Back

ⓘ Նորայր Բիւզանդացի




Նորայր Բիւզանդացի
                                     

ⓘ Նորայր Բիւզանդացի

Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, բուն անունը եղած է Ստեփան Գազեզեան ։ Կրթութիւնը ստացած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան վանքին մէջ, աշակերտած է Ղեւոնդ Ալիշանին։ Վանքին մէջ կոչուած է Յարութիւն Թերզոնց ։

1866-ին աւարտած է ուսման ընթացքը եւ իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնավարած է Մուրատ-Ռաֆայէլեան վարժարանին մէջ։ Յաջորդ տարի դարձած է "Բազմավէպ" ի տեսուչ, ապա՝ Մխիթարեան միաբանութեան մատենադարանապետ։ 1870-ականներու սկզբներուն հրաժարած է հոգեւորական կոչումէն, մեկնած նախ Փարիզ, ապա՝ Կ. Պոլիս։

Յետագային ամուսնանալով շուէտուհիի մը հետ, կը բնակի Սթոքհոլմի մէջ։

                                     

1. Աշխատութիւններ

"Բազմավէպ" ի մէջ տպագրած է բանասիրական յօդուածներ։ Մխիթարեաններու վանքէն դուրս գալէ ետք ամբողջովին նուիրուած է Ֆրանս-հայ բառագիրքի ստեղծման, աւարտած եւ լոյս ընծայած Կ. Պոլսոյ մէջ, 1884-ին "Բառագիրք ի գաղղիերէն լեզուի ի հայերէն, հետեւողութեամբ բառարանացն Էմիլ Լիթրէի եւ գաղղիական ակադեմիայի" վերնագրով։

Նոյն այդ տարիներուն Կ. Պոլսոյ մէջ հրատարակած է "Հայկական բառաքննութիւնք ուղղութիւնք ընթերցուածոց մատենագրութեանց նախնեաց եւ նշանակութեան բառից" գիրքը։ Սթոքհոլմի մէջ 1887-էն լոյս ընծայած է բանասիրական վիմատիպ հանդէս մը "Քննասէր" վերնագրով, սակայն յաջողութիւն չէ ունեցած։

Շարունակած է աշխատակցիլ "Հանդէս ամսօրեայ", "Մշակ" եւ այլ պարբերականներու, դառնալով հեղինակաւոր դէմքերէն մէկը հայագիտութեան մէջ։ Անոր գլուխ-գործոց երկասիրութիւնը պէտք է համարել Կորիւնի ստեղծագործութիւններուն նուիրուած հմտալից հետազօտութիւնը, որ լոյս տեսած է Թիֆլիսի մէջ 1900-ին "Կորիւն Վարդապետ եւ նորին թարգմանութիւնք" խորագրով։

1900-1910-ականներուն շարունակած է հայագիտական հանդէսներու մէջ տպագրել բանասիրական յօդուածներ, սակայն առողջական վիճակի վատթարացման հետեւանքով հնարաւորութիւն չէ ունեցած լոյս ընծայելու այն քանի մը արժէքաւոր երկերը, որոնց ձեռագիրները պահուած են Սթոքհոլմի համալսարանին մէջ։ Անոնցմէ ուշագրաւ են հին հայերէնի եւ միջին հայերէնի բառարանները, որոնց վրայ հեղինակը աշխատած է աւելի քան կէս դար։

Նոյնքան արժէքաւոր է ուրիշ աշխատութիւն մը՝ "Տեսութիւն քննական քերականութեան Հայր Արսէն Այտընեան" գիրքը, բաղկացած երեք հարիւր էջերէ։ Կեանքի վերջին տարիներուն աշխատած է Նահապետ Քուչակի տաղերու գիտական հրատարակութեան վրայ։

                                     
  • արտագրուած է 2020 - 11 - 09 ՍՏԵՓԱՆՈՍ ՄԱԼԽԱՍԵԱՆՑԸ, ՊԱՏՄԱԳԻՐՔ ՀԱՅՈՑ ՄԱՏԵՆԱՇԱՐԸ ԵՒ ՆՈՐԱՅՐ ԲԻՒԶԱՆԴԱՑԻՆ Հայերէն Բացատրական Բառարան, Ստեփան Մալխասեանց Հայկական ՍՍՌ
  • բառարան, առկայ է առցանց Բառգիրք ի գաղղիերէն լեզուէ ի հայերէն 1884 Նորայր Բիւզանդացի Տպարան ԱՅ. Յ. Պօյաճեան Կոստանդնուպոլիս Ֆրանսերէն - հայերէն բառարան

Users also searched:

...
...
...