Back

ⓘ Համաշխարհային ժառանգութիւն




Համաշխարհային ժառանգութիւն
                                     

ⓘ Համաշխարհային ժառանգութիւն

Համաշխարհային ժառանգութիւն, բնական և մարդու ձեռքերով ստեղծած մշակութային արժէքներն են, որոնք կը պաշտպանուին եւ կը ժողովրդականացուին իրենց իւրայատուկ պատմական կամ կենսոլորտագիտական նշանակութեան համար։

                                     

1. Կազմակերպութիւն

1972 թուականին ՄԱԿԳՄԿ-ը ԵՈՒՆԵՍՔՕ ընդունել է "Համաշխարհային մշակութային և բնական ժառանգութեան պաշտպանման միութիւն" ուժի մեջ է մտել 1975 թուական։ ԽՍՀՄ-ը վաւերացրած է միութիւն 1988 թուականի մարտի 9-ին։ Մինչև 2009 թուականի ապրիլին միութիւն վաւերացրել են 186 երկրներ։

                                     

2. Չափանիշներ

Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկի ամենակարեւոր նպատակն է պահպանել և յայտնի դարձնել իւրահատուկ վայրերը, և անկողմնակալութեան համար կազմուած են գնահատութեան չափանիշները։

1978 թուականի սկիզբը եղեր են միայն մշակութային ժառանգութեան վայրերու չափանիշներ, և այդ ցանկը ունէր վեց կէտ։ Իսկ յետոյ, մայրացամաքներու հաւասարակշռութիւնը պահպանելու համար բոլոր չափանիշները միացուցած են եւ այսօր Համաշխարհային ժառանգութեան վայրը պիտի ունենայ գոնէ մէկ չափանիշ թուարկածէն.

                                     

2.1. Չափանիշներ Մշակութային չափանիշներ

  • I. Այն, որ կը ներկայացնէ մարդկային ստեղծագործական գլուխգործոց է։
  • V. Այն, որ մարդկային աւանդական կառուցման ակնառու օրինակ է, հողի և ծովի աւանդական օգտագործումով, ելնելով մշակոյթի կամ մշակոյթներու կամ շրջապատող միջավայրի հետ մարդկային փոխյարաբերութիւններու օրինակ, յատկապէս եթէ բնութիւնը դարձեր է խոցելի ու անշրջելի փոփոխութիւններու ուժեղ ազդեցութեան պատճառով։
  • II. Այն, որ կը վկայէ մարդկային արժէքներու տուեալ ժամանակահատուածին մէջ կամ որոշ մշակութային բնագաւառի, ճարտարապետութեան, գիտարուեստութեան եւ կամ ճարտարագիտութեան, յիշատակերտային արուեստի մէջ, քաղաքներ նախագծելու կամ բնավայրներ, դաշտավայրեր ստեղծման փոխադարձ ազդեցութեան մասին։
  • VI. Այն, որ ուղղակիօրէն կամ մասամբ կապուած է իրադարձութիւններու կամ գոյութիւն ունեցող աւանդոյթներու, գաղափարներու, համոզմունքներու, գրական եւ գեղարուեստական հետ, եւ ունի համամարդկային նշանակութիւն։
  • III. Այն, որ եզակի է կամ առնուազն բացառիկ՝ մշակութային աւանդոյթի կամ քաղաքակրթութեան համար, որը գոյութիւն ունի մինչեւ այսօր կամ արդէն անհետացեր է։
  • IV. Այն, որ կառուցումի, ճարտարապետական, գիտարուեստական եւ կամ ճարտարագիտական համոյթի, կամ բնավայրի ակնառու օրինակ է, որը կը ներկայացնէ մարդկային պատմութեան զգալի մաս։


                                     

2.2. Չափանիշներ Բնածին չափանիշներ

  • VIII. Այն, որ հիանալի օրինակ է՝ Երկրի պատմութեան գլխաւոր փուլերու ներառեալ կեանքի արձանագրութիւնը, հողերու ձեւաւորման եւ զարգացման փուլին մէջ շարունակական նշանակութիւն ունեցող երկրաբանական գործընթացները կամ նշանակալի երկրամորֆիքական կամ բնակրաֆիքական առանձնայատկութիւնները։
  • VII. Այն, որ բնական բներեւոյթ մըն է կամ գեղագիտական նշանակութիւն և բացառիկ բնական գեղեցկութեան տարածութիւն։
  • X. Այն, որ կը ներառէ ամէնէն կարեւոր կամ նշանաւոր բնական միջավայրերը՝ պահպանելու տուեալ միջավայրի կենսաբանական բազմազանութիւնը, ներառեալ այն վտանգուած տեսակները, որոնք բացառիկ համաշխարհային գիտական արժէքներ են եւ կամ միջավայրի պահպանման տեսանկիւնէն։
  • IX. Այն, որ բացառիկ նմուշ է՝ շարունակուող կենսոլորտագիտական եւ կենսաբանական գործընթացները երկրային, քաղցրահամ ջուրերու, ծովային ու ծովային կենսոլորտային համակարգերու և բուսական ու կենդանական համայնքներու զարգացման մէջ բացառիկ նմուշ

Հետևեալ աղիւսակը կը բովանդակէ Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերը աշխարհագրական դասակարգման առումով՝

                                     

3. Տես նաև

  • Ասիոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան Վայրերու ցանկ
  • Եւրոպայի եՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
  • Օվկիանիայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
  • Աֆրիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
  • Հարաւային Ամերիկայում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
  • Հյուսիսային Ամերիկայում Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկ
  • ԵՈՒՆԵՍՔՕ
                                     

4. Արտաքին հղումներ

  • ՄԱԿԳՄԿ-ի համաշխարհային ժառանգութեան կայքէջը անգլերէն
  • Համաշխարհային ժառանգութեան վայրերու ցանկը անգլերէն
  • "Բնական ժառանգութեան պաշտպանութեան" հիմնադրամը