Back

ⓘ Ատոմ Արծրունի




                                     

ⓘ Ատոմ Արծրունի

Արամ Արծրունի, որդի Սենեքերիմի, թագաւոր կամ իշխան Սեբաստիոյ, 1021-ին իր հօրը եւ եղբայրց հետ Սեբաստիա կը փոխադրուի, ուր իր եղբօր Դաւիթ թագաւորի մահէն ետք կը նստի հօրենական աթոռին վրայ 1037-ին: Մաթէոս Ուռհայէցի պատմիչ կը գրէ Ատոմի համար "լցիալ առաքինութիամբ եւ սուրբ վարուք ի Քրիստոս Յիսուս, եւ զարդարեալ հեզութեամբ եւ քաղզրութէամբ, ողորմած ի վերայ տառապելոց, դարմանիչ աղքատաց, եւ յոյժ սիրելի կրօնաւորաց դասուն. շինող եկեղեցւոյ եւ բազմացուցիչ վանորէից":

Ատոմի իշխանութեան երկրորդ տարին 1038 հայ իշխաննէրէն մին, որ Սենեքերիմի հետ Վասպուրականէն Սեբաստիա եկած էր՛ նախանցելով Ատոմի եւ եղբօրը Աբուսահլի վրայ՛ ընտանեօք Կ. Պոլիս գնաց եւ Միքայէլ Դ. Կայսեր ներկայանալով ըսաւ թէ՛ "Ատոմ եւ Աբուսահլ կը պատրատուին ապստամբիլ եւ չարիք հասցնել, այդ պաճառաւ հեռացայ անոնցմէ եւ ընտանանեօք Պոլիս եկայ": Միքայել հաւատալով չարախօս իշխանին՛ շատ մը զօրք ղրկեց Ատոմի վրայ, հրամայելով զօրապետին թէ՛ "եթէ երկու եղբարքը յանձն առնեն ինծի բեր":

Ատոմ եւ Աբուսահլ, հակառակ իրենց Շապուհ սպարապետին կամքին ու յորդորին՛ չուղեցին պատերազմիլ, որ միասին Վասիլ կայսեր ներկայացան եւ աղաչեցին որ միասին Վասիլ կայսեր գերեզթանին այցելել: Երբ կայսեր հետ երկու հայ իշխանները գերեզման հասան ՛ Վասիլէն իրենց Սենեքերիմ հօրը տուած նամակը հանելով ինկան անոր գերեզթանին վրայ եւ ըսին. – Գո՛ւն տուիր մեզի այս գիրը, եւ դուն բերիր մեզ քու աշխարհդ, եւ հիմա դատէ՛ մեզ, ո՛վ հայր, յաջորդներդ կ՛ուզեն մեզ բնաջնջել եւ մեր աշխարհը առնուիլ մեր ձեռքէն": Սիքայել լսելով այս խօսքերը ի գութ չարժեցաւ, չարախօս իշխանը բանտեց եւ զիրենք թագաւորական զարդերով եւ մեծաշուք փառքերով Սեբաստիա վերադարձուց: Ատոմ 1051-ին միջանտեց Պոլսոյ կայսեր մօտ եւ երաշխաւոր ըլլալով՛ Պետրոս գետադարձ կաթողիկոսը Սեբաստիա տարաւ, եւ երկու տարի հոն պահեց ու Ս. Նշան վանքին մէջ նստեցուց: 1060-ին Յունաց Կոստանդին Տուկիծ կայսրը երբ ծրադրեց Հայերէն Յունադաւան ընել՛ նախ Ատումն ու Աբուսահլը կանչեց, զիրենգ համոզելու համար: Իշխանները իրենց տարին Յակոբ վարդապետ պատասխանեց. "մենք ալ դաւանինք այդ տարաբերութիւնը բառերուն մէջ է":

Այդ տարին Պարսիկները երբ Սեբաստիոյ վրայ յարջակեցան, Ատոմ եւ Աբուսահլ հայ իշխաններու հետ Խաւատանէք աւանը փոխադրուեցան որովհետեւ անառիկ էր ան։ Պարսիկները Սեբաստիա աւարել է: Բագաւորական պալատը կոաոպտելէ ետք երբ իրենց աշխարհը վերադարձան՛ Ատոմ Պոլիս գնաց եւ ատեն մը հոն կենաց: -ին երբ Ռոմանոս Դ. Դիոժէն կայսրը պարսից դեմ պատերազմելու համար Սեբաստիայէն անցաւ ՛ Ատոմ եւ Աբոըսահլ ընծաներով կայսեր ընդառաջ ելան. Այդ կողթի յոյն իշխանները չարախօսեցին ըսելով թէ - "ասոնք են որ Պարսիկները մեզի դէմ կը գրգռեն":

Կայսրը հրամայեց վերանորոգուած Սեբաստիան աւարի առնե: Ջարդել տուաւ հայերը մինջեւ որ Պոլսէն եկող յոյն իշխանները միջամտացին: Ռոմանոս թէեւ ջարդը դադրեցուց՛ բայց Ատոմն ու Աբուսահլ իրենց իշխանութութենէն ձգեց:

                                     
  • արդէն, սակայն զայն կը գրաւեն Ութմանիկները արաբական ցեղախումբ մը Աշոտ Արծրունի իշխանը կը յաջողի ազատագրել վանքը, իսկ բանտէն ազատել կրօնաւորներն ու Գրիգոր
  • 33 - 34 քմ հարաւ - արեւմուտք Հարուստ էր այգիներով եւ պարտէզներով Աղթամարը Արծրունի Գագիկ թագաւորի ժամանակ կը զարգանայ ու կը դառնայ ամրոց եւ քաղաք Ժ. դարուն
  • Ղազարոս Աղայան en: Ghazaros Aghayan Բոլնիս - Խաչէն 1840 - 1911 Գրիգոր Արծրունի Գրիգոր Արծրունի en: Grigor Artsruni Մոսկուա 1845 - 1892 Մուրացան, Գրիգոր Տէր Յովհաննէսեան