Back

ⓘ Փօլ Նիուման




Փօլ Նիուման
                                     

ⓘ Փօլ Նիուման

Փօլ Նիուման ։ Ամերիկացի դերասան, բեմադրիչ, ֆիլմարտադրիչ եւ գործարար։ Դափնեկիր է բաւական մրցականներու՝ Օսքար, Պրիտանական Կաճառի Շարժապատկերի Մրցանակ British Academy Film Awards BAFTA, Ոսկեայ Գունդի Մրցանակ Golden Globe Awards, Հեռատեսիլի Դերասաններու Արուեստակցութեան Մրցանակ Screen Actors Guild Awards, Էմի Մրցանակ Primetime Emmy Awards, Սեսիլ Տեմիլ Ոսկեգունդ Մրցանակ Cecil B. DeMille Award, Ճին Հերշոլթ Բարեսիրական Մրցանակ Jean Hersholt Humanitarian Award, եւայլն։

                                     

1.1. Կենսագրական գիծեր Պատանութեան եւ երիտասարդութեան տարիներ

Փօլ Նիուման ծնած է 26 Յունուար, 1925 Շէյքըր Հայց Shaker Heights, Օհայիօ Ohio ։ Հայրը ծագումով հրիայ էր իսկ մայրը՝ սլովաք։ Ծառայած է Ա․Մ․Ն․ ծովուժին եւ Բ․ Համաշհարհային Պատերազմէն ետք, կը զբաղի հօրմէն ժառանգած մարմնամարզի իրերու վաճառախանութին աշխատանքներով։

Կանուխէն, կը ցուցնէ հակումը թատրոնին հանդէպ։ Փոքր տարիքէն կը մասնակցի դպրոցական թատերական ներկայացումներու։ 1943-ին կ՛աւարտէ Երկրորդական վարժարանը եւ ուսումը կը շարունակէ Օհայիօ նահանգին Համալսարանը, ուր տնտեսութիւն կ՛ուսանի։

                                     

1.2. Կենսագրական գիծեր Զինուորական ծառայութեան տարիներ

Բ․ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, Նիուման Ա․Մ․Ն․ ծովուժին կը ծառայէ՝ Խաղաղական Ովկիանոսի գործողութիւններուն մէջ։ Զինուորութեան ընթացքին կը մարզուի իբրեւ հաղորդիչ անթել ռատիօ-հեռագրի, նշանառու եւ թնդանօթաձիգ ու 1944-ին կ՛ուղղարկուի Պարպըրս Փոյնթ, Հաուայ։ Օքինաուայի Կռիւին Battle of Okinawa կամ՝ Սառնալեռ Գործողութիւն Operation Iceberg ընթացքին 1945 գարնան ան կը ծառայէ "USS Bunker Hill" օդանաւակիրին մէջ։

Պատերազմէն ետք, ուսումը կ՛աւարտէ Քենիոն Ճեմարանին մէջ Kenyon College 1949։ Ապա, թատերախաղարկութիւն կ՛ուսանի Եէյլ Համալսարանին մէջ Yale University ։

                                     

2.1. Ասպարէզ Առաջին քայլերը

1953-ին, առաջին անգամ հանդէս կու գայ Պրոտուէյ թատրոնին բեմէն Broadway theatre "Փիքնիք" Picnic թատերախաղով։ Կը շարունակէ, մասնակցելով "Անյոյս Ժամերը" The Desperate Hours եւ "Երիտասարդութեան Անուշ Թռչունը" Sweet Bird of Youth թատերախաղերուն սկզբնատիպ առաջին ներկայացումներուն։

1954-ին շարժանկարի բնագաւառին մէջ առաջին անգամ ըլլալով կը մասնակցի "Արծաթեայ Սկիհը" The Silver Chalice ժապաւէնին մէջ։ Ապա, կը կատարէ աւելի կարեւոր դերեր՝ "Մենք ողջերս" Somebody Up There Likes Me ֆր․ թարգմ․՝ Marqué par la haine 1956, "Մոլեգին Կատուն" Cat on a Hot Tin Roof 1958 եւ "Երիտասարդ Ֆիլատելֆիացիները" The Young Philadelphians 1959 ժապաւէններուն մէջ․ բոլորն ալ վաստակ ունեցող դերասաններու քով, ինչպէս օրինակ՝ Էլիզապէթ Թէյլոր, Պարպարա Րաս, Ռոպերթ Վոն, եւայլն։

Իսկ 1952-էն, տարբեր դերերով կը ներկայանայ հեռատեսիլի պաստառէն "Վաղուան հեքիաթներ" Tales of Tomorrow եւ "Արկածախնդրական Ժամադրութիւն" Appointment with Adventure շարաժապաւէններուն մէջ։

                                     

