Back

ⓘ Մասսաչուսէթս




Մասսաչուսէթս
                                     

ⓘ Մասսաչուսէթս

Մասսաչուսէթս, նահանգ ԱՄՆ-ի հիւսիս-արեւելեան մասի մէջ։ Մասսաչուսէթսը երկրորդ հայաշատ նահանգն է Քալիֆորնիայէն յետոյ. այնտեղ կը բնակի 150.000-200.000 հայ։

Գաղութը ստացեր է իր անունը տեղական Մասսաչուսէթ ցեղէն, որ կը նշանակէ "մեծ լեռնային տարածք" "masa" ՝ "մեծ" եւ "wachusett" ՝ "լեռ": Առաջին անգամ ափ հասեր է անգլիացի ծովագնաց Պարթոլոմիւ Կոսնոլտը Bartholomew Gosnold 1602 թուականին: 1620 թուականին Քեյփ-Քոտի ափերուն հաստատուեր են Mayflower "Մեյֆլաուըր" նաւի ուղեւորները, որոնք լքեր են Անգլիան կրօնական հանգամանքերու պատճառով: Եւ ասոնք Մասսաչուսէթսի տարածքին հաստատեր են առաջին եւրոպական բնակավայրը՝ Plymouth Փլայմութի գաղութը: Վերջնականապէս հաստատուելէն առաջ՝ Plymouth Փլայմութի մէջ կնքեր են յայտնի Մեյֆլաուըրեան պայմանագիրը, որ կը համարուի առաջին ամերիկեան սահմանադրութիւնը: Այդ փաստաթուղթի հիմքին ինկած է քաղաքական համաձայնութեան գաղափարը՝ մեծամասնութեան կամքին ենթարկուիլը:

Իսկ 150 տարի յետոյ այդ նոյն ազատատենչութիւնը եւ անհնազանդութիւնը օգնեցին Ամերիկային անկախանալ: Նոր վայրի մէջ յարմարուելուն օգնեցին հնդկացի-Ուամփանուակները Wampanoag peoples: 1621 թուականի առաջին բերքահաւաքի ժամանակ անգլիացիները հնդիկներուն համար կազմակերպեցին 3-օրեայ կերուխում: Այդպէս ալ առաջացեր է տօնը, որը այսօր կը կոչուի Երախտագիտութեան օր:

Շուտով յայտնուեցան նոր գաղթականներ: 1623 թուականին ստեղծուեցաւ Կլոսթըր գաղութը, 1626 թուականին՝ Նաոմքիկը Naumkeag, որը հետագային վերափոխուեցաւ Սեյլըմ /ˈseɪləm/ քաղաքի: 1630 թուականին ժամանեց առաջին մաքրակրօն խումբը՝ Ճոն Ուինթրոփի գլխաւորութեամբ, որն ալ դարձաւ Պոսթընի հիմնադիրը: 1636 թուականին բացուեցաւ Հարվըրտի համալսարանը՝ այդպիսի աստիճանի առաջին ուսումնական հաստատութիւնը երկրին մէջ: Մաքրակրօնները կը տարբերուէին կրօնական անհանդուրժողականութեամբ։ 1692 թուականին սկսաւ "վհուկներու դէմ որս" Սեյլըմ /ˈseɪləm/ քաղաքին մէջ: Սեյլըմեան դատաւորութեան Salem witch trials մէջ 156 մեղադրանք ներկայացուեր է։ 30 մարդ ճանչցուեր են մեղաւոր, որոնցմէ 14 կին եւ 5 տղամարդ կախաղան հանուած են:

18-րդ դարու կէսին Մասսաչուսէթսը դարձաւ անգլիական գաղութներու նաւաշինութեան եւ առեւտուրի կեդրոնը: Նահանգի բնակիչները բողոքեցին մեթրոփոլիթի կողմէ հարկային ճնշումի դէմ: 1770 թուականին այդ վերածուեցաւ "Պոսթընեան սպանդի": 1773 թուականին բռնկեցաւ "Պոսթընեան թէյախմութիւն" Boston Tea Party խռովութիւնը՝ դառնալով Անկախութեան պատերազմի սկիզբը: Մասսաչուսէթս գաղութի բնակիչները, զգեստափոխուելով հնդիկներու, անգլիական նաւի թէյի արկղերը վար նետեցին՝ ի նշան գաղութի համար ոչ շահաւէտ հարկային քաղաքականութեան եւ միւս երկիրներու հետ առեւտուրի սահմանափակման:

Նահանգի տեսարժան վայրերէն շատերը կեդրոնացուած են Պոսթընի մէջ: Փլայմութի մէջ կարելի է տեսնել կրանիթէ ժայռի մնացորդներ, որուն մօտ, առասպելի համաձայն, հաստատուեր են առաջին մաքրակրօնները: Փլայմութեան ժայռի կողքին՝ "Մեյֆլաուըր" նաւի կրկնօրինակն է, որ կառուցուեր է Անգլիոյ մէջ 1955 թուականին:

Մասսաչուսէթսը եղեր է 13 ամերիկեան գաղութներէն մէկը, որ սկսեր է Անգլիայի դէմ ապստամբութիւն: 1788 թուականի Փետրուար 6-ին Մասսաչուսէթսը վաւերացուց ԱՄՆ-ի սահմանադրութիւնը եւ դարձաւ նոր պետութեան 6-րդ նահանգը:

