Back

ⓘ Երկիրներու ցանկ, որտեղ սպաներէնը պաշտօնական լեզու է




Երկիրներու ցանկ, որտեղ սպաներէնը պաշտօնական լեզու է
                                     

ⓘ Երկիրներու ցանկ, որտեղ սպաներէնը պաշտօնական լեզու է

Ստորեւ ներկայացուած է այն երկիրներուն ցանկը, ուր ռոմանական լեզուներու դասին պատկանող սպաներէնը ունի պաշտօնական լեզուի կարգավիճակ։

Ցանկին մէջ ընդգրկուած են նաեւ այն պետութիւնները, ուր սպաներէնը զուգակցուած է այլ լեզուի մը հետ եւ կը հանդիսանայ տուեալ տարածքային միաւորի գլխաւոր լեզուն։

                                     

1. Պաշտօնական կամ ազգային լեզու

Սպաներէնը 20 ինքնիշխան պետութիւններու եւ քանի մը կախեալ տարածքներու պաշտօնական լեզուն է, զոր շուրջ 442 միլիոն հոգի կը խօսի։

Ստորեւ բերուած ցանկին մէջ ներկայացուած են այն պետութիւնները, ուր սպաներէնը պաշտօնական լեզու է կսմ բնակչութեան հիմնական գործածութեան լեզու կը հանդիսանայ կը գործածուի առօրեայ կեանքին եւ փաստաթուղթերուն մէջ, կը դասաւանդուի դպրոցներու մէջ:

ա Սպաներէը Սպանիոյ թագաւորութեան ազգային մակարդակ ունեցող միակ պաշտօնական լեզուն է։ Պասկերէնը, կատալոներէնը, արակոներէնը եւ կալիսերէնը համապետական լեզուներ են, որոնք համապատասխան տարածքներու շրջանային լեզուն կը համարուին։

b Փերուի մէջ, սպաներէնը կեչուայ եւ այմարայ լեզուներու հետ միասին կը համարուի պաշտօնական լեզու։

c Էքուատորի մէջ, սպաներէնը կիչուայ եւ շուար լեզուներու հետ միասին կը համարուի պաշտօնական լեզու։ d Սպաներէնի հետ մէկտեղ, Պոլիվիայի սահմանադրութիւնը ազգային փոքրամասնութիւններու լեզուները եւս կը ճանարէ որպէս երկրի պետական լեզու։

e Փարակուէյի մէջ, սպաներէնն ու հնդկացիական ծագման գուարանին կը ճանչնան պաշտօնական լեզուներ։ f Փորթօ Ռիքօն ԱՄՆ-ի անդրծովեան տարածք է, որտեղ պաշտօնական լեզուի կարգավիճակ ունին սպաներէնն ու անգլերէնը։

g Հասարակածային Գուինիայի մէջ սպաներէնը պաշտօնական լեզու կը համարուի ֆրանսերէնի եւ փորթուկալերէնի հետ միասին։

                                     

2. Որպէս փոքրամասնութեան լեզու

Ստորեւ բերուած պետութիւններուն մէջ սպաներէնը կը համարուի ազգային մակարդակի ոչ պաշտօնական լեզու։

Սոյն երկիրներուն մէջ հանրային ծառայութիւններն ու տեղեկատուութիւնը, ինչպէս նաեւ տպագիր եւ հեռարձակուող լրատուամիջոցներու տարբեր ձեւեր հասանելի է սպաներէնով։

                                     

2.1. Որպէս փոքրամասնութեան լեզու Անտորրա

Անտորրա գաճաճ պետութեան պաշտօնական լեզուն կատալոներէնն է, սակայն սպաներէնը ունի յատուկ կարգավիճակ կրթական համակարգին, լրատուամիջոցներուն եւ պաշտօնական փաստաթուղթերուն մէջ: Անտորրա Սպանիոյ սահմանակից երեք պետութիւններէն մէկը կր համարուի։

                                     

2.2. Որպէս փոքրամասնութեան լեզու Պելիզ

Անգլիալեզու Պելիզ պետութիւնը աշխարհագրականօրէն տեղադրուած է սպանախօս Մեքսիքոյի եւ Կուաթեմալայի մէջտեղը։ Թէպէտ երկրի պաշտօնական եւ ազգային լեզուն անգլերէնն է, այնուամենայնիւ, երկրի շատ բնակիչներ կը տիրապետեն սպաներէնին որպէս երկրորդ լեզու։ Ըստ 2010-ի մարդահամարի տուեալներուն, Պելիզի բնակչութեան 30%-ը սպաներէնը կը համարէ իր մայրենի լեզուն, իսկ 50%-ը ունի լեզուի իմացութիւն։