2.2. Ասպարէզ Մեծագոյն արտադրութիւններու գլխաւոր դերակատարը

Նիումանի յաջողութիւններուն մեծ դեր կը խաղայ անոր ապստամբ բնաւորութիւնը։ Բազմաթիւ ժապաւէններու գլխաւոր դերակատարը եղած է․ ինչպէս օրինակ՝

  • Հարփըր Harper, 1966
  • Հարի եւ զաւակը Harry & Son, 1984
  • Շտապողը The Hustler, 1961
  • Երիտասարդ Ֆիլատելֆիացիները The Young Philadelphians, 1959
  • Վայրի մրրիկի նման Hud, 1963
  • Վճիռը The Verdict, 1982
  • Երկար տաք ամառը The Long, Hot Summer, 1958
  • Փարիզի Պլուզը Paris Blues, 1961
  • Պատռտած վարագոյր TornCurtain, 1966
  • Խայթը The Sting, 1973
  • Դժոխային Բերդը The Tower inferno, 1974
  • Հովանի տուփը The Shadow Box, 1980, հեռատեսիլէն ներկայացուած շարաժապաւէն
  • Էքսոտոս Exodus, 1960
  • Չարակամութեան Բացակայութիւնը Absence of Malice, 1981
  • Շիկացած թխադէմը Rally Round the Flag, Boys! La Brunebrûlante, 1958
  • Դրամին Գոյնը The Color of Money, 1986
  • Տէր եւ Տիկին Պրիճ Mr and Mrs Bridge, 1990
  • Տանիքէն FromtheTerrace, 1960


                                     

2.3. Ասպարէզ Յատուկ համբաւի արժանացած թատերախաղեր

Ստորեւ ցուցակը յատուկ համբաւի արժանացած թատերախաղերուն, որոնց մէջ Փօլ Նիուման կը մասնակցի եւ մեծ մասին՝ գլխաւոր դերակատարն է։

  • Անփոփոխ Կինը The Constant Wife, 2000
  • Սիրային նամակներ Love Letters, 2000
  • Մեր քաղաքը Our Town, 2002-2003
  • Անյոյս Ժամերը The Desperate Hours, Նիու Եորք, 1955
  • Պեթհովէն, Եէյլ համալսարան, 1952
  • Փիքնիք, Նիու Եորք, 1953-54
  • Երիտասարդութեան Անուշ Թռչունը Sweet Bird of Youth, 1959-60
  • Մանուկը համբոյր մը կ՛ուզէ Baby Want a Kiss, 1964
  • Ֆետրա․ Եէյլ համալսարան, 1951
  • Թրամպօ Trumbo, 2004
                                     

3.1. Անձնական Կեանք Ընտանիք

Փօլ Նիուման ամուսնացած է երկու անգամ։ Առաջին ամուսնութիւնը՝ Ճաքի Ուիթին հետ, կը տեւէ՝ 1949-1958։ Կը բախտաւորուի երեք զաւակներով՝ մանչ զաւակ Սքոթ եւ երկու դուստրեր՝ Սուզան եւ Սթեֆանի։ Տղան՝ Սքոթ, թմրեցուցիչ գործածելու պատճառով 1978-ին կը մահանայ։ Զաւկին մահէն ետք, Փօլ Նիուման կը լծուի բարեգործական աշխուժ գործունէութեան․ ի յիշատակ տղուն, կը հիմնէ "Սքոթ Նիուման Կեդրոն" ը Scott Newman Center՝ թմրեցուցիչներու գործածութիւնը կանխելու համար։

1958-ին կ՛ամուսնանայ Ճոան Ուտուորտին Joanne Woodward հետ։ Միասին կ՛ապրին 50 տարի` մինչեւ Փօլին մահը․ 2008։ Այս ամուսնութենէն Փօլ Նիուման կը բախտաւորուի երեք աղջիկ զաւակներով՝ Էլինոր, Մելիսա եւ Քլեր։ Կը նուիրուի իր ընտանիքին՝ կնոջ եւ զաւակներուն։

                                     

3.2. Անձնական Կեանք Ինքնաշարժի մրցումներ

Փօլ Նիուման առաջին անգամ կը հետաքրքրուի ինքնաշարժներու մրցումներով 1969-ին, երբ "Յաղթող" Winning ժապաւէնի մէջ իր դերակատարութեան կարիքերուն համար կը մարզուի Watkins Glen International վազքուղիին վրայ։ Այնուհետեւ կը զբաղի լրջօրէն՝ մինչեւ 2006-ին։ Այս տարիներուն ընթացքին կատարուած ախոյեանութեան մրցարշաւներուն, կը յաջողի գրաւել առաջնահերթ դիրքեր, որոնցմէ չորս՝ առաջին 1976, 1979, 1985, 1986, երեք՝ երկրորդ, երեք՝ երրորդ, եւայլն։

