Back

ⓘ Սարգիս Արզուեան




Սարգիս Արզուեան
                                     

ⓘ Սարգիս Արզուեան

Սարգիս Արզուեան ծնած է Օգոստոս 1872-ին, Անգարա նահանգի Կեսարիոյ գաւառի Թալաս քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ, այնուհետեւ ուսանած՝ Կոստանդնուպոլիս։ 1897-ին աւարտած է Ֆրանսայի Նանսի քաղաքի բժշկական համալսարանը եւ բժշկական վկայական ստացած։

1897-ին, Կոստանդնուպոլիս վերադարձած է, ուր ենթարկուած է թրքական ոստիկանութեան բռնութիւններուն, ձերբակալուած ու բանտարկուած երկար ժամանակով։ Բանտէն ազատելէ ետք, երբ նոր սկսած էր բժշկութեամբ զբաղիլ, աքսորուած է Կեսարիա։ Ճամբուն վրայ, Սեւ ծովու Սինոպ նաւահանգիստին մէջ, փախած ու պահուըտած է ռուսական շոգենաւուն մէջ, սակայն նաւապետը Արզուեանը յանձնած է թրքական ոստիկանութեան։ Ֆրանսական կառավարութեան միջնորդութեամբ, Կեսարիոյ աքսորավայրէն որոշ ժամանակ մը ետք վերադարձուած է Կոստանդնուպոլիս, ուրկէ փախած է ու հաստատուած՝ Փարիզ։

Օսմանեան սահմանադրութեան վերահաստատումէն օգտուելով, Սեպտեմբեր 1908-ին, վերադարձած է Կոստանդնուպոլիս։ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ մրցոյթի մասնակցելով, Դամասկոսի նորաբաց թրքական բժշկական վարժարանի՝ մանրէաբանութեան եւ առողջապահութեան դասատու նշանակուած է։ 1914-ին, վարժարանին թուրք պաշտօնակիցներուն սադրանքով՝ պաշտօնանկ եղած է եւ Կոստանդնուպոլիս վերադարձած։

1914-ին՝ Ա. համաշխարհային պատերազմի ատեն, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ իբրեւ զինուորական բժիշկ ծառայած՝ զինուորական հիւանդանոցներուն մէջ։ Եղած է Կոստանդնուպոլսոյ Հայ բժիշկներու միութեան անդամ։ 1919-ին, Հայաստանի Հանրապետութեան բանակին՝ վիրաբուժական գործիքներ նուիրած է։ Այլեւայլ թերթերու մէջ հրատարակուած եւ անտիպ առողջապահական բնոյթի յօդուածներու հեղինակ է։ 1922-ի վերջերուն, տեղափոխուած է Նեապոլ, ապա՝ Ֆրանսա եւ հաստատուած Մարսէյ քաղաքին մէջ։

                                     

1. Աղբիւրներ

  • Յարութիւն Մինասեան, Օսմանեան կայսրութիւնում Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, "Լուսաբաց", 2014 - 520 էջ։
                                     

2. Գրականութիւն

  • Ալպոյաճեան Արշակ "Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ", Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937
  • Յարման Արսէն "Հայերը օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի", Սթամպուլ, 2001 թուրք.
  • Պոտուրեան Մկրտիչ "Հայ հանրագիտակ", Պուքրէշ, 1938
                                     
  • Պուխարեսթ քիմիագէտ Սարգիս Արզուեան 1872 ՕԿ - 1915 բժիշկ Սարգիս Թորոսեան 1891 ՕԿ - 1954 Փէնսիլվանիա օսմանեան բանակի հրետանաւոր Սարգիս Հացպանեան 1962 Թուրքիա - 2018