Back

ⓘ Գուսան




Գուսան
                                     

ⓘ Գուսան

Գուսան, ստեղծագործող եւ կատարող արուեստագէտ՝ հին եւ միջնադարեան Հայաստանի մէջ։ Դեռ 5-րդ դարուն, "Պատմութիւն Հայոց" աշխատութեան մէջ՝ Մովսէս Խորենացին յիշատակած է Գողթան երգիչներու մասին։

Գողթան երգիչները գուսան-վիպասաններ էին, որոնք ստեղծած եւ կատարած են Հայկազն Տիգրանի, Շամիրամի, Աժդահակի, Արտաշէսի եւ Սաթենիկի եւ այլերու մասին երգեր։ Վաղ միջնադարեան հայերէն թարգմանութիւններուն եւ բնագրերուն մէջ՝ Գուսանը կօգտագործուէր իբրեւեւ հին յունական միմոս μίμος բառի համարժէք, կը ներառէ ընդհանրական իմաստ մը, որ կը համապատասխանէ նոր ժամանակներուն ընթացքին ընդունուած մասնագէտ հասկացութեանը։ Գուսան կոչուած են երգիչները, նուագածոները, պարողները, պատմա-առասպելական զրոյցներ եւ վիպական երգեր աւանդողերը, ժողովրդական հրապարակային թատրոնի դերասանները՝ ձեռնածուները, աճպարարները, լարախաղացները եւ խեղկատակները։ Հայաստանի մէջ՝ կին գուսանները կոչուած են վարձակ։

Ուշ միջնադարի ընթացքին, գուսաններու տարբեր խումբեր պարզապէս վերածուեցան աշուղներու կամ սազանդարներու։

                                     
  • Գուսան Հայկազուն 1951 թուականի 20 Ապրիլ Արտաշատ, Հայկական ԽՍՀ իսկական անունը Գագիկ Ստեփանի Նազարեան, հայ գուսան երգահան, երգերու հեղինակ, Հայկազունք
  • Գուսան Կոմիտասի Երգչախումբը Կոմիտաս Վարդապետին հիմնած 300 հոգինոց երկսեռ երգչախումբ Կոստանդնուպոլիս Գուսան Կոմիտասի երկսեռ երգչախումբն է Գործած
  • Շերամ գուսան Գրիգոր Կարապետի Թալեան, 20 Մարտ 1857 1857 - 03 - 20 Գիւմրի, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 7 Մարտ 1938 1938 - 03 - 07
  • Մարտ Արա Երնջակեան հայ բեմադրիչ, թատերագիր 20 Ապրիլ Գուսան Հայկազուն Գագիկ Նազարեան գուսան երգահան 22 Ապրիլ Ռոպին Պարթլէթ Robin Bartlett ամերիկացի
  • նաեւ Ստորոգութիւն: 1816 ծնունդներ Անյայտ օրով Ադամ Ազբար մ.1844 հայ գուսան Տաւուտ Փաշա Արթին Տաւուտեան, մ.1873 հայազգի օսմանեան պաշտօնեայ Տե ս նաեւ
  • Ֆրիտրիխ Նիցչէ գերմաներէն Friedrich Nietsche, մ.1900 գերմանացի փիլիսոփայ Տե ս նաեւ Ստորոգութիւն: 1844 մահեր Անյայտ օրով Ադամ Ազբար ծն.1816 հայ գուսան
  • կենսագիր Գրիգոր Մսերեան մ.1893 թարգմանիչ, հրատարակիչ Ջիւանի Սերովբէ Բենկոեան, Լեւոնեան մ.1909 հայ գուսան Տե ս նաեւ Ստորոգութիւն: 1846 մահեր
  • Սայեաթ - Նովա բուն անունով Յարութիւն Սայադեան, մ.1795 հայ բանաստեղծ եւ գուսան Անստոյգ օրով Յովսէփ Էմին մ.1809 ազգային - ազատագրական պայքարի գործիչ Տե ս
  • 22 Սայեաթ - Նովա բուն անունով Յարութիւն Սայադեան, ծն.1712 հայ բանաստեղծ եւ գուսան Ծնած է Ասթրախան, մահացած է Նոր Նախիջեւան Ծնած է եւ մահացած է Թիֆլիս
  • աշակերտները կը կազմեն Գուսան երաժշտական միութիւնը, որ կ աջակցի Կանաչեանին վարչական գործերուն մէջ 1933 - 46 շրջանին Կանաչեան իր Գուսան երգչախումբով ամէն