                                     

1. Կրթութիւն եւ գիտութիւն

Հակառակ այն հանգամանքին, որ Մասսաչուսէթսը կը զբաղեցնէ միայն 45-րդ տեղը խոշորագոյն բոլոր նահանգներու մէջ, ան կը յաւակնի այն բանին, որպէսզի համարուի ազգային եւ մտաւորական ազգի կեդրոն: Ատոր համար ան ունի բոլոր հիմքերը: Առաջին տպագիր հրատարակութիւնները, թերթերը, գրադարանը եւ միջնակարգ դպրոցը յայտնուեր են Մասսաչուսէթսի մէջ: Ամերիկայի ամենահին՝ Քեմպրիճի Հարվըրտի համալսարանը, որ կը գտնուի այս նահանգին մէջ հիմնադրուեր է 1636 թուականին: Առաջին պետական դպրոցը հիմնադրուեր է 1647 թուականին: Հարվըրտի համալսարանը եւ Մասսաչուսէթսի արուեստագիտական հիմնարկը կը գտնուին Քէմպրիճի մէջ: Շատ տարիներ եղեր են առաջատար համալսարաններ:

                                     

2. Փոխադրութիւն եւ փոխադրամիջոցներ

Մասսաչուսէթսի մէջ կը գործեն 10 տարածաշրջանային մեթրոփոլիթէն սպասարկող կազմակերպութիւններ եւ երեք մեթրոփոլիթէնի ծրագրաւորող կազմակերպութիւններ, որոնք կը ներառեն պետութեան մնացած հատուածները,Պետական ծրագրաւորումը եւ տնտեսական տնօրէնութիւնը կիրականացուի Մասսաչուսէթսի Փոխադրութեան վարչութեան կողմէ:

                                     

2.1. Փոխադրութիւն եւ փոխադրամիջոցներ Տարածաշրջանային հասարակական փոխադրամիջոցներ

Մասսաչուսէթսի բեռնափոխադրող ընկերութիւնը MBTA, որը նաեւ յայտնի է որպէս "T", կը կազմակերպէ հասարակական Փոխադրամիջոցը թրամուէյի տեսքով,հանրակառքի եւ լաստանաւային համակարգերը Metro Boston -ի համակարգի մէջ:

Տասներկու այլ տարածաշրջանային transit փոխանցման կամ անցք կէտի կազմակերպութիւնները կապահովեն հանրային փոխադրական հանրակառքային ծառայութիւններու տեսքով: Երկրի մէջ կը գործեն նաեւ Cape Cod Central Railroad և Berkshire Scenic Railway Կեդրոնական երկաթուղային կազմակերպութիւնները: ընկերութիւն" Մասսաչուսէթսի մէջ կը գործեն 10 տարածաշրջանային մեթրոփոլիթէն սպասարկող կազմակերպութիւններ և երեք մեթրոփոլիթէնի ծրագրող կազմակերպութիւններ, որոնք կը ներառեն պետութեան մնացած հատուածները,Պետական ծրագրաւորումը կիրականացուի Մաասաչուսէթսի Փոխադրութեան վարչութեան կողմէ:

                                     

2.2. Փոխադրութիւն եւ փոխադրամիջոցներ Օդային ծառայութիւն

Պետութեան մէջ գործող հիմնական օդանաւակայանը Պոսթըն-Լոան միջազգային օդանաւակայանն է:

2015 թուականին օդանաւակայանը սպասարկեր է 33.5 միլիոն ուղեւորի, 2014 թ ի 31.6 միլիոնի փոխարէն, ուր կաշխատին շուրջ 40 օդանաւային ընկերութիւններ, ընդհանուր առմամբ 103 ուղղութիւններով:

Լոկան Logan միջազգային օդանաւակայանը կը ծառայէ Միացեալ Նահանգներու մէջ գտնուող բազմաթիւ քաղաքներու, ինչպես նաեւ Քանատայի, Մեքսիկայի, Քարիպեան երկրի միջազգային կազմակերպութիւններուն, նաեւ Եւրոպայի եւ Ասիայի օդանաւային ընկերութիւններուն.:

                                     

3. Տեսարժան վայրեր

  • Տայթոն Րոք- քառասուն թոննայանոց քար է, որու մակերեսին առկայ են ժայռապատկերներ: Այն ընդգրկուեր է Ազգային պատմական վայրերու արձանագրութեան մատեանին մէջ
  • Լեքսթինկոն Կրին-վայր, ուր բախումներ տեղի ունեցեր են ամերիկեան եւ անգլիական զօրքերու միջեւ 1775 թուականի անկախութեան համար պատերազմի ժամանակ
  • Քեյփ-Քոտի ազգային ափ
  • Փլիմութի հայր-հիմնադիրներուն նուիրուած յուշարձան
  • Ձկնորսի հուշարձանը Գլոստերում
  • Փրովինսթաունի Փոլիկրինեան յուշարձան
                                     
  • Չարլզ Բիքֆորտ Ծնած է 1 Յունուար 1891 1891 - 01 - 01 Ծննդավայր Քեմբրիջ, Մասսաչուսէթս Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ Մահացած է 9 Նոյեմբեր 1967 1967 - 11 - 09 76

Users also searched:

...
...
...