1972-ին առաջին անգամ ըլլալով կը մասնակցի Թոմսօն Thompson Քենեքթիքըթ նահանգ քաղաքի ինքնաշարժներու մրցումներուն։

1979-ին կը մասնակցի Լէ Մանի Ֆրանսա 24 ժամուան ինքնաշարժներու մրցումի ախոյեանութեան եւ երկրորդ դիրքը կը գրաւէ։

1970 տասնամեակին կէսերէն մինչեւ 1990, Նիուման Bob Sharp խումբին վարորդ է։ Իր անունը կը կապուի խումբին անունին հետ մանաւանդ 1980-ական թուականներուն։

70 տարեկան հասակին, կը դառնայ ախոյեան խումբին ամենատարեց վարորդը․ յատկապէս Տայթոնայի 24 ժամուան ինքնաշարժներու մրցումին 1995։

Փօլ Նիուման Newman/Haas/Lanigan Racing ընկերութեան երկու հիմնադիրներէն մէկն է 1983 եւ մասնակից՝ Newman Wachs Racing խումբին։



                                     

3.3. Անձնական Կեանք Բարերարութիւն

Տղուն մահէն ետք, կը հիմնէ "Սքոթ Նիուման Կեդրոն" ը Scott Newman Center՝ թմրեցուցիչներու գործածութիւնը կանխելու համար։

1982-ին Ահարոն Հոչներին հետ Aaron Hotchner կը հիմնեն "Նիուման Սեփականութիւն" Newmans Own ուտեստեղէնի ընկերութիւն մը, որուն մաքուր շահը կը տրամադրուի "Նիուման Բարեսիրական Անշահարկելի Սեփականութիւն Հիմնարկ" ին Newmans Own Foundation ։

1988-ին Քենեքթիքըթի Աշֆորտ շրջանին մէջ կը հիմնէ "Hole in the Wall Gang Camp" բարեգործական ամառնային բանակավայրը վատառողջ փոքրիկներուն համար։

1999-ին լուրջ գումար մը կը նուիրէ "Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ Օգնութեան Միջազգային Ընկերակցութեան" Catholic Relief Services CRS Քաքսովոյի գաղթականներուն համար։

2007, 1 Յունիսին, Օհայօ նահանգին Քենիոն Քոլէճը Kenyon College կը յայտարարէ, թէ Փօլ Նիուման ու կողակիցը՝ Ճոան Ուտուորտ, 10 միլիոն տոլար կը նուիրեն, որպէսզի հաստատուի կրթաթոշակի հիմնադրամ մը։

"Բարերարութիւնը Քաջալերող Ընկերակցութեան Խնամակալութիւն" կազմակերպութեան հիմնադիրներէն կ՛ըլլայ։ "Կիվինքպէք" կազմակերպութիւնը Givingback.org զայն կ՛անուանէ "Ամենավեհանձն Համբաւոր Անձնաւորութիւն" ը՝ 2008 տարուան համար։ Այդ տարին, Նիուման 20․857․000 տոլարով կ՛օժանդակէ "Նիուման Բարեսիրական Անշահարկելի Սեփականութիւն Հիմնարկ" կազմակերպութիւնը Newmans Own Foundation․

Բնապահպանման շուրջ տուած պայքարներուն շնորհիւ, Ուեսթփորթ եւ Քենեքթիքըթ շրջաններուն մէջ հողատարածքներ կ՛ապահովէ։

2011-ին, "Նիումանս Կալուածք" ընկերութիւնը Paul Newmans estate, Ուեսթփորթ քաղաքին հողատարածքներ կը նուիրէ, որպէսզի պահպանուին եւ կառավարուին "Ասփեքթուք Լանդ Թրասթ" ին Aspetuck Land Trust հողատարածքի պահեստի անշահարկելի կազմակերպութիւն կողմէն։

                                     

3.4. Անձնական Կեանք Հիւանդութիւն եւ մահ

2008, 23 Մայիսին կը քաշուի շարժարուեստի ասպարէզէն, առողջութեան պատճառներով։

26 Սեպտեմբեր 2008-ին կը մահանայ՝ թոքի քաղցկեղի հիւանդութեան դէմ պայքարելէ ետք, շրջապատուած ընտանիքին անդամներէն եւ ընկերներէն։ Մարմինը կը դիակիզուի եւ յուղարկաւորութիւնը տեղի կ՛ունենայ Ուեսթփոյնթ։

                                     

