Back

ⓘ Ապօ Թիֆլիսեցի




Ապօ Թիֆլիսեցի
                                     

ⓘ Ապօ Թիֆլիսեցի

Ապօ Թիֆլիսեցի, Թիֆլիս), նահատակ, Թիֆլիս քաղաքի երկնային հովանաւորը։ Ոգեշնչման արարողութիւնը կը կատարուի Վրաց ուղղափառ եկեղեցիին մէջ հունուար 8-ին՝ ըստ հուլեան տոմարի:

Ազգութեամբ արաբ է։ Պաղտատի մէջ կը զբաղի անուշահոտ յուղեր պատրաստելով։ Քարթլիի թագաւոր Ներսէի շքախմբի կազմը 775 թուականին կը գնէ Թիֆլիսի էմիրութիւն, որ կը գտնուէր արաբական տիրապետութեան ներքին։ Ներսեն Պաղտատի մէջ ամբաստանութեան պատճառով երեք տարի կանցկարկէ բանտին մէջ, կարդարացուի խալիֆի կողմէն եւ կուղարկուի Վրաստան։ Թիֆլիսի մէջ Ապոն կը հակի դէպի քրիստոնեական հաւատքը, սկիզբը ան աստվածաբանական բանավէճեր կը վարէ քրիստոնեաներուն հետ, սակայն հետոյ կը հաւատայ անոնց հայացքներու ճշմարիտ ընելուն։ 781 թուականին Ներսեն կը փախչի Խազարիա։ Ապոն կերթայ անոր հետ։ Խազարիայի մէջ ան կը մկրտուի, ապա ճգնաւորի կեանք կը վարէ Աբխազիայի մէջ։ 782 թուականին կը վերադառնայ Թիֆլիս եւ քարոզչութեամբ կը զբաղի արաբ քրիստոնեաներու շրջանին մէջ։ 785 թուականին արաբ էմիրի հրամանով բանտ կը նետուի եւ կը գլխատուի Քրիստոսի մկրտութեան օրը, մարմինն ալ կայրուի, իսկ աճիւնը կը դնէ ոչխարի մորթին մէջ ու կը նետէ Կուր գետը։ Այս վայրին մէջ, ըստ աւանդութեան, կը երեւակայէ լոյսի սիւն։

Ապոի գործերուն վկայ Իոանէ Սաբանիձեն կը գրէ անոր վարքն ու նահատակութիւնը Քարթլիի կաթողիկոս Սամուիլ VII-ի հանձնարարութեամբ։ Այդ աշխատութիւնը Վրաստանի պատմութեանն ամենահին գրաւոր այբուբեններէն ու գրական հուշարձաններէն մէկն է, որ կը գրուի Վասիլի Մեծի՝ Սեբաստիոյ 40 նահատակներուն նուիրուած աշխատութեան, Արեոպագիտի, ինչպէս նաեւ վրացական վաղ վարքագրութիւններու ազդեցութեամբ։ Ապօ Թիֆլիսեցի վարքը կը ներառուէ վարքագրութիւններու տարբեր ժողովածուներու մէջ եւ բազմիցս վերամակուել։ Կուրի ափին՝ Ապոի մարմինը այրելու վայրին մէջ, XIII դառին կը կառուցուի Մետեխիի տաճառը։

                                     

1. Գրականութիւն

  • Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.
  • Holweck, F. G. A Biographical Dictionary of the Saints. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.
  • Полное жизнеописание святых Грузинской церкви // Перевод М. Сабинина. СПб., 1871, ч. 1.
  • Кекелидзе К. С. Памятники древнегрузинской агиографической литературы. Тбилиси, 1956.