Back

ⓘ Դպրեվանք (Կիւմրի)




Դպրեվանք (Կիւմրի)
                                     

ⓘ Դպրեվանք (Կիւմրի)

Դպրեվանք, վանք Շիրակ գաւառին մէջ։ Ան կը հանդիսանայ Կումայրիի մէջ՝ կառուցուած առաջին եկեղեցին, որ ըստ որոշ աղբիւրներու՝ կառուցուած է VII դարուն։ Եղած է մշակոյթի կեդրոն։

Վանքը գտնուած է բլուրի վրայ ներկայիս՝ "Ալեքսանդրապոլ" ամրոցի տարածքին մէջ։

Դպրեվանքին մէջ, կրթութիւն ստացած է՝Անանիա Շիրակացին։

                                     

1. Պատմութիւն

Կը յիշատակուի VII դարուն, կապուած՝ Բարսեղ Ճոնի անուան հետ, որ այդ ժամանակ եղած է Դպրեվանքի վանահայրը։ Կենթադրուի, որ Դպրեվանքը կը համապատասխանէ Շիրակ գաւառի Կարմիր վանքին, որուն եկեղեցին խաչաձեւ գմբեթաւոր, չորս աւանդատներով կառուցուածք է։ Դպրեվանքի պատմութեան նշանաւոր փուլերէն եղած է X դարը, երբ Բիւզանդիոյմէջ հալածուած հայ վանականները՝ այստեղ ստեղծեցին խոշոր միաբանութիւն։

Եկեղեցին հիմնովին վերակառուցուած է 935 թ ին՝ Աբաս Բագրատունի թագաւորի ջանքերով, Բիւզանդիայէն հալածուած հայ հոգեւորականներու մասնակցութեամբ։

Եկեղեցին կանգուն մնացած է մինչեւ՝ 1837 թ ը, երբ սկսաւ կառուցուիլ "Ալեքսանդրապոլ" ամրոցը։ Դպրեվանքը ինկաւ՝ Ալեքսանդրապոլ ամրոցի տարածքի մէջ։ Զինուորական իշխանութեան հրամանով այն վերջնականապէս քանդեցին 1852 թ ին եւ անոր փոխարէն կառուցեցին զինապահեստ։

Դպրեվանքին մէջ, պահուած է Աստուածածինի նշանաւոր խաչը, որով բուժուած է՝ Վրաց թագաւոր Դեմետրէ I-ի 1125–56 կինը, այնուհետեւ՝ Ս. Խաչը տեղափոխած են՝ Վրաստանի Վարձիա վանքը։

                                     

2. Շինութեան Արտաքին Տեսքը

Աղբիւրներու համաձայն եկեղեցին կառուցուած է սեւ քարերէն եւ նման եղած է Կարսի Առաքելոց եկեղեցւոյ։ Ոմանց կարծիքի համաձայն եկեղեցին կը համապատասխանէ Շիրակ գաւառի կարմիր վանքին, որ խաչաձեւ, գմբեթաւոր, չորս աւանդատներով կառուցուածք է։

                                     

3. Աղբիւրներ

  • Ստեփանոս Տարոնեցի Ասողիկ, Տիեզերական պատմութիւն, Ե., 2000
  • Վարդան Արեւելցի, Տիեզերական պատմութիւն, Ե., 2001
  • Thierry N. et M., A propos de quelques monuments chrétiens du vilayet de Kars Turquie," Revue des études arméniennes”, t. 8, P., 1971
  • Ափրիկեան Ս., Պատկերազարդ բնաշխարհիկ բառարան, հ. 1, Վնտ., 1903–05
  • Ատրպետ Ս., Դպրեվանք, ՀԱ, 1913, դ 10
  • Cuneo P., Architettura armena dal quarto al diciannovesimo secolo, Roma, 1988