4.1. Մրցանակներ եւ թեկնածութիւններ Օսքար

Փօլ Նիուման այդ սակաւաթիւ դերասաններէն մէկն է որ հինգ տարբեր տասնեակներուն ընթացքին առաջարկուած է Օսքար մրցանակին համար։ Մնացեալ դերասաններն են՝ Լորենս Օլիվիէ Laurence Olivier, Մայքլ Քէյն Michael Caine եւ Ճաք Նիքոլսոն Jack Nicholson ։

1986-ին կը պարգեւատրուի իր՝ "պաստառի վրայ բազմաթիւ, յիշատակելի եւ անյաղթահարելի կատարումներուն համար" ։

                                     

4.2. Մրցանակներ եւ թեկնածութիւններ Էմի Մրցանակ Emmy Awards

Էմի Մրցանակին Primetime Emmy Awards համար կը շնորհուի "Հեռատեսիլի Արուեստի եւ Գիտութեանց Կաճառ" ին կողմէ, Փօլ Նիուման առաջարկուած է չորս անգամ եւ յաղթած է 2005, արժանանալով Լաւագոյն Բ․ Դեր Best Supporting Actor "Կայսրութեան Անկումը" շարաժապաւէնին մէջ իր խաղարկութեան համար։

                                     

4.3. Մրցանակներ եւ թեկնածութիւններ Շարժանկարի քննարկման Ազգային Խորհուրդ National Board of Review NBR

Փօլ Նիուման 1986-ին Ամերիկայի Շարժանկարի քննարկման Ազգային Խորհուրդին կողմէն կը ստանայ Տարուան Լաւագոյն Դերասանի Մրցանակը "Դրամին Գոյնը" The Color of Money ժապաւէնին համար։

                                     

4.4. Մրցանակներ եւ թեկնածութիւններ Ուրիշ պարգեւատրումներ

  • 1992-ին, "Քենետի Կեդրոնի Պարգեւներ" Kennedy Center Honors մրցանակը կը ստանայ կնոջը՝ Ճոան Ուտուարտին Joanne Woodward հետ,
  • Ամենալաւ Դերասան՝ "Քան Շարժապատկերի Փառատօն" Festival de Cannes,
  • 2008-ի "Sport Movies & TV – Milano International FICTS Fest" հրատարակութիւնը կը ձօնուի Փօլ Նիումանին։
  • Մարզական Ինքնաշարժներու Ամերիկայի Ակումբ Sports Car Club of America SCCA Hall of Fame, 2009,
  • Ճին Հերշոլթ Բարեսիրական Մրցանակ Jean Hersholt Humanitarian Award, 1994,
  • Արծաթեայ Արջ Մրցանակ՝ "Պերլինի Միջազգային Շարժապատկերի Փառատօն", "Ոչ ոք Յիմար է" Nobodys Fool ժապաւէնին համար,
  • Տարուան Տղամարդը՝ 1968, Հարվարտ Համալսարանի թաերախումբին կողմէ,
  • 1994-ին, կնոջ հետ՝ Ճոան Ուտուարտ Joanne Woodward կը ստանայ "Մեծագոյն Հանրային Ծառայութիւն Անբարենպաստներուն Օգտակար հանդիսանալ" Greatest Public Service Benefiting the Disadvantaged պարգեւը, տրուած՝ "Ճեֆերսոն Մրցանակներ Հիմնարկ" ին կողմէ Jefferson Awards Foundation,
  • Նիումանի Օր Newman Day, հիմնուած 1976-ին Պէյթս Քոլէճի Bates College ուսանողներէն,


                                     

5. Արտաքին յղումներ

  • "Նիումանս Կալուածք Ընկերութիւն" ը անգլերէն
  • Ճոան Ուտուարտ անգլերէն
  • Վճիռը, ժապաւէն 1982 անգլերէն
  • Սքոթ Նիուման, դերասան անգլերէն
  • Փօլ Նիումանի Օր անգլերէն
  • Շտապողը, ժապաւէն, 1961 անգլերէն
  • Խայթը, ժապաւէն 1973 անգլերէն
  • Անիւին վրայ․ ABC հեռատեսի վաւերագրական ինքնաշարժարշաւին․ հիւրընկալող՝ Փօլ Նիուման անգլերէն
  • Օքինաուայի Կռիւ անգլերէն
  • Ամերիկայի Շարժանկարի քննարկման Ազգային Խորհուրդ անգլերէն
  • theguardian – Փօլ Նիումանի նկարներ անգլերէն
  • Քանի Շարժապատկերի Փառատօն անգլերէն
  • Փօլ Նիումանի ժապաւէնագրութիւն անգլերէն
  • Մարզական Ինքնաշարժներու Ամերիկայի Ակումբ անգլերէն
  • Երիտասարդ Ֆիլատելֆիացիները, ժապաւէն, 1959 անգլերէն
  • Ելինոր Նիլ Նիուման անգլերէն
  • Ճեֆերսոն Մրցանակներ անգլերէն