Back

ⓘ Մարք Արեան




                                     

ⓘ Մարք Արեան

Անրի Մարգարեան, Մարք Արեան, հայազգի ֆրանսացի եւ Պելճիքացի երգիչ, երաժշտահան եւ բանաստեղծ։ Համերգներով հանդես եկեր է նաեւ Հայաստանի մէջ։

                                     

1. Կենսագրութիւն

Մարք Արեանը ծնած է 14 Նոյեմբեր 1926-ին Ֆրանսայի Վալանս քաղաքը լիբանանահայերու ընտանիքի մէջ, որոնք գաղթեր էին Մալաթիայէն, Թուրքիա։ Երեք երեխաներէն կրտսերն էր։ Հակում ունէր դէպի լեզուները՝ կը խօսէր 9 լեզուով։ Իր սէրը դէպի երաժշտութիւնը երեւան եկաւ վաղ տարիքին։ Սկզբնական շրջանին կօգնէր հօր առեւտուրին՝ վաճառելով միջինարեւելեան սնունդ։ Երբ 18 տարեկան էր լուրջ հիւանդացաւ եւ ձգեց հօր առեւտուրը, իսկ աւելի ուշ որոշեց կեդրոնանալ երաժշտութեան վրայ։ Վալանսի մէջ կը յաճախէ երաժշտական եւ դաշնամուրի դասընթացներու եւ կը սկսի երգեր գրել։ 1957 թուականին Վալանսէն կը տեղափոխուի Փարիզ՝ աւելի լաւ երաժշտական հնարաւորութիւններ գտնելու համար։ 1963 թուականին կը մեկնի Պելճիքա, ուր քոյրերէն մէկը Knokke-le-Zoute ափին գիշերային ակումբ ունէր։ Իր երգերը մեծ յաջողութիւն կունենան ակումբի պարային ծրագրի մէջ, եւ Մարքը կ՛որոշէ մշտական բնակութիւն հաստատել Պելճիքայի մէջ՝ սկիզբը Ուաթըրլույի, այնուհետեւ՝ Օհայնի մէջ։

Մարք Արեան սիրահարած է Քաթի անունով աղջկան մը, որ շատ կը գնահատէ իր արուեստը, իր սիրային երգերը, սակայն կը խոստովանի, որ իրեն համար անհատի մը արտաքինը նոյնքան կարեւոր է, որքան` անոր արուեստն ու բնաւորութիւնը: Արդէն յաջողած երգիչ է: Անհամար շրջապտոյտներ: Նիւթապէս ապահով, սակայն Քաթիի անփոխադարձ սէրը կը տանջէ զինք:

Իր իսկ քրոջը խոստովանութեամբ`

                                     

2. Ասպարէզ

Անրի Մարգարեանը սկզբնական շրջանին իր երգերը կը թողարկէր սեփական՝ Մարքալ պիտակով։ Յետոյ կը փոխէ պիտակի անունը Մալաթիա, ուրկից որ սերած էին ծնողները։ Քանի մը երգեր կը ձայնագրէ ալպոմի համար, որ կը թողարկուի Պրիւքսելի մէջ։ Յաջողութեան սկիզբը կորոշէ որպէս բեմական անուն ընտրել Մարք Արեանը իր ազգանունի կամ մականունի հայերէն արտասանութիւնը։

Իր մեներգները յայտնի դարձան Պելճիքայի ֆրանսախօս շուկայի եւ Ֆրանսայի մէջ։ 1964-1965 թուականներուն թողարկուած "Katy" մեներգը կը գլխաւոր էր Wallonia եւ Flanders Singles երաժշտական աղիւսակը կամ սիւնակը՝ դառնալով 1965 թուականի ամենաշատ վաճառուած մեներգներէն մէկը։ Ամբողջ Պելճիքայի մէջ հանդէս կու գար համերգներով, որոնց տոմսերը կը սպառուէին ժամանակէն շուտ։ Իր այլ յայտնի մեներգներէն են՝ "Volage Volage" 20 շաբաթ կը գլխաւոր էր Պելճիքայի Top 10-ը, "Un Petit Slow" կրկին #1 հիթ, "Angelina", "Giorgina", "Parce que je taime", "Si jetais sur․․", "Quand je te prends dans mes bras", "Quun peu damour", "Mon petit navire", "La chanson du viel aveugle" and "Tu es numéro 1 au hit-parade de mon cœur" ։

                                     

