Back

ⓘ Քալիֆորնիա




                                               

341 (թիւ)

Alt 341 գործադրելիս կը ստացուի U գլխատառը տարուայ 341 րդ օրն է Դեկտեմբեր 8-ը նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 7-ը A001358 հարիւրտասներորդ կիսապարզ թիւն է 341 Քալիֆորնիա աստեղնեակի կարգային թիւն է A127334 եօթ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 341=37+41+43+47+53+59+61

Քալիֆորնիա
                                     

ⓘ Քալիֆորնիա

Քալիֆորնիա, նահանգ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգների արեւմտեան մասի մէջ։ Տարածքը 423 հազար քմ քառակուսի։ Վարչական կեդրոնը՝ Սաքրամենթօ։ Կոչուեր է հարեւան թերակղզիի անունով, որը կը պատկանի Մեքսիքային։ Նահանգէն տարբերելու համար թերակղզին յաճախ կանուանեն Ստորին Քալիֆորնիա։ Քալիֆորնիան Ալիասքայէն եւ Թեքսասէն եւ յետոյ իր տարածքի մեծութեամբ ԱՄՆ յիսուն նահանգներէն երրորդ նահանգն է, իսկ բնակչութեան թուաքանակով՝ առաջինը։

                                     

1. Պատմութիւն

Ժամանակին Քալիֆորնիան Ամերիկայի նոպաճողներուն համար եղսծ է բաղձալի երկիր։ Մեքսիքայի խաղաղ-ովկիանոսեան ափերով նաւարկելով դէպի հիւսիս՝ Սպանացիները 16-րդ դարուն հասան Քալիֆորնիայի ափերուն։ Այդ ժամանակէն Քալիֆորնիան դարձաւ սպանական գաղութ եւ այդպէս մնաց մինչեւ 1821 թուականը։ Սակայն, երբ Մեքսիքան Սպանիայէն անջատուեցաւ, Քալիֆորնիան մտաւ Մեքսիքայի կազմին մէջ։ 1846 թուականին ԱՄՆ Մեքսիքայէն խլեց Քալիֆորնիան, երբ այնտեղի գետերէն մեկուն մէջ ոսկի յայտնաբերուեցաւ։ Այդ ժամանակ մարդկային հեղեղ մը հոսեցաւ դէպի Քալիֆորնիա. մարդիկ կերթային բախտ որոնելու։ Ոսկիի տենդով բռնուած էր նաեւ Քալիֆորնիայի խաղաղ կեանքով ապրող բնակչութեանը։ Կարճ ժամանակամիջոցին առափնեայ մասը փաստօրէն ամայացաւ։ Այնտեղ խարիսխ նետած նաւերը անտէր մնացին, որովհետև ոսկիի տենդով բռնուած անձնակազմը կը ձգտէր դէպի երկրի խորքերը, դէպի Սիերա-Նեւատա։ Սիերա-Նեւատայի լանջերուն նորանոր բնակավայրեր, աւելի ճիշդ՝ ճամբարներ կը ստեղծուէին։ Սակայն շուտով ոսկին սպառուեցաւ, ատոր հետ ալ կամաց-կամաց թուլացաւ ոսկիի տենդը։ Երկրի խորքերը հասած մարդկանց մէկ մասը ետ դարձաւ, միւս մասը հրապուրուեցաւ Քալիֆորնիայի բնութեամբ։ Կազմակերպուեցան ագարակներ, հողակալութիւններ վարուցան ընելու, աստիճանաբար զարգացաւ գիւղատնտեսութիւնը, կառուցուեցան գործարաններ, ստեղծուեցան աշխոյժ նաւահանգիստներ, յայտնի դարձան նաւթային մեծ պաշարներ եւ այլն։ 1850 թուականին Քալիֆորնիան պաշտօնապես ինքնուրոյն նահանգ յայտարարուեցաւ եւ մտաւ ԱՄՆ կազմի մէջ։

                                     

2. Վարչական բաժանում

Քալիֆորնիա նահանգը, որ պաշտօնապէս կը կոչուի Քալիֆորնիա հանրապետութիւն, կը բաժանուի յիսունութ մարզերու կամ այսպէս կոչուած գաւառներու կամ կոմսութիւններու եզակին՝ County, յոգնակին՝ Counties։ ԱՄՆ–ի մէջ բոլոր յիսուն նահանգներէն քառասունութ նահանգները, ինչպէս Անգլիոյ եւ անգլո–սաքսոնական միւս երկիրներու մէջ, կը բաժանուին մարզերու կամ կոմսութիւններու, որոնք աւանդաբար կը կոչուին կոմսութիւններ՝ քաունթի, յոգնակին՝ քաունթիզ, իսկ շրջանները կը կոչուին տիսթրիքթ, յոգնակին՝ տիսթրիքթս՝ district, districts։ Ի դէպ, Քալիֆորնիայի յիսունութ կոմսութիւններէն կամ մարզերէն բնակչութեամբ ամենամեծը Լոս Անճելըսի կոմսութիւնն է, որ իր տասնհինգ միլիոն բնակչութեամբ առաջին տեղը կը գրաւէ նաեւ ամբողջ ԱՄՆ–ի յիսուն նահանգներու բոլոր կոմսութիւններու եւ ատոնց համարժէք վարչական միաւորներու շարքին մէջ։

                                     

3. Բնակչութիւն

Քալիֆորնիա նահանգի մօտ քառասուն միլիոնանոց բնակչութիւնը խայտաբղէտ է։ Դեռ 16-րդ դարէն գաղթած սպանական վերաբնակիչներու թուաքանակին աւելցան նորանոր ժողովուրդներ թէ՛ եւրոպական եւ թէ՛ ասիական երկրներէն։ Քալիֆորնիայի բնիկներու մէկ մասը անհետացեր է, իսկ միւս մասը քշուած է լեռներու խորքերը։

                                     

4. Հայերը Քալիֆորնիոյ մէջ

Իր ժամանակին այնտեղ գաղթած են նաեւ հայերը։ Քալիֆորնիայի հայ գաղութը ունի գրեթէ մէկ ու կէս դարու, իսկ աւելի ճշգրիտ՝ հարիւր քառասուն տարուայ պատմութիւն։ Առաջին անգամ հայերը այստեղ բնակութիւն հաստատած են 1881 թուականին։ Պարբերաբար, յատկապէս առաջին համաշխարհային պատերազմէն յետոյ, անոնք համալրուած են նորանոր գաղթականներով, որոնք բնակութիւն հաստատած են Լոս-Անճելըսի մէջ, Ֆրեզնօ քաղաքի մէջ ու անոր շրջակայքը։ 1926 թուականին Քալիֆորնիոյ մէջ կար մօտ 20000 հայ, իսկ մեր օրերուն Քալիֆորնիոյ մէջ կը բնակին ամերիկահայութեան մօտ եօթանասունհինգ տոկոսը՝ 2.000.000 ամերիկահայ։

Քալիֆորնիայի նահանգի նշանաւոր քաղաքներէն են Սան-Ֆրանսիսքօն եւ Լոս Անճելըսը։