Back

ⓘ Եկեղեցական ժողովներ




                                     

ⓘ Եկեղեցական ժողովներ

Հոգեւոր դասի ներկայացուցիչներու հաւաքներ եկեղեցական, վարչական-կազմակերպչական, կանոնական, ծիսադաւանական, բարոյական, կարգապահական եւ այլ հարցեր քննելու համար։ Դաւանաստուածաբանական տեսակետէն եկեղեցական ժողովները Սուրբ Հոգու մասն են, որ կապրի եկեղեցիի մէջ։ Եպիսկոպոսներն ու վարդապետները կը հավաքուին Սուրբ Հոգու թելադրմամբ եւ այն հաւատով, որ որոշումները ընդունուած են Սուրբ Հոգու առաջնորդութեամբ. ".հաճելի թվաց Սուրբ Հոգուն եւ մեզ.", կըսեն ժողովականները միմեանց՝ հետեւելով առաքեալներու օրինակին։

                                     

1. Եկեղեցական ժողովներու 2 խումբերը

Եկեղեցական ժողովները բաժանուած են երկու մեծ խմբի՝ կանոնադիր եւ ոչ կանոնադիր։ Կանոնադիր եկեղեցական ժողովներու ընդունած կանոնները ձեւաւորած են կանոնական կամ եկեղեցական իրաւունքը, որու հիման վրայ կազմուած են կանոնական ժողովածուներ: Կանոնները եղած են պարտադիր եւ յատկացուցած են ինչպես եկեղեցիին, այնպէս ալ պետութեան հեղինակութեամբ եւ անունէն։ Ոչ կանոնադիր եկեղեցական ժողովները կը քննարկեն ամէնատարբեր հարցեր՝ կազմական, ծիսական, ազգային, եկեղեցական, միջեկեղեցական փոխհարաբերութիւններուն վերաբերող, ընդունիլ որոշումներ, գրել թղթեր, նամակներ, պաշտոնոնական ուղերձներ, շրջաբերականներ։ Անոնք ունեցած են կարեւոր նշանակութիւն որեւէ եկեղեցիի դիրքորոշման այս կամ այն հարցի վերաբերեալ հստակեցնելու, ծիսադաւանաբանական եւ եկեղեցական խնդիրներու կողմնորոշուելու համար։ Շատ որոշումներ ալ ունեցած են զուտ բարոյական նշանակութիւն։ Հայ եկեղեցին իր դաւանաբանական եւ վարդապետական հիմնական սկզբունքները, ի տարբերութիւն Կաթոլիկ եկեղեցիէ, կանոնի աստիճանի չի բարձրացներ եւ չի պարտադրեր։

                                     

2. Ժողովներու նշանակութիւնը

Ժողովներու միջոցով եկեղեցական հարցեր վճռելը սկսած է դեռեւս առաքյալներու ժամանակ, երբ անոնք հաւաքուած են Երուսաղեմի մէջ 51-ին եւ որոշած են թոյլ չտալ քրիստոնյաներուն կատարելու մովսիսական ծեսերը: Առաքյալներու հաջորդները 2–3-րդ դարերու ընթացքին շարունակուած են նոյն շաւիղով եւ հարցերը ժողովով վճռած են։ անոնք մասնաւոր տեղական ժողովներ գումարած են Պաղեստինի մէջ, Փոքր Ասիայի մէջ, Հռոմի մէջ, Եդեսիայի մէջ, Յունաստանի մէջ Սուրբ Զատիկը միասին տոնելու վերաբերեալ, եւ 256-ին Քարթակենի մէջ կրկնակնունքի խնդիրը որոշելու համար։ Այդ կարգը ընդհանրացած է քրիստոնեայ բոլոր ժողովուրդներու մեջ, մինչեւ անգամներ սահմանուած է, որ տարին երկու անգամ ժողովներ ընեն ամենուրեք, եւ եկեղեցական խնդիրները քննեն ու լուծեն իրենց միջոցով։

                                     

3. Նիկիոյ առաջին Տիեզերական ժողով

Իսկ Նիկիոյ առաջին Տիեզերական ժողովի 6-րդ կանոնը սահմանած է, որ տարեկան երկու ժողովներէն առաջինը ըլլայ Մեծ պահքէն առաջ, երկրորդը՝ աշնան։ Այս սկզբունքը ընդհանուր առմամբ մտաւ նաեւ հայոց մեջ, բայց ճշգրտութեամբ չգործադրուեցաւ պատմաքաղաքական հանգամանքներու բերումով Հայաստանի մէջ ոչ միայն տարին երկու անգամ, այլ տասնեակ տարիներ եկեղեցական ժողով չէին գումարած։

