Back

ⓘ Դեղաբոյսեր




Դեղաբոյսեր
                                     

ⓘ Դեղաբոյսեր

Դեղաբոյսեր, մարդկանց եւ կենդանիներու տարբեր հիւանդութիւններու բուժման ու կանխարգելման համար օգտագործուող բոյսերու խումբ։ Համաշխարհային բուսական աշխարհի մօտ 21000 տեսակ կօգտագործուի բուժիչ նպատակներով։ Հայաստանի մէջ բուժիչ յատկութիւններով օժտուած է մօտ 1500 տեսակ։

                                     

1. Դեղաբոյսերու բուժիչ յատկութիւնները

Դեղաբոյսերու բուժիչ յատկութիւնները պայմանաւորուած են անոնց գործարանական ներկայ քիմիական տարբեր բաղադրութեան անդամական նիւթերով, որոնք բնախօսական ներգործութիւն կունենան մարդոց կամ կենդանիներու անդամներուն վրայ։ Բույսերուն մէջ առաջացող կենսաբանական աշխուժ նիւթերը կենդանի անդամի նիւթափոխանակութեան արդիւնք են, ուստի աւելի բնական ձեւով կը մասնակցին մարդու անդամի կեեւսաքիմիական եւ այլ կենսաբանական շարժերուն։ Բույսերուն մէջ պարունակուող որոշ նիւթեր կազդեն սպիտակուցներու կենսահամադրէոյթ վրայ, պայմաններ կը ստեղծեն իմունային մարմիններու համադրոյթի համար, կը բարձրացնեն անդամներու պաշտպանական հակազդեցութիւնները, ներխմորներու աշխուժութեանը եւ այլն։

                                     

2. Հայաստանի դեղաբոյսերը

Դեղաբոյսերու բուժիչ յատկութիւններու մասին հայ մատենագրութեան մեջ առաջին գրաւոր վկայութիւնը ձգած է Եզնիկ Կողբացին, իսկ որպէս դեղամիջոցներ օգտագործած են Մխիթար Հերացին եւ Ամիրդովլաթ Ամասիացին։

                                     

3. Դեղաբոյսերու տեսակները

ՀՀ ֆլորայի մէջ տարածուած դեղաբոյսերը կարելի է խմբաւորել մարդու կազմութեան վրայ ունեցած առաւելագոյն ներգործութեամբ. սիրտանոթային համակարգի հիւանդութիւններու դեպքին մէջ գործածուող դեղաբոյսերէն են կուժկոտրուկը, ծխաբոյսը, եղեսպակը, մատնոցուկը, գազը, նեարդային համակարգի հիւանդութիւններու դեպքին մէջ՝ շիկատակը, սեւ բանգին, կատվախոտը, դաղձը եւ այլն։ Արեան բարձր ճնշումն իջեցնող միջոց են սխտորը, հովվամաղախը, մորենին, ընկուզենին եւ այլն։ Միզամուղ յատկութիւն ունին կուժկոտրուկը, կռատուկը, ճարճատուկը, դաշտային ձիաձետը, գիհին, եգիպտացորէնը եւ այլն։ Լեղամուղ են մասրենին, կանթեղախոտը, անթառամը, գաղձը եւ այլն։ Ստամոքսի հիւանդութիւններու դէպքին մէջ կօգտագործուին տուղտը, նշենին, հորթալեզուն, ոսկեհազարուկը, հոնը, մատուտակը, եզան լեզուն, խատուտիկը, շնչառական ուղիներու հիvանդութիւններու դէպքին մէջ՝ տուղտը, խուլեղինջը, դաղձը, ուրցը, տատրակը եւ այլն։ Քրտնաբեր յատկութիւններ ունին ազնուամորին, թանթրվենին, լորենին եւ այլն։ Ցավամոքիչ են ընձախոտը, շիկատակը, սեւ բանգին, կակաչը, արջընկոյզը եւ այլն։



                                     

4. Դեղաբոյսերու կիրառութիւնը

Հաւաքած դեղաբոյսեր դեղաբոյսերը սովորաբար կը ջորացնեն յատուկ չորանոցներուն կամ ստուերներուն մէջ։ Չորացած դեղաբոյսերը կօգտագործուին թուրմեր, եփուկներ պատրաստելու համար, քիմիադեղագործական արդիւնաբերութեան մեջ։ Դեղաբոյսերէց ստացուած եւ քիմիաբուժական պատրաստուկներուն ներկայացուող պահանջները նոյնն են։ Կարելի չէ միասին հակադրել դեղաբոյսերը եւ բաղադրական դեղամիջոցները կամ բնական հումքէն ստացուած միացութիւնները։ Հմուտ օգտագործման դեպքին մէջ բոլոր դեղամիջոցները կամբողջացնեն զիրար:

                                     
  • մէկական են, խոնարհուած Կը ծաղկի վաղ գարնան Պտուղը տուփիկ է Որոշ տեսակներ դեղաբոյսեր են, կը պարունակեն ալկալոիդներ Ալպիական ձնծաղիկ տարածուած է ստորին լեռնային
  • համարեա ամէնուր կ աճին բազմատեսակ սունկեր, պտուղներ, հատապտուղներ ու դեղաբոյսեր Վերջիններէն առաւել արժէքաւոր է ժենշենը կեանքի արմատ որ կը հանդիպի
  • 1887 թուականի պատկերազարդում մը Քէօհլէրին դեղաբոյսեր աթլասէն
  • Հայաստանը 1956 Չարբախ գիւղի կոլխոզին մէջ 1954 Կուսակցութեան կոչով 1934 Երբ կը ծաղկին այգիները 1933 Աւտոդոր 1932 Դեղաբոյսեր 1930 Այղր լիճ 1930 Ո վ է մեղաւոր

Users also searched:

...
...
...