Back

ⓘ Գիտութիւն




                                               

Յովսէփ Իզմիրեանց

Յովսէփ Իզմիրեանց,ծնած է Ղըզլար՝ Ղազախստան։ Մեծատուն, ազգային բարերար, հիմնադիր՝ համանուն մրցանակի։ Յետ մահու կտակակատարն է՝ բարեկամը, Կարապետ Եզեան։Ազգին թողած կտակին մաս կը կազմեն՝ Օսմանեան հայերու մէջ գիտութիւն,արուեստներ եւ հայերէն լեզուի ուսում ծաւալել։ Մրցանակաբաշխութիւն հայոց պատմութեան եվ հայերէն լեզուագիտութեան մասին լաւագոյն երկասիրութեանց համար։ Իր ծննդավայրի Ղըզլարի Ս.Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ կը յանձնուի գումար մը, որու տոկոսները կը գործածուին տեղւոյն աղջկանց ծխական վարժարանին համար։ 1886-ին կտակի յանձնախումբը կընտրուի Պոլսոյ Պատրիարքարանի մէջ,ատենապետն է՝ Գաբրիէլ Նորատունկեա ...

                                               

Հոգեւոր Մշակոյթ

Հոգեւոր մշակոյթ, մշակութային արժէքներու ամբողջութիւն, որոնք կ՛արտադրուին մարդոց հոգեւոր գործունէութեան շնորհիւ։ Նաեւ կը պարփակէ հոգեւոր արժէքներու ու անոնց ստեղծման ձեւերու ու եղանակներու ամբողջութիւնը եւ այդ արժէքներուն՝ սերունդէ-սերունդ փոխանցման միջոցները։

                                               

Հայկական Հզօր Խմբակ

Հայկական հզօր խմբակ, 1920-1921 թ. ծնած, 1934 թուականին Երեւանի մէջ կազմաւորուած շնորհալի երեխաներու խմբակին մէջ նախնական կրթութիւն ստացած, ապա Երեւանի երաժշտանոցը աւարտելուն պէս, 1945-1946 թուականներուն Մոսկուայի երաժշտանոցը ընդունուած հինգ հայ երգահաններու շրջանակը։ Անոնց հիմնական ղեկավարներն էին Արամ Խաչատուրեանն ու Տիմիդրի Շոստակովիչը։ Այս խմբակին անունը տուաւ ռուս ճանչցուած երաժշտագէտ Իւրի Կորեւը, համեմատելով զայն յայտնի ռուս երգահաններու Հզօր խմբակի հետ։ Խմբակի անդամներէն չորսը արժանացած են ԽՍՀՄ Ժողովրդական արուեստի կոչմանը, Ալեքսանտր Յարութիւնեանն ու Առնօ Բաբաջնեանը արժանացած են նաեւ ...

                                               

Տուրմ

1820 թուականին, մինչ այդ իբրեւ խմիչք օգտագործուող տուրմը համադրուեցաւ քաքաոյի իւղի, շաքարաւազի եւ լիւքէօրի հետ՝ ստանալով "Ֆրայ եւ Սանս" –ի սալիքներու ձեւը։ 1828 թուականին, Ամեդէ Քոլերի միտքով՝ անցաւ տուրմին ընկոյզներ աւելացնել։ 1875 թուականին, գոյութիւն ունէր արդէն նաեւ՝ կաթով տուրմը, իսկ Շվեյցարիան հասցուցած էին հռչակել "տուրմի երկիր" ։ Այնուհետեւ, իտալացիները հնարեցին տուրմի արտադրութեան համար անհրաժեշտ լիցենզիան, Անգլիոյ մէջ "Chocolate House" ներն աւելի յաճախելի դարձան, քան թէյարանները, իսկ 1920 թուականին՝ անգլիացի Ճօն Մարսն իրեն հաւերժացուցած է համանուն տուրմէ բատոններով։

                                               

80 (թիւ)

ֆրանսերէն՝ quatre-vingt քանի մը լեզուներով 80-կը հնչէ որպէս՝ չորս անգամ քսան՝ վրացերէն՝ ოთხმოცი օթխմոցի Վիլֆրետոյ Փարեթոյի սկզբունքը, ըստ որու ջանքերու 20%կը բերէն 80% արդիւնքի, այն պարագային, երբ մնացեալ 80%-ը կուտան ընդամենը 25% արդիւնք ութսուն օր տեւած է Ժիւլ Վերնի վէպի հերոսի շուրջերկրեայ ճամբորդութիւնը

                                               

110 (թիւ)

Գիտութիւն
                                     

ⓘ Գիտութիւն

Գիտութիւնը ճանաչողական գործունէութեան յատուկ տեսակ է՝ ուղղուած բնութեան, հասարակութեան եւ մտածելակերպի վերաբերեալ օպճեգթիւ համակարգուած գիտելիքներու ստացման, ճշդման եւ ստեղծման։

                                     