2.1. Ասպարէզ Միջազգային յաջողութիւններ

1964 եւ 1965 թուականները յաջողակ էին տեղի շուկայի համար, իսկ 1966 եւ 1969 թուականները ամենաբեղմնաւորն էին միջազգային շուկայի համար։ Մարք Արեանը մեծ յաջողութիւն կը վայելէր Միջին Արեւելքի մէջ՝ յատկապես Լիբանանի եւ Սուրիոյի մէջ, ուր կերգէր նաեւ որոշ հայերէն երգեր, ինչպէս նաեւ յայտնի էր Արեւելեան Եւրոպայի եւ Լատինական Ամերիկայի մէջ։ Շահութաբեր արեւտրական որոշ յաջողութիւններ արձանագրեց Քէպէքի մէջ՝ Քանատայի ֆրանսախօս նահանգի մէջ։

Մարք Արեանը այցելեց Թուրքիա, ուրկից սերած էին ծնողները։ Ան սկսաւ մեծ յաջողութիւն վայելել, երբ թողարկեց "Սթամպուլ" հիթը։ Հետեւելով եւրոպական յայտնի երգիչներու օրինակին, ինչպիսիք են Սալվատորէ Ատամոն, Ճոնի Հալիտեյը, Սաշա Տիսթելը, Էնրիքօ Մասիասը եւ Փեփինո տի Քափրին՝ թրքերէն թողարկեց նաեւ իր շարք մը յայտնի հիթերու վերագործիքաւորած տարբերակները։ Իր թրքալեզու "Սթամպուլ" ալպոմը կը ներառէր 9 երգ՝ "Yalancısın", "Dünya Dönüyor", "Kalbin Yok Mu?" եւ այլն։ Երգերու թրքերէն բնագիրը գլխաւորապէս կը գրէր Ֆեճրի Էպճիօղլուն։

1968 թուականին այցելեց նաեւ Խորհրդային Միութիւն, ուր համերգներ տուաւ Մոսկուայի տասնեակ հազարաւոր երկրպագուներու համար, ինչպես նաեւ այլ քաղաքներու մէջ՝ լեցուն մարզադաշտերով։ Մարք Արեանը այցելեց նաեւ հայրենիք՝ Հայաստան՝ յաջող համերգային շրջագայութեամբ, ուր կատարեց հայերէն երգեր՝ ներառեալ յայտնի "Երեւան" -ը՝ նուիրուած Հայաստանի մայրաքաղաքին։



                                     

3. Katy տաղաւար եւ արտադրողական գործունէութիւն

1969 թուականին վերադառնալով ստեղծեց երաժշտական ձայնագրութեան տաղաւար՝ անուանելով իր յայտնի մեներգի "Katy" -ի անունով։ Շատ հանրայայտ երգիչներ իրենց ալպոմները կը ձայնագրէին Մարք Արեանի տաղաւարի մէջ՝ ներառեալ Խուլիօ Իկլեսիասը, Սալվատորէ Ատամոն, Միշել Ֆիւկենը, Ֆրետերիք Ֆրանսուան, Ուիլ Թարան, Տանիէլ Ժերարտը, Փաթրիք Էռնանտեսը եւ Թութս Թիլեմանսը։

Էնթոնի Քուինը այստեղ ձայնագրեց իր յայտնի "I Love You" հիթը։ Մարվին Կեյը եւս 1981 թուականին "Katy" տաղաւարի մէջ ձայնագրեց իր "Midnight Love" ալպոմը։ Ալպոմը 2 Կրեմմի բերաւ երգիչին։

Արեանի լաւագոյն երգերը թողարկուեցան 1974 թուականին կրկնակի CD հաւաքածուներով եւ կրկին գլխաւորեցին վաճառքի Top 10-ը։ Ան գրած է աւելի քան 200 երգ։

                                     

4. Մահ

Մարք Արեանը մահացեր է 1985 թուականին Պելճիքայի մէջ սրտի կանգէն՝ 59 տարեկանին։

1997 թուականին Պելճիքայի Սխարպէք համայնքին կողմէ իր պատուին համերգ կազմակերպուեցաւ՝ "Hommage à Marc Aryan" խորագիրով, ուր ժամանակակից երգիչները՝ ներառեալ Մարքան, Փերի Ռոուզը, Տոմինիք Ա-ն, Ժան Լիւք Սթելիան, Զոփ Հոփհոփը եւ դերասան Պենուա Փուլվորտը կատարեցին իր յայտնի երգերը։