Back

ⓘ Ստորոգութիւն:Վանքեր




                                               

Աղբերկայ Կամ Աղբիւրիկի Կամ Վանդիր Վանքը

Աղբերկայ Կամ Աղբիւրիկի Կամ Վանդիր Վանքը, Տարուբերանի Խութ գաւառին մէջ։ Հիմնուած է ձորի մը մէջ, լերան մը կուշտին, երեք կողմէ շրջապատուած է Խաչառաջու բարձրաբերձ լերով, իսկ աջ կամ հարաւային կողմը կը պարզուի Բռնաշինու եւ Դաւթեայ փոքր դաշտը։ Շինուածքը "բերդանման" է, իսկ եւ տաճարը՝ "գեղակերտ" ։ Աններդաշնակ եւ նախնական կառուցուածք ունի Աղբերկայ վանքը, ցած ու մութ, խոնաւ, խորհրդաւոր եւ առաջին մուտքին ահարկու։ Բայց հայկական ճարտարապաետութեան դասական ոճը կը ներկայացնէ գմբեթը, որ կը տիրապետէ վանքին բովանդակ շրջափակին վրայ: Մենաստանը չունի որեւէ արտաքին տեսք կամ նիւթական գրաւչութիւն։ Բուն մատուռը եւ տ ...

                                               

Ամրտոլու Վանք

Հիմնադրման ժամանակն անորոշ է։ 14-րդ դարէն յիշուած են հայ եպիսկոպոսներ։ 15-րդ դարէն եղած է գրչութեան խոշոր կենդրոն։ Նոյն դարին մէջ գրիգոր Տաթեւացիի աշակերտ Դանիէլ վարդապետը Ամրտոլու վանքի մէջ հիմնած է հոգեւոր դպրոց։ Դասաւանդած են կրօնագիտութիւն, աստուածաբանութիւն եւ տրամաբանութիւն։ Կրթական գործը շարունակած են Յովհաննէս Համշենցին, Գրիգոր Արճիշեցին, Ներսէս Մատաղը, Ներսէս Բաղիշեցին, Ներսէս Ամկեցին, Յովհաննէս Տարոնեցին։ Բարսեղ Աղբակեցին վերծանած է վանքի մատենադարանի իմաստասիր․ գիրքերը, ընդարձակած դասատունը, բարեփոխել ուսումնական ծրագրերը, դասաւանդուող առարկաներուն աւելացրած իմաստասիրութիւնը, ճա ...

                                               

Անձղնապատի Վանք

Անձղնապատի կամ Անծղնապատի վանք․ Զոյգ անունները ամփոփումն են Անծղն անապատ եւ Անձն անապատ բառերու: Անծղնապատ գրուած է նաեւ Անձղնապատ կամ Յանձնապատ, սակայն կարելի չէ ստոյգ ըսել թէ այս անունները միեւնոյն վանքին կը վերաբերին: Պալեան կը միտի Անձղնապատ եւ Անծղնապատ իրարու հետ միացնել: Նոյն վարկածն ունի՝ նմանապէս Խ. Լեւոնեան: Վարդան Աշխարհագրի գրութեան մէջ յստակօրէն գրուած թէ Անծղնապատ կը գտնուի Ռշտունեաց գաւառի մէջ: Վարդան կը գրէ՝ "Եւ յԸռըշտունեաց գաւառին կան սուրբ ուխտքն Նարեկ, սուրբ Յակովբ, սուրբ Վարդան, սուրբ Թումա, Անձղնապատ, Նկարէն, եւ ի սուրբ Թումայի վանքն կայ մարմին սուրբ Առաքելոյն Թումայի ...

                                               

Դադի

Դադի, Խոթայ կամ խութոյ վանք, կը գտնուի Արցախի Խաչեան գաւառի մէջ, Թաթառ գետի ձախակողմը: Վանքը առաջին անգամ հիմնարկած է, ըստ աւանդութեան, Թադէոս Առաքեալի Դադի անուն աշակերտի անուամբ: Կոչուած նաեւ Խութայ վանք. խութի մը վրայ շինուած ըլլալուն համար: Անյայտ է շինութեան թուականը, վանքը հետզհետէ նորոգուած է, եւ իր մէջ գտնուած բազմաթիւ արձանագրութիւններ, վերջին նորոգութեանց եւ շինութեանց յիշատակարաններ են: Արձանագրութեան մը համեմատ, ՈԼԱ 1182 թուին վանացս վանահայր էր Վախթանկ թագաւորազնի որդի Գրիգոր եպ. առ որ գալով կրօնաւորեցան իր եղբայրն Հասան, եւ եղբօր կինը Մամա թագուհին: Յետոյ ՈԿԳ 1214 թուին թագաւ ...

                                               

Սուրբ Կատարինէի Վանք

Սուրբ Կատարինէի Վանք, կը գտնուի Սինա լերան հարաւը, Եգիպտոսի ամենաբարձր՝ Քաթրին լեռներուն վարի կողմը, Մուսա լերան մօտակայքը. կ՛ենթադրուի, որ աշխարհի ամենահին վանքն է։ Այն զբօսաշրջիկներու համար ամենամեծ սրբավայրերէն կը նկատուի՝ որպէս ուխտատեղի, ուր աշխարհի տարբեր տեղերէն ուխտաւորներու խումբեր կ՛այցելեն։ Վանքը կը վերահսկուի Սինայի ինքնավար եւ Արեւելեան ուղղափառ եկեղեցիներուն կողմէ։ Այն ներառուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան կառոյցներու ցանկին մէջ:

                                               

Տեղերի վանք

Իշխան Վաչէ Վաչուտեանի կինը՝ Մամխաթունը մասնակիցն ու մեկենասն է Տեղերի Վանքի կառուցման։ Միայն գաւիթի շինարարութիւն տեւած է 11 տարի եւ աւարտած է 1232 թուականին։ Գաւիթը իր չափորով կը գերազանցէ եկեղեցին։ 1948 թուականին Տեղերի Վանքի համալիրը երկրաշարժէն զգալի կերպով վնասուած է։ թուականներուն նորոգուած են եկեղեցիին եւ մատուռնորու գմբէթները, թուականներուն ամրացուած են քիւերը, նորոգուած՝ եկեղեցիի եւ գաւիթի պատերու վերի շարքերը։ Տեղերի Վանքը այսօր գործող եկեղեցի է։ Մօտակայ գիւղերու բնակիչներու համար վանքը իւրօրինակ ուխտատեղի է։

                                               

Աթանագինէի Վանքը

Աթանագինէի Վանքը, Մուշի հարաւային լեռնաշղթային վրայ ։ Տաճարը՝ քարուկիր, լուսաւորչաշէն, արդ՝ ամայի։ Հաւանականաբար այս է Հ. Սարգիսեանի ծանօթ Շատախի Աթանագինեայ կամ Անթանեայ վանքը, որ կը կործանի եւ մարդաթափուր կ՛ըլլայ, սակայն 1849-ին Ս. Առաքելոց վանքի միաբան Պօղոս վարդապետը զայն կը վերաշինէ։ Հոս է որ հաւանօրէն պահուած ըլլայ Ծիծառնէոյ Ս. Խաչը։ Եղած է սասունցիներուն ամէնէն սիրած ուխտավայրն ու հաւաքատեղին։