1. Ջուր

Ջուրը աշխարհին վրայ ամէնէն տարածուած բաղադրութիւնն է։ Երկրագունդին մակերեսին 70 տոկոսը ծածկուած է ջուրով։ Զուտ ջուրը անգոյն, անհոտ եւ անհամ հեղուկ մըն է։ Մեր խմածը յաճախ թեթեւ համ մը ունի, որովհետեւ կը պարունակէ կարգ մը հանքային աղեր եւ լուծուած կազեր։ Ջուրը սքանչելի լուծիչ մըն է. կարող է բազմաթիւ հաստատուն մարմիններ իր մէջ լուծել։

Ջուրը շոգիի կը վերածուի 100 °Cէն սկսեալ եւ սառոյցի՝ 0 °Ckէն վար։

Ջուրի մոլեկուլը կազմուած է երկու ջրածինի եւ մէկ թթուածինի հիւլեներէ։

Տարօրինակօրէն՝ ջուրը սառելով կընդլայնի, հակառակ որ միւս նիւթերու մեծամասնութիւնը աւելի կը խտանայ, երբ հաստատուն մարմինի վերածուի։ Այսպէսով, սառոյցը ջուրէն աւելի թեթեւ կըլլայ եւ կը ծփայ։

Ջուրը անհրաժեշտ է կեանքի բոլոր տեսակներուն համար։ Անձ մը առանց ուտելու կրնայ բազմաթիւ օրեր ապրիլ, սակայն առանց ջուրի՝ միայն քանի մը օր։

                                     

1.1. Ջուր Ջուրի Շրջանառութիւն

Անձրեւին ջուրը կը թափանցէ հողին մէջ՝ սնուցանելով բոյսերը կամ հոսելով կը թափի առուակի կամ գետի մը մէջ։ Արեւուն ճառագայթներու ազդեցութեան տակ ջուրը կը շոգիանայ։ Մթնոլորտին մէջ կը խտանայ եւ կը կազմէ ամպերը, որոնցմէ կը ստացուի վերստին անձրեւ։ Ամպերու մէջ խտացած ջուրը կու գայ գետակներէն, լիճերէն, գետերէն, ծովերէն, ինչպէս նաեւ բոյսերէն եւ անասուններէն։

                                     

1.2. Ջուր Հիտրոելեկտրականութիւն

Ելեկտրականութիւն կարելի է արտադրել ջուրէն, շնորհիւ ջրանիւներու վրայ բանեցուած անոր մղումի ուժին. այս՝ հիտրոելեկտրականութիւն կոչուող ուժանիւթն է։ Կը կառուցուի գետին հոսքը ընդմիջող հսկայական ամբարտակ մը։ Ջուրը բարձունքէ մը գահավիժելով՝ կը դարձնէ ելեկտրակային ջրանիւները, որոնց շարժումը կը փոխանցուի ելեկտրականութիւն արտադրող սարքածներու։

                                     

2. Լոյս

Արեւուն լոյսը սպիտակ կերեւի, սակայն իրականութեան մէջ բազմաթիւ գոյներէ կը բաղկանայ։ Լոյսը մեզի կը հայթայթէ անհրաժեշտ ջերմութիւն։ Առանց լոյսի, կեանք գոյութիւն պիտի չունենար աշխարհի վրայ։

Շուքեր

Երբ լոյսը իյնայ անթափանց մարմինի մը վրայ, շուք մը կը գոյանայ մարմինին ետեւը, հո՛ն, ուր լոյսը չի կրնար թափանցել։

Գոյներ

Մութին մէջ բոլոր գոյները մոխրագոյն կերեւին։

Լոյսի ներկայութեան կը տեսնենք բոլոր գոյները։ Առարկաները տեսանելի են, որովհետեւ լոյսը կը ցոլացնեն։ Օդը անտեսանելի է, որովհետեւ լոյսը չի ցոլացներ։

                                     

2.1. Լոյս Շուքեր

Երբ լոյսը իյնայ անթափանց մարմինի մը վրայ, շուք մը կը գոյանայ մարմինին ետեւը, հո՛ն, ուր լոյսը չի կրնար թափանցել։

                                     

2.2. Լոյս Ծիածան կամ Ծիրանի Գօտի

Արեւուն լոյսը, հակառակ ճերմակ երեւնալուն, կը պարունակէ Ծիածանին բոլոր գոյները։ Երբ տեղ մը կանձրեւէ եւ մօտակայ շրջանի մը մէջ արեւը կերեւի, ճառագայթները կը տարբաղադրուին անցնելով կաթիլներու ընդմէջէն եւ կը ստանան կարմիր, նարնջագոյն, դեղին, կանաչ, կապոյտ, լեղկագոյն եւ մանիշակագոյն գոյները։ Այսպէսով, երկինքի մէջ կը ստացուի գունաւոր հսկայ կամար մը, որ կը կոչուի Ծիածան կամ Ծիրանի գօտի։

                                     

2.3. Լոյս Գոյներ

Մութին մէջ բոլոր գոյները մոխրագոյն կերեւին։

Լոյսի ներկայութեան կը տեսնենք բոլոր գոյները։ Առարկաները տեսանելի են, որովհետեւ լոյսը կը ցոլացնեն։ Օդը անտեսանելի է, որովհետեւ լոյսը չի ցոլացներ։