Back

ⓘ Աշոտ Գ. Ողորմած




Աշոտ Գ. Ողորմած
                                     

ⓘ Աշոտ Գ. Ողորմած

Աշոտ Գ. Ողորմած Հայոց թագաւոր 953-էն։ Յաջորդած է հօրը՝ Աբաս Ա. Բագրատունի։ Աշոտ Գ ի թագաւորութեան տարիներուն Հայաստան տնտեսական եւ մշակութային վերելք ապրած է եւ երկրին մէջ համեմատաբար խաղաղ իրավիճակ մը տիրած է։ 953-ին փորձած է Դուինը ազատագրել արաբներէն, բայց յաջողութիւն չէ գտած։ 961-ին արքունիքը Կարսէն տեղափոխած է Անի, զոր պարսպապատած է, կառուցել տուած է պալատներ եւ այլ շինութիւններ եւ զայն հռչակած՝ Հայաստանի մայրաքաղաք։ Աշոտ Գ. յաջողութեամբ ետ մղած է Կովկասի լեռնականներն ու Աղձնիքի արաբ ամիրային յարձակումները։ 973-ին 80 հազարնոց բանակով մը յարձակած է Տարօնի ճամբով դէպի Միջագետք արշաւող բիւզանդական զօրքերուն դէմ՝ հեռացնելով Հայաստանին սպառնացող վտանգը։ Յովհան Չմշկիկ կայսեր առաջարկով հաշտութիւն կնքուած է Հայաստանի եւ Բիւզանդիոնի միջեւ։ Աշոտ Գ ի օրով Հայաստանի մէջ ընդարձակուած են հին քաղաքները եւ կառուցուած՝ նորերը։ Անոր կինը՝ Խոսրովանուշ թագուհին, 966-ին հիմնած է Սանահինի վանքը, իսկ 976-ին՝ Հաղբատի վանքը, որոնք շուտով գիտակրթական կեդրոններ դարձած են։ Աշոտ Գ. երկրին գլխաւոր քաղաքներուն մէջ բացած է դպրոցներ, հիւանդանոցներ, անկելանոցներ, անոնց պահպանման համար յատկացուցած է որոշ եկամուտներ։ Աշոտ Գ. "բարեգործ էր", որու համար ալ կոչուած է "Ողորմած" ։

                                     

1. "Ողորմած" անուանումը

Աշոտ Գ. իր գահակալութեան օրերուն ծանօթ էր "բարեպաշտ" անունով,իր մահէն ետք զինք կոչած են "Ողորմած" նկատի ունենալով աղքատներուն, հիւանդներուն, կաղերուն եւ կոյրերուն նկատմամբ անոր հոգատար վերաբերմունքը Աշոտ Գ-ի բարեպաշտութեան եւ կատարած ողորմածութիւններուն շնորհիւ ան դասուած է Հայ եկեղեցւոյ սուրբերու շարքին, իսկ իր վարքը գրուած է "Յայսմաւուրք" ին մէջ:

                                     

2. Անի Քաղաքին Հիմնարկութիւնը 952-961

Աշոտ կորոշէ մայրաքաղաքը փոխադրել ուրիշ աւելի յարմար տեղ մը եւ, բաւական փնտռելէ ետք` Ախուրեան գետի ափին շատ յարմար բարձրավանդակ մը կը գտնէ եւ կորոշէ հոն կառուցել նոր մայրաքաղաքը, զոր կը կոչէ Անի։ Ան կորոշէ իր թագադրութիւնը կատարել տալ միայն Անիի շինութեան աւարտէն ետք։ Ամբողջ ժողովուրդը կը մասնակցի այս իւրայատուկ քաղաքի շինութեան, որ կը զարդարուի տուներով, պալատներով, առեւտրական հաստատութիւններով եւ բերդերով, ինչպէս նաեւ աննման եկեղեցիներով ու մատուռներով, այն աստիճան որ կը կոչուի հազար ու մէկ եկեղեցիներու քաղաք։ Յատուկ ջրմուղներ շինել կու տայ, որպէսզի ամէն տեղ ջուր հասնի եւ զայն կը դարձնէ միջին դարու լաւագոյն քաղաքներէն մին։

                                     

3. Թագաւորին Պաշտօնական Օծումը 961

961-ին, երբ քաղաքին շինութեան մեծ մասը արդէն աւարտած էր, Անանիա Մոկացի կաթողիկոսը զինք փառաւոր հանդիսութեամբ թագաւոր կօծէ, ի ներկայութեան Աղուաններու թագաւորին եւ կաթողիկոսին, իրեն հպատակ բոլոր արքաներուն եւ հայկական բանակի 45.000 զինուորներուն, Գոռ Մարզպետունի հայոց զօրավարի հրամանատարութեան ներքոյ։

                                     
  • Լոռիի թագաւորութեան եկեղեցական թեմի աթոռանիստը Հայկական Հանրագիտարան, Աշոտ Գ Ողորմած Հայ Կինը Հայրենասիրութեան Եւ Առաքինութեան Օրինակ Aztag Daily - Ազդակ
  • գրաւել Բագրատունեաց Հայաստանի կարգ մը շրջաններ, բայց Հայոց թագաւոր Աշոտ Գ Ողորմած 80 հազարնոց բանակով շարժած է ընդառաջ եւ երկու միապետներուն միջեւ հաշտութիւն
  • Կեսարիա քաղաքը: Կարսի թագաւորութիւնը ձեւաւորուած է 963 թուականին: Աշոտ Գ Ողորմած 953 - 977 թագաւորը ճանչցաւ Մուշեղի գահակալութիւնը պայմանով, որ ան
  • թագաւորը մինչեւ այդ սպարապետ էր եւ իր նստավայրը Կարս բերդաքաղաքն էր 961 - ին Աշոտ Ողորմած թագաւորը 953 - 977 մայրաքաղաքը վերջնականապէս կը տեղափոխէ Անի Շուտով
  • կարեւորագոյն բերդերէն մին էր եւ թագաւորութեան գանձին մէկ մասը հոն կը պահուէր. Աշոտ Գ Ողորմած 953 - 977 երկրին մէջ խռովութիւնները դադրեցնելէ եւ ապահովութիւնը հաստատելէ
  • աղքատներուն եւ անկարողներուն հանդէպ: Ասոր համար ալ ան ստացաւ Ողորմած անունը: Միաժամանակ, Աշոտ Գ գիտցաւ վճռակամ ըլլալ թշնամիներուն հանդէպ: Ան նախ զօրացուց
  • նշանակուի 928 - ին Մինչեւ թագաւորելը սպարապետը կը նստէր Կարսի մէջ Եղբօր Աշոտ Բ Երկաթի մահէն ետք գահ կը բարձրանայ որպէս Շահնշահ Հայոց Եւ Վրաց Կարսը
  • Ստեփանոս եկեղեցւոյ օծման ներկայ գտնուած են Խաչիկ Ա. Արշարունին եւ Հայոց Աշոտ Ողորմած թագաւորը, որոնք վանքին նուիրած էին ընդարձակ կալուածներ Աշոտի դուստր