                                     

2.3. Որպէս փոքրամասնութեան լեզու Ճիպրալթար

Սպաներէն լեզուն յատուկ լեզուի կարգավիճակ ունի Մեծ Բրիտանիոյ անդրծովեան տարածք համարուող Ճիպրալթարի մէջ կրթական համակարգին, լրատուամիջոցներուն եւ պաշտօնական փաստաթուղթերուն մէջ։ Սպանիոյ տարածքային յաւակնութիւնները Ճիպրալթարի նկատմամբ գլխաւորաբար այս հանգամանքին վրայ հիմնուած են։

                                     

2.4. Որպէս փոքրամասնութեան լեզու Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ

Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ սպաներէնը երկրորդ լեզուն է։ Սպաներէնով կը խօսին ԱՄՆ-ի հարաւարեւմտեան տարածքներուն եւ Ֆլորիտայի մէջ՝ նախապէս Նոր Սպանիոյ փոխարքայութեան մաս կազմած տարածքներուն մէջ։ Նիւ Մեքսիքի եւ հարաւային Քոլորատոյի մէջ սպաներէն կը խօսին գաղութային ժամանակներէն ի վեր։ Սպաներէնը ԱՄՆ-ի դպրոցներուն մէջ ամենալաւ ուսումնասիրուող օտար լեզուն է։ Միացեալ Նահանգներուն մէջ բռնկուող շուրջ 41 միլիոն անձ սպաներէնը կը համարէ իր մայրենի լեզուն, իսկ եւս 11 միլիոնը՝ կը տիրապետէ վերջինիս, որպէս օտար լեզու։ Կրթական տեսանկիւնէն սպաներէնը կը համարուի ոչ պաշտօնական յատուկ կարգավիճակ ունեցող լեզու Նիւ Մեքսիք նահանգին մէջ։ Ներկայիս, ԱՄՆ-ը աշխարհիկ երկրորդ ամենախոշոր սպանալեզու բնակչութիւն ունեցող երկիրն է աշխարհի մէջ՝ հարեւան Մեքսիքէն ետք։ Սպաներէնով կը խօսի նաեւ Տեխաս նահանգի բնակչութեան ճնշող մեծամասնութիւնը։ Սպաներէն լեզուն Միացեալ Նահանգներուն մէջ կը կարգաւորէ սպաներէնի հիւսիսամերիկեան ակադեմիայի կողմէ։



                                     

3. Եբրայասպաներէն

Եբրայասպաներէնը յայտնի է նաեւ որպէս լատինօ միջնադարեան սպաներէնէն ստացուած լեզու է։ Հիմնական լեզուակիրները հրեայներն են, որոնք կը բնակին սպանախօս պետութիւններուն մէջ եւ Իսրայէլի։

                                     

4. Միջազգային կազմակերպութիւններ

  • Եւրոպայի անվտանգութեան եւ համագործակցութեան կազմակերպութիւն
  • Հարաւային Ամերիկայի երկիրներու ընդհանուր շուկայ
  • Հարաւամերիկեան խորհրդարան
  • Հիւսիսամերիկեան ազատ առեւտրային համաձայնագիր
  • Իպերոամերիկեան պետութիւններու կազմակերպութիւն
  • Հարաւային Ամերիկայի եւ Քարիպեան աւազանի հարցերով ՄԱԿ-ի տնտեսական կոմիտէ
  • Եւրոպական Միութիւն ԵՄ
  • Հեռահաղորդակցութեան միջազգային միութիւն
  • Ամերիկեան պետութիւններու կազմակերպութիւն
  • Միաւորուած Ազգերու Կազմակերպութիւն ՄԱԿ
  • Աշխատանքի միջազգային կազմակերպութիւն
  • Քրէական ոստիկանութեան միջազգային կազմակերպութիւն
  • Խաղաղովկիանոսեան դաշինք
  • Հարաւամերիկեան ազգերու միութիւն ՀԱՄ
  • Քարիպեան համայնք
  • Առեւտուրի համաշխարհային կազմակերպութիւն
  • Լատինական Միութիւն
  • Ֆութպոլի միջազգային ասոցիացիաներու ֆետերացիա ՖԻՖԱ
  • Անտեան ժողովուրդներու կոմիտէ
  • Լատինական Ամերիկայի ինտեկրացիոն ասոցիացիա
  • Ափրիկեան Միութիւն ԱՄ