                                     

4. Եկեղեցական ժողովներու տիպրը՝ ըստ նշանակութեան

Եկեղեցական ժողովը իրենց նշանակութեամբ եղած են երեք տեսակ՝ տեղական արտաքին, տեղական ազգային եւ տիեզերական ժողովներ։ Առաջին երկուքը կոչուած են նաեւ մասնաւոր ժողովներ։ Բոլոր տեղական արտաքին եւ տիեզերական ժողովները կանոնադիր ժողովներ են։ Տեղական արտաքին եկեղեցական ժողով, Ընդհանրական եկեղեցիի տեղական մասնաւոր ժողովներ, որոնք չեն հռչակուած տիեզերական, բայց ընդունած որոշումները ու կանոնները դուրս եկած են մէկ առանձին մասնաւոր աթոռի կամ թեմի շրջանակներէն եւ ստացած են համաքրիստոնէական նշանակութիւն։ Այդպէս էր մինչեւ Քաղկեդոնի ժողովը, երբ ընդհանրական եկեղեցին միասնական էր, չկային պառակտումներ, եւ մասնավոր ժողովները ընդունած էին բոլոր քրիստոնեայ եկեղեցիները։ Այդպիսի են Անկիւրիայի 313–315, Նեոկեսարիայի 314– 315, Գանգրայի 340 կամ 370, Կեսարիայի Անտիոքի, 341, Սարդիկայի 344–347, Լաւոդիկիայի 365 ժողովները։ Հայ եկեղեցւոյ ընդունած այս 6 տեղական արտաքին ժողովները հիշուած են 1178-ին Հռոմկլայի ժողովի ժամանակ Հայոց կաթողիկոս Գրիգոր Դ. Տղայի գրութեան մեջ՝ ուղղուած ժողովականներուն։



                                     

5. Հռոմկլայի ժողով

Տեղական 6 ժողովներու կանոնները առանձին կանոնախմբով մտած են "Կանոնագիրք Հայոցի" մեջ, եւ անոնք Հայ եկեղեցին կը համարեն հայոց եկեղեցական իրաւունքի կարեւոր աղբիւր։ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցին ընդունած է 7 մասնաւոր ժողով նաեւ 256-ին Քարթակենի ժողովը, իսկ յոյները ընդունած են 8 մասնաւոր ժողով Քարթակենի եւ 394-ին Կոստանդնուպոլսի ժողովները։ Վաղ ժամանակներուն Կեսարիայի մէջ եղած է արեւելեան եւ արևմտեան եկեղեցիներու ժողով՝ Զատկի տոնը կանոնաւորելու համար, բայց այնտեղ կանոնները չեն սահմանուած։ Հռոմեացիները Տիոնիսիոս Կրտսերի՝ 6-րդ դարի սկզբին, եւ Հովհան Սիխոլաստիկոս՝ Յունուար 565-էն լատիներէն թարգմանած եւ համասեր ժողովածուներու մեջ կային 10 ժողովներու կանոններ, որոնցէն 4-ը՝ տիեզերական եւ 6-ը տեղական ժողովներ էին։ Հայերը նոյնը ընդունած են հետեւեալ փոփոխութեամբ. 4 տիեզերական ժողովէն դուրս թողած են Քաղկեդոնինը, իսկ տեղական 6 ժողովէն՝ Անթիոքինը անհայտ պատճառով, եւ անոր փոխարէն աւելցնել գոյութիւն չունեցող Կեսարիայի ժողովը։ Տեղական, ազգային եկեղեցական ժողովները, քրիստոնէական որեւէ դաւանանքի պատկանող առանձին եկեղեցիի հոգեւորականութեան եւ աշխարհի դասի ներկայացուցիչներու հաւաքներ, ուր քննարկուած հարցերը եւ ընդունուած որոշումներն ու կանոնները դուրս չեն գար տուեալ եկեղեցոիի հոգեւոր վարչատարածքային իրաւասութեան սահմաններէն։ Հայոց մեջ տեղական եկեղեցական ժողովներ, ըստ իրենց նշանակութեան եկղեցական իրաւասություններու, եղած են եպիսկոպոսական եպիսկոպոսաց եւ ազգային-եկեղեցական։ Եպիսկոպոսական ժողովը Հայ եկեղեցիի կանոնադիր մարմինն է՝ նախագահութեամբ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի։ Հինէ, ըստ առաքելական կանոնի, Հայաստանի մէջ եւս տարին երկու անգամ Հայոց կաթողիկոսը 12 եպիսկոպոսներով կը շրջի ամբողջ երկրի մէջ, եպիսկոպոսական ժողով գումարել, եկեղեցական կիանքի կարգ ու կանոն հաստատել։ Իսկ եպիսկոպոսները Նաւասարդեան տոնին՝ Շահապիւանի մէջ, Սուրբ Կարապետի տոնին՝ Մուշի մէջ կը հաւաքուին տարին 1–2 անգամ՝ եկեղեցական-բարեկարգական հարցերով, եւ քննարկոբւածներէն կարեւորագոյնները ներկայացնել կամ Հայոց կաթողիկոսին ի վավերածութիւն եւ կամ ազգային ժողովին՝ ի հաւանութիւն։ Սակայն հետագայի մէջ այդպիսի ժողովներ աւելի քիչ կը գումարուին։

