Back

ⓘ Բծաւոր Տենդ




Բծաւոր Տենդ
                                     

ⓘ Բծաւոր Տենդ

Բծաւոր տենդ, մանրէական վարակիչ հիւանդութիւն մըն է:

Ան կը պատահի երկու ձեւերով՝ տեղաճարակային "endemic-murine typhus", համաճարակային epidemic: Տեղաճարակային բծաւոր տենդին յարուցիչը Rickettsia Typhi մանրէն է, իսկ համաճարակային բծաւոր տենդինը՝ "Rickettsia prowazekii" մանրէն է:

Բծաւոր տենդը կը փոխանցուի մարդուն մակաբոյծներու միջոցաւ, մասնաւորապէս մարմնական ոջիլներու եւ լուերու միջոցաւ: Յարուցիչ մանրէն ընդհանրապէս կը հարուածէ առողջ մարդը եւ հազուագիւտօրէն որոշ կենդանիներ, յատկապէս՝ մուկեր, կատուներ եւ սկիւռներ: Այս մակաբոյծները յարուցիչ մանրէն կ’իւրացնեն կծելով վարակուած մարդուն եւ կամ կենդանիին մորթը: Անոնք կը փոխադրեն այս մանրէները առողջ մարդու մը մորթին վրայ: Անոնք կծելով կը տեղաւորեն իրենց մանրէներով հարուստ կղկղանքը գրգռուած մորթին վրայ: Այս ձեւով տեղի կ’ունենայ առողջ մարդուն վարակումը:

Յաճախ բծաւոր տենդը կը շփոթուի Որովայնատիֆ typhoid հիւանդութեամբ: Անոնք բոլորովին տարբեր հիւանդութիւններ են եւ անոնց յարուցիչները տարբեր են: Այս շփոթը ստեղծուած է որովհետեւ բծաւոր տենդի տեղաճարակային տեսակի յարուցիչը Rickettsia Typhi կը կոչուի:

                                     

1. Պատմութեան մէջ

Պատմութեան ընթացքին եղած են բծաւոր տենդի տարբեր համաճարակներ․

  • 1759-ին բծաւոր տենդի բռնկում տեղի ունեցած է Անգլիոյ բանտերուն մէջ եւ բանտարկեալներուն 25 տոկոսը մահացած են
  • 1830-ին 100 000 Իրլանտացիներ մահացած են բծաւոր տենդի համաճարակի պատճառով
  • Բծաւոր տենդը դարձած է Ռուսական բանակին պատուհաս: 1918-1922 մահացած են 2.5 միլիոն անձեր եւ վարակուած են 25-30 միլիոն ռուսեր
  • 1489-ին 17 000 սպանացի զինուորներ մահացած են այս հիւանդութեամբ
  • Նշանակալից եղած է 1848-ի համաճարակը, երբ աւելի քան 20.000 Քանատա գաղթող Իրլանտացիներ մահացած են։