթիւնը խլեց 90 մարդու կեանք 130 մարդ վիրաւորուեցաւ: 1980 - 1981 թուականներուն իսլամ եղբայրները կազմակերպեցին Հալէպի ներխուժումը:

2 Փետրուար 1982-ին Սուրիոյ արեւմուտքը գտնուող Համա քաղաքի մէջ բարձրացած խռովութիւնը այս շրջանին դարձաւ պայքարի գագաթնակէտը: Խռովութիւնը ճնշուեցաւ նախագահի եղբօր՝ Ռիֆատա Ասատի հրամանատարութեամբ գործող 8000 հոգինոց բանակի շնորհիւ, որուն կաջակցէին նաեւ ՌՕՈւ եւ թանկային ստորաբաժանումներ: Զինեալ բախումներու հետեւանքով մահացաւ աւելի քան 25 հազար մարդ: Բախումներու ընթացքին փլուզուեցաւ Մեծ մզկիթը, որ հետագային վերանորոգուեցաւ:

Անյաջող ապստամբութենէ ետք ահաբեկիչներու գործողութիւնները դադրեցան: 1985-ին Ատնան Օքլան եւ անոր խումբի մնացորդները յանձնուեցան իշխանութիւններուն:



                                     

4. Իսլամ Եղբայրները Ռուսաստանի Մէջ

Ռուսաստանի Դաշնութեան Գերագոյն դատարանի 14 Փետրուար 2003-ի որոշումով "Իսլամ եղբայրներ" կազմակերպութիւնը կը նկատուի ահաբեկչական եւ ատոր գործունէութիւնը Ռուսատանի Դաշնութեան տարածքին մէջ արգիլուած է:

                                     

5. Արտաքին յղումներ

  • Իսլամ եղբայրներու կայքը
  • Գաղտնի պատմութիւն Ուաշինկթընի եւ "Իսլամ եղբայրներու" յարաբերութիւններբւ մասին
  • Ահաբեկչական կազմակերպութիւններու վարկանիշը, զոր Ռուսաստանի մէջ արժանացած են նման դատավճիռի
  • Սէուտական Արաբիա "Իսլամ եղբայրները" դասած է ահաբեկիչներու շարքին // Лента.ру, 07.03.2016
  • Saudi Arabia declares Muslim Brotherhood terrorist group // BBC, 07.03.2014
                                     
  • ديمة طهبوب, 1976, Հեպրոն գրող, քաղաքական վերլուծաբան, Յորդանանի Իսլամ Եղբայրներ կրօնաքաղաքական կազմակերպութեան անդամ, Յորդանանի Իսլամական Գործողութեան
  • ընդունած են Հելենին, իբրեւ իրենց երկրորդ մայրը: Սալման Խանի հայրը իսլամ էր, մայրը իսլամ - հինտուսի, իսկ Հելենը քրիստոնեայ կաթոլիկ, եւ այդ պատճառով ալ անոնց
  • վրացիներու առաջնորդ Քարթլոսը եւ կովկասեան տարբեր ցեղերու առաջնորդներ, եղբայրներ եղած են եւ սերած նոյն հօրմէն ու մօրմէն Թէպետեւ այժմ վրացիները հայկական
  • ինկուիզիցիայի կողմէն: Այդ դաժան իրադարձութիւններէն ետք բողոքականները պլիմուտեան եղբայրներ բարենորոգիչներ, մեթոտիստներ, բաբտիստներ սկսած են Սպանիոյ մէջ իրենց քարոզչութիւնը
  • Trans World Airlines - ի թիւ 847 թռիչք, օդահէնութիւն Հըզպ Ալլահ եւ Շիա իսլամ կազմակերպութեան կողմէ 1 0 Կաղապար: Դրօշաւորում Դանիա 22 Յուլիս 1985 1985

Users also searched:

իսլամական պետություն սարգիս գրիգորյան,

...
...
...