                                     

6. 1956-ին

Նոր ժամանակներու ընթացքին կը յիշատակեն Յունիս 1917-ին Սուրբ Էջմիածնի մէջ մարտ 1956-ին Քահիրէի մէջ Եգիպտոս Վազգեն Ա Պալճեանի հրաուիրած եպիսկոպոսական ժողովները, որոնց մէջ, ի թիւս այլ կարեւոր հարցերու, նպատակ դրուած է վերականգնել առաքելական կանոնը ժողովներ գումարելու վերաբերեալ։ Հոկտեմբեր 1956-ին Սուրբ Էջմիածնի մէջ հրաւիրուած ժողովը որոշած է տարին գոնէ մէկ անգամ գումարել եպիսկոպոսական ժողով։ Քահիրէի ժողովի որոշմամբ հստակ սահմանուած են եպիսկոպոսական եւ ազգային եկեղեցական ժողովներու իրաւասութիւնները, համաձայն որու, Հայ եկեղեցիի որեւէ դաւանաբանական եւ վարդապետական խնդիրը նախ պետք է քննեն եպիսկոպոսական ժողովը եւ ետքը միայն ներկայացնեն ազգային-եկեղեցական ժողովին եւ Ամենայն հայոց կաթողիկոսին ի վավերացումը։ Հայ եկեղեցիի մէջ, որուն կղերապետութիւնը խորթ է, ժողովներուն հոգեւորականութեան հետ միասին մասնակցած է աշխարհի դասին՝ թագաւորներ, իշխաններ, ժողովրդի ներկայացուցիչներ։ Հնէն 4–5-րդ դարերուն այդ հաւաքները կոչուած են նաեւ աշխարհաժողովներ, աւելի ուշ՝ ազգային-եկեղեցական ժողովներ, որոնք գումարուած են արտակարգ՝ կաթողիկոսական ընտրութեան, քաղաքական ճգնաժամային կացություններու, հանդիսաւոր արարողութիւններու ժամանակ եւ ազգային ընդհանուր նշանակութիւն ունեցող կարեւորագոյն հարցերու քննարկման համար։ Ազգային-եկեղեցական ժողովը Հայ եկեղեցի գերագոյն օրինագիր մարմինն է՝ նախագահութեամբ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի։



                                     
  • կրէ Անահիտ աստուածուհիին անունը Աշտիշատի մէջ տեղի ունեցած են եկեղեցական երեք ժողովներ որոնցմէ առանձնապէս նշանաւոր է 354թ. ժողովը Գլակայ վանք - Կը գտնուի
  • կայսրը կրօնական հարցերը պէտք չէր լուծեր ինքնիրեն, այլ պէտք է հրաւիրէր եկեղեցական ժողովներ Անոր օրով տեղի ունեցավ Նիքիոյ Ա տիեզերական ժողովը Կոստանդիանոսի
  • բիւզանդական գերիշխանութիւնը Այս ժամանակաշրջանին Դուինի մէջ կը գումարուին եկեղեցական ժողովներ 506, 554, 609 - 610, 645, 648, 719 - 720, որոնց նպատակն է պահպանել Հայոց
  • Կարինի ժողով 633 թ. Ժողովը գումարուեցաւ Կարին քաղաքին մէջ, ուր քննարկուեցաւ Քրիստոսի երկու բնութեան վերաբերող դաւանական հարցերը Այս ժողովին մասնակցեցան

Users also searched